I SA/Wa 1798/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Kopalni [...] Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Archiwów [...] w W. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie prowadzenia archiwum zakładowego oddala skargę. I SA/Wa 1798/04 UZASADNIENIE Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania Kopalni [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. od aktu administracyjnego Dyrektora Archiwum Państwowego w K. z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia Kopalni [...] Sp. z o.o. jako jednostki wytwarzającej materiały archiwalne, wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił następujący stan sprawy: aktem administracyjnym z dnia [...] listopada 2002 r. (nr [...]) Dyrektor Archiwum Państwowego w K. ustalił, że Kopalnia [...] Sp. z o.o. jest jednostką, w której powstają materiały archiwalne, wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego, co zobowiązuje ją do utworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego. Pismem z dnia 30 kwietnia 2004 r. Kopalnia [...] Sp. z o.o. wystąpiła do Archiwum Państwowego w K. o zmianę powyższego ustalenia, albowiem w jej ocenie nie ma ona charakteru samorządowej jednostki organizacyjnej, zatem nie podlega przepisom ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2002 r., Nr 171, poz. 1396 ze zm.). W odpowiedzi na to pismo Archiwum Państwowe w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, informując jednocześnie Kopalnię [...] Sp. z o.o. o prawie zaskarżenia powołanego aktu administracyjnego do sądu administracyjnego. W dniu 20 lipca 2004 r. do Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych wpłynęło pismo Kopalni [...] Sp. z o.o. zatytułowane "wniosek", jednakże z jego treści wynika, że w istocie stanowi ono odwołanie od aktu administracyjnego z dnia 7 listopada 2002 r. zmierzające do jego uchylenia. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania. Ustalenie samorządowej jednostki organizacyjnej jako jednostki wytwarzającej materiały archiwalne następuje w drodze aktu administracyjnego, jednakże nie mającego charakteru decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Akt ten należy kwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej (inną niż decyzja), która dotyczy przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Formę decyzji wyklucza także brzmienie art. 33 ust 3 powołanej ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. Skoro zatem działanie Dyrektora Archiwum Państwowego w K. skutkowało wydaniem nie decyzji administracyjnej, ale podjęciem rozstrzygnięcia w formie aktu administracyjnego, odwołanie z braku przedmiotu zaskarżenia, jest niedopuszczalne. Kopalnia [...] Sp. z o.o. została pouczona przez Archiwum Państwowe w K. o możliwości zakwestionowania spornego aktu administracyjnego w drodze skargi do sądu administracyjnego. Błędem ze strony Archiwum Państwowego w K. było natomiast wskazanie jako właściwego Naczelnego Sądu Administracyjnego, albowiem zgodnie z art. 13 § 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., właściwy do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność podlega zaskarżeniu; w tym przypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Na postanowienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych skargę złożyła Kopalnia [...] Sp. z o.o. i podniosła, że zaskarżone postanowienie nie jest zasadne. Zgodnie z brzmieniem art. 33 § 3 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. dyrektor właściwego archiwum państwowego ustala jednostki, w których tworzy archiwa zakładowe. Przedmiotowe "ustalenie" następuje w formie aktu administracyjnego, który winien być zaskarżalny i ewentualnie wzruszalny w przypadku zmiany okoliczności, które mają istotny wpływ na jego wydanie, a które pojawiły się po jego wydaniu. Zdaniem skarżącego, stwierdzenie niedopuszczalności ubiegania się o zmianę przedmiotowego aktu jest dla niego krzywdzące, zwłaszcza że w zaistniałej sytuacji nie jest on w stanie zapewnić infrastruktury wymaganej prawem i zarazem koniecznej do należytego zabezpieczenia przechowywanych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych o niedopuszczalności odwołania. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem aktów i czynności tej administracji. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Kopalnia [...] Sp. z o.o. skierowała do Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych "wniosek" zaskarżający w całości akt administracyjny Dyrektora Archiwum Państwowego w K. z dnia [...] listopada 2002 r., w którym zwróciła się o zwolnienie jej z obowiązku prowadzenia archiwum zakładowego. W tej sytuacji Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych zasadnie uznał, że należy wniosek ten rozpatrzyć w trybie procesowym. Podstawę prawną ustalenia, że w skarżącej Spółce powinno być utworzone archiwum zakładowe stanowi przepis art. 33 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2002 r., Nr 171, poz. 1396 ze zm.). Z przepisu tego nie wynika, aby ustalenie to dokonywane było w formie decyzji administracyjnej, a zatem Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych prawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania, wskazując że jest to czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca nałożenia obowiązku wynikającego z przepisu prawa, o jakiem mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na taką czynność przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 52 § 3 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ podejmując czynność administracyjną przewidzianą w art. 33 powołanej ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach winien pouczyć stronę o sposobie zaskarżenia tej czynności. Z odpowiedzi na skargę wynika, że Dyrektor Archiwum Państwowego w K. wprawdzie z opóźnieniem i wadliwie informując stronę co do właściwości sądu administracyjnego, pouczenie takie wystosował oraz, że skarga na tę czynność została wniesiona. Zatem, tylko w trakcie rozpoznania takiej skargi mogą zostać rozważone merytoryczne zarzuty skarżącej Spółki. Natomiast zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania nie narusza prawa i z tego względu sąd, na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.