I SA/Wa 1798/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z., B. G., R. L., A. G. i D. C. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę. Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Wojewoda [...] orzekł w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za szkody powstałe z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie [...], w gminie [...], oznaczonej jako działka nr [...], w związku z realizacją inwestycji pn. "[...] [...], relacji [...]-[...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województwa [...] w powiecie [...] - etap [...]". W pkt 2 decyzji Wojewoda przyznał tak ustalone odszkodowanie na rzecz: B.G. w kwocie [...] zł za udział wynoszący [...] części prawa własności, A.Z. w kwocie [...] zł za udział wynoszący [...] części prawa własności, A.G. w kwocie [...] zł za udział wynoszący [...] części prawa własności, D.C. w kwocie [...] zł za udział wynoszący [...] części prawa własności oraz R.L. w kwocie [...] zł za udział wynoszący [...] części prawa własności. W pkt 3 decyzji Wojewoda zobowiązał Operatora Gazociągów [...] [...] S.A. do zapłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A.Z. - działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B.G., A.G., D.C. oraz R.L.. Postanowieniem z [...] listopada 2020 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r. Pismem z [...] grudnia 2020 r. A.Z., działając we własnym imieniu i jako pełnomocnik B.G., A.G., D.C. oraz R.L. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że był przekonany, iż zachował termin do złożenia odwołania, a o uchybieniu terminu dowiedział się z postanowienia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] listopada 2020 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. Minister podkreślił, że w myśl art. 58 k.p.a. organ obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: 1. uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; 2. zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3. zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Organ podkreślił zatem, że termin siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienie czynności dla której określony był termin, zostały spełnione. Jak bowiem wynika ze złożonego wniosku, A.Z. o uchybieniu terminu do złożenia odwołania dowiedział się z postanowienia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, które zostało odebrane w dniu [...] grudnia 2020 r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został nadany w dniu [...] grudnia 2020 r., a zatem termin wyrażony w art. 58 k.p.a. został zachowany. Minister uznał również, że przesłanka stanowiąca o dopełnieniu czynności, dla której określony był termin została spełniona. Dokonując następnie oceny braku winy po stronie zainteresowanego, organ podkreślił, że we wniosku o przywrócenie terminu A.Z. wskazał, że niedotrzymanie terminu do złożenia odwołania spowodowane była skomplikowaną sytuacją rodzinną związaną z chorobą jego żony. Wnioskodawca podkreślił, że sytuacja nadzwyczajna spowodowana pandemią i tym samym brak dostępu od podstawowej opieki zdrowotnej spowodowała, iż nieświadomie przekroczył termin do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r. Powyższe okoliczności, zdaniem Ministra, nie mogą zostać uznane za okoliczności uprawdopodobniające brak winy stron w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r. Brak świadomości skarżących o tym, że został przekroczony termin do wniesienia odwołania, jak również powoływanie się na chorobę bliskiej osoby i ograniczony dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej nie stanowi bowiem okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu. Okoliczności te nie są wydarzeniami nadzwyczajnymi, których skarżący nie byli w stanie przezwyciężyć. Choroba bliskiej osoby i związane z tym trudności z dostępem do podstawowej opieki zdrowotnej nie wykluczały możliwości dokonania przez strony czynności procesowej w postaci złożenia odwołania, w terminie określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem organu, nie istniała zatem żadna obiektywna, nie dająca się przezwyciężyć przeszkoda, uniemożliwiająca wnioskodawcom wniesienie odwołania w terminie. Choroba żony jednego ze skarżących nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej poprzez wyręczenie się inną osobą w sytuacji braku możliwości nadania pisma osobiście. Minister wyjaśnił, że to na stronie ciąży obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia własnych interesów. Ustalone okoliczności przemawiają więc za przyjęciem, że zachowanie strony nosi znamiona winy, a co najmniej niedbalstwa. Ustalenie winy w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, powoduje, że organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie pozostaje bezskuteczna. Tak więc wnioskodawcy nie dopełnili przesłanki uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanych. Skargę na powyższe postanowienie wniósł A.Z., działający w imieniu własnym i jako pełnomocnik B.G., R.L., A.G. i D.C.. Zwracając się o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżący wskazali, że rozpatrując sprawę Minister nie uwzględnił wszystkich aspektów sprawy, nie dokonał jej analizy całościowej. Skarżący nie zgodzili się ze stwierdzeniem, że ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej i choroba bliskiej osoby nie są wystarczającą przesłanką do uznania, że termin został przekroczony bez winy wnioskodawcy. Działający w imieniu wszystkich skarżących oraz w imieniu własnym A.Z. podkreślił, że posiada dokumentację z jakim trudem kontaktował się z lekarzem w celu uzyskania teleporady, gdy żona miała zakrzep w nodze i groziła jej amputacja. Podkreślił, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe i nie ma innych osób, do których mógłby się zwrócić o pomoc, chociażby w opiece nad żoną. Sam jest w grupie ryzyka w związku z pandemią, ponieważ skończył 70 lat. Podkreślił, że przez siedem lat toczy się niniejsze postępowanie i nigdy skarżący w żaden sposób nie uchybił terminowi, a z obowiązków nałożonych na niego przez organ orzekający zawsze się wywiązywał. Wydaje się, że jego sytuacja w owym czasie była dramatyczna i można by ją zakwalifikować jako siłę wyższą. Oświadczył jednocześnie, że na żądanie Sądu dostarczy stosowną i wymaganą dokumentację. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Stosownie do art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy termin, na prośbę zainteresowanego, przywrócić jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyn uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem, aby przywrócić termin muszą zostać spełnione łącznie cztery przesłanki: 1. uprawdopodobnienie braku winy przez osobę zainteresowaną, 2. wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu, 3. zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, 4. dopełnienie czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W doktrynie (patrz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. prof. zw. dr hab. M. Wierzbowskiego, prof. dr hab. A. Wiktorowskiej, 2021, wraz z przywołanym tam orzecznictwem) akcentuje się, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (wyr. NSA z 27.7.2018 r., sygn. akt II OSK 2171/16). Tak więc, wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności, konieczne jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu (zob. wyr. NSA z 2.2.2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98). W ocenie Sądu, w okolicznościach badanej sprawy, organ prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazali jednej z przesłanek wynikających z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., bowiem wniosek A.Z., działającego w imieniu własnym i w imieniu pozostałych skarżących, o przywrócenie terminu nie zawiera uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Za takie uprawdopodobnienie nie można bowiem uznać argumentacji, że żona skarżącego miała kłopoty zdrowotne tj. [...], a w związku ze stanem pandemii wystąpiły trudności z dostępem do świadczeń medycznych. Podkreślić trzeba, że przywrócenie terminu może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn. Będzie to miało miejsce tylko wówczas, gdy wystąpi obiektywna uniemożliwiająca dokonanie czynności przeszkoda, niezależna od woli zainteresowanego, której nie mógł usunąć za pomocą sił i środków normalnie dostępnych, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przeszkoda ta ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2857/18, CBOSA). A zatem konieczne jest wykazanie braku winy w uchybieniu powyższego terminu. Przy czym, co istotne, art. 58 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Wśród przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu wymienia się między innymi obłożną chorobę uniemożliwiającą stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00). Istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie musi być udowodnione, gdyż wystarczające jest ich uprawdopodobnienie. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (Postępowanie cywilne, 2000, s. 277) - por. Jaśkowska M., Wilbrandt-Gotowicz M., Wróbel A., Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021. Uwzględniając powyższe Sąd uznał za uzasadnione stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca uznanie braku winy skarżącego (skarżących) w bezspornym uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Samo przekonanie jednego ze skarżących występującego również w imieniu pozostałych skarżących o słuszności jego stanowiska nie może być podstawą uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Sąd dostrzega, że A.Z. swoje argumenty opiera tylko na ogólnym i nie popartym żadnym dokumentem twierdzeniu, że stan zdrowia jego żony ([...]) wymagał pomocy medycznej, której nie mógł uzyskać. Brak zatem uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie było nagłe, stanowiąc trudną do przezwyciężenia przeszkodę w wykonaniu czynności procesowej, jaką jest złożenie środka odwoławczego. Jednocześnie skarżący nie wykazuje, by niemożliwym było złożenie w terminie odwołania choćby przez pozostałych skarżących osobiście. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.