I SA/Wa 18/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) WSA Marta Kołtun - Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi B. T. i A. T. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2016 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu wniosku B.T. i A.T. (w imieniu którego działała pełnomocnik B.T.) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że Z.T. w 1992 r. zwrócił się o rekompensatę za nieruchomość pozostawioną w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Wobec śmierci Z.T. wniosek poparli jego spadkobiercy: B.T. (wniosek z 22 września 2014 r.) i A.T. (wniosek z 13 marca 2015 r.). Wnioskodawcy dołączyli m. in. postanowienie Sądu Rejonowego w C. z [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt [...] o nabyciu spadku po Z.T. Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J.T. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta została nadana 28 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego). Przesyłka nr [...] została 4 lipca 2016 r. awizowana, a powtórne awizowanie nastąpiło 12 lipca 2016 r. W dniu 19 lipca 2016 r. przesyłka została zwrócona nadawcy. W dniu 2 sierpnia 2016 r. B.T. skontaktowała się telefoniczne z pracownikiem [...] Urzędu Wojewódzkiego – M.P. Po uzyskaniu informacji o powtórnym awizowaniu przesyłki zawierającej decyzję skierowaną do B.T. i A.T. strona zwróciła się o powtórne wysłanie decyzji (notatka służbowa). Jednocześnie 2 sierpnia 2016 r. (data nadania) B.T. wystąpiła z pismem, z którego treści wynika, że stanowi ono odwołanie od decyzji z [...] czerwca 2016 r. Minister wskazał, że jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powtórnie wysyłana decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r., została odebrana przez B.T. 8 sierpnia 2016 r. Natomiast 16 sierpnia 2016 r. (data nadania) B.T. wystąpiła z pismem stanowiącym, w ocenie organu, uzupełnienie odwołania z 2 sierpnia 2016 r. Pismem z 16 sierpnia 2016 r. B.T. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Minister Skarbu Państwa wezwał stronę do: uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] o dowody poświadczające fakt wyjazdu (bilet, korespondencja mailowa w związku z rezerwacją biletu, umowa z operatorem turystycznym) oraz przedstawienie upoważnienia do odbioru korespondencji udzielonego L.W. przed datą wyjazdu (pełnomocnictwo pocztowe określone w art. 38 Prawa pocztowego, pełnomocnictwo do doręczeń w kraju określone w art. 40 § 4 kpa, pełnomocnictwo procesowe określone w art. 33 kpa). Organ II instancji zwrócił się do Burmistrza Miasta C. o przesłuchanie w charakterze strony B.T. oraz w charakterze świadka L.W., na okoliczność przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...]. B.T. przy piśmie z 21 września 2016 r. (data wpływu) przekazała do akt sprawy: imienny bilet lotniczy na lot nr [...] w dniu 1 lipca 2016 r., imienny bilet lotniczy na lot nr [...] w dniu 29 lipca 2016 r. oraz awizo z dnia 4 lipca 2016 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie przesłuchania w dniu 27 września 2016 r. L.W. wskazała, że nie była upoważniona przez B.T. do odbioru korespondencji oraz, że w urzędzie pocztowym odmówiono jej wydania przesyłki listownej ze względu na brak upoważnienia. Świadek wskazała, że była w kontakcie telefonicznym z B.T. i poinformowała ją 5 lipca 2016 r. o odmowie wydania korespondencji. B.T. w trakcie przesłuchania wskazała, że od 1 lipca do 29 lipca 2016 r. przebywała u syna w [...]. Podała, że była poinformowana pisemnie przez organ I instancji o zebraniu materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się z nim przed wydaniem decyzji w sprawie. Strona stwierdziła również, że nie upoważniała nikogo do odbioru korespondencji oraz, że L.W. nie posiadała takiego upoważnienia. B.T. przyznała, że była w kontakcie telefonicznym z L.W., która poinformowała ją o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej oraz o odmowie wydania korespondencji w urzędzie pocztowym. Także z informacji Poczty Polskiej S.A. zawartej w piśmie z 26 października 2016 r. (data wpływu) wynika, że B.T. nie złożyła pełnomocnictwa pocztowego upoważniającego L.W. do odbioru i kwitowania korespondencji. Minister Skarbu Państwa przytoczył treść art. 58 kpa i wyjaśnił, że organ jest zobowiązany przywrócić termin, gdy spełnione są łącznie następujące przesłanki: - uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; - zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia; - zainteresowany dopełnił czynności dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Organ II instancji podkreślił, że przepis art. 58 § 1 kpa, jako przesłankę przywrócenia terminu statuuje brak winy strony w uchybieniu terminowi. Brak winy to takiego rodzaju okoliczność, że zupełnie uniemożliwia dokonanie czynności. W ocenie Ministra B.T. działając w imieniu własnym i A.T. nie uprawdopodobniła braku winy. Strona początkowo wskazywała, że przesyłka nie została wydana L.W., która miała być upoważniona do odbioru korespondencji. Jednakże postępowanie przeprowadzone przez Ministra nie wykazało takiego upoważnienia. Z kolei wyjazd zagraniczny również nie uprawdopodabnia braku winy. Strona miała bowiem szereg możliwości zabezpieczenia prawidłowego doręczenia decyzji, np. poprzez upoważnienie do odbioru korespondencji w postaci pełnomocnictwa pocztowego, pełnomocnictwa dla doręczeń lub pełnomocnictwa procesowego. Poza tym, jak wynika z przesłuchania B.T. i L.W., były one w kontakcie telefonicznym i informacja o odmowie wydania przesyłki dotarła do strony. Jednakże strona nie podjęła kontaktu z organem wojewódzkim, celem ustalenia, czy awizowana przesyłka dotyczy sprawy rekompensaty. Również po powrocie z zagranicy strona miła możliwość złożenia odwołania w ustawowym terminie, z czego nie skorzystała. Oznacza to, że nie wykazała minimalnej dbałości o swoje interesy. Minister Skarbu Państwa stwierdził, że B.T. złożyła wniosek o przywrócenie terminu z uchybieniem 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa. Wniosek taki powinien być złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Strona powróciła do Polski 29 lipca 2016 r., a termin do złożenia odwołania upłynął 1 sierpnia 2016 r. Z kolei 2 sierpnia 2016 r. B.T., podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu I instancji, dowiedziała się o wydaniu decyzji. Zdaniem Ministra od tej daty należy liczyć 7 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Termin ten upłynął 9 sierpnia 2016 r. Organ wyjaśnił, że 2 sierpnia 2016 r. strona złożyła odwołanie od decyzji Wojewody [...], jednak z pisma tego nie wynika, aby wystąpiła także z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wniosek taki został złożony dopiero 16 sierpnia 2016 r. Wobec tego nie została spełniona przesłanka z art. 58 § 2 kpa. Minister podniósł, że praktyka Wojewody [...] polegająca na ponownym doręczeniu decyzji jest błędna i stanowi naruszenie art. 44 § 4 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku doręczenia zastępczego określonego w art. 44 § 1 kpa, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia powtórnego awizowania a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Organ odwoławczy podkreślił, że z powtórnym doręczeniem decyzji nie można wiązać skutków prawnych, w tym otwarcia na nowo terminu do złożenia odwołania. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie doręczenie decyzji Wojewody nastąpiło w trybie art. 44 kpa. W przypadku doręczenia zastępczego za termin doręczenia korespondencji uważa się ostatni dzień 14 dniowego terminu. Pierwsza próba doręczenia nastąpiła 4 lipca 2016 r., a zatem za dzień doręczenia należy uznać 18 lipca 2016 r. Od tego dnia należy liczyć 14 dniowy termin na złożenie odwołania, który upłynął 1 sierpnia 2016 r. Był to ostatni dzień na złożenie odwołania. Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2016 r. skargę złożyli B.T. i A.T. (w imieniu którego działała skarżąca). Postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 58 kpa oraz art. 134 kpa w zw. z art. 129 § 2 kpa, poprzez ich zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż strona skarżąca uchybiła, zarówno terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...], jak i terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy decyzja Wojewody została doręczona stronie skarżącej 8 sierpnia 2016 r., zaś odwołanie zostało wniesione 16 sierpnia 2016 r., a zatem z zachowaniem 14 dniowego terminu z art. 129 § 2 kpa; - art. 8 i art. 9 kpa, poprzez wprowadzenie strony skarżącej w błąd co do dnia, od którego należy liczyć termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] oraz poprzez niepouczenie strony skarżącej o uprawnieniu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, skarżący powołując treść art. 8 kpa, wskazali na zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Podali, że adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem uchybień organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości powinny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Wskazując na treść art. 9 kpa podnieśli, że organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżących całkowicie błędne jest stanowisko Ministra Skarbu Państwa, jakoby skarżący nie dochowali terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...]. Niewłaściwe są też ustalenia w przedmiocie uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...]. Wojewoda [...] wysyłając ponownie do skarżących oryginał decyzji za potwierdzeniem odbioru (która została doręczona w dniu 8 sierpnia 2016 r.) uznał, że w czynności pierwotnego doręczenia nastąpiły takie uchybienia, z powodu których nie można przyjąć skutku doręczenia w sposób domniemany. W przeciwnym razie przesłałby kserokopię decyzji (a nie jej oryginał) w celach informacyjnych, bez potwierdzenia odbioru i obowiązany by był pouczyć stronę o przysługujących jej uprawnieniach wynikających z art. 58 kpa. Skarżący podnieśli, że potwierdzając odbiór decyzji w dniu 8 sierpnia 2016 r. uczynili to z przekonaniem, że od tego dnia liczony jest 14 dniowy termin do wniesienia odwołania (pouczenie w decyzji), bowiem nie otrzymali oni żadnej innej informacji od organu, że ich sytuacja prawna jest odmienna. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie art. 58 § 1 i 2 kpa uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione kumulatywnie przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (§ 1), wniosek został wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (§ 2). Tym samym przesłankami, które muszą obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności - aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu - jest złożenie żądania w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym złożeniem odwołania. Ustalenie przyczyny uchybienia terminu, to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. Dodać należy, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracalnego. Nie można zatem domniemywać początku jego biegu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o tym fakcie. Odnosząc to do niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżąca 2 sierpnia 2016 r. dowiedziała się z rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu o wydaniu decyzji i fakcie przesłania decyzji drogą pocztową (notatka urzędowa z 2 sierpnia 2016 r.). W tym dniu ustała zatem przyczyna uchybienia terminowi do złożenia odwołania i rozpoczął bieg 7- dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu (art. 58 § 2 kpa). Już w dniu 2 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji złożyła dopiero 16 sierpnia 2016 r. Słuszne jest zatem stanowisko Ministra, że skarżąca uchybiła 7 -dniowemu terminowi określonemu w art. 58 § 2 kpa. Ponadto, skarżąca nie spełniła kolejnej przesłanki wymienionej w tym przepisie, bowiem jednocześnie z wnioskiem nie dopełniła czynności, dla której określony był termin, tj. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie złożyła odwołania. Otóż odwołanie złożyła 2 sierpnia 2016 r., a wniosek o przywrócenie terminu dopiero 16 sierpnia 2016 r. Wbrew twierdzeniu skargi prawidłowe było zastępcze doręczenie decyzji Wojewody. Nastąpiło ono skutecznie 18 lipca 2016 r., gdyż przesyłka została awizowana po raz pierwszy 4 lipca 2016 r. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 kpa poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce. Natomiast przepis art. 44 § 4 kpa stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Prawidłowo wskazał Minister, że ostatnim dniem na złożenie odwołania był 1 sierpnia 2016 r. oraz, że decyzja Wojewody [...] stała się ostateczna 2 sierpnia 2016 r. W sytuacji, kiedy nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze ponowne doręczenie pisma stronie nie może być uznane jako skuteczne i wywołujące skutki prawne. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz. Skutki procesowe kodeks postępowania administracyjnego łączy z doręczeniem w formie prawem przewidzianej, a nie z zapoznaniem się z treścią pisma przez stronę jak i z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę (por. wyr. NSA z 17 lipca 2013 r. II FSK 2028/12 lex 1342085). Wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do przyjęcia, że: cyt. "Wojewoda [...] wysyłając ponownie do skarżących oryginał decyzji za potwierdzeniem odbioru (która została doręczona w dniu 8 sierpnia 2016 r.) uznał, że w czynności pierwotnego doręczenia nastąpiły takie uchybienia, z powodu których nie można przyjąć skutku doręczenia w sposób domniemany". Zarzut ten nie znajduje odzwierciedlania w aktach sprawy. Jak wynika z notatki służbowej pracownika organu I instancji z 2 sierpnia 2016 r. ponowne wysłanie decyzji Wojewody nastąpiło na wyraźną prośbę B.T. Jednakże z doręczeniem tym nie można wiązać skutków prawnych. Od dnia 2 sierpnia 2016 r. decyzja Wojewody [...] była już ostateczna. Stanowisko skarżącej, że skutki prawne należy wiązać z doręczeniem jej decyzji w dniu 8 sierpnia 2016 r., pozostaje chociażby w sprzeczności ze złożeniem przez nią odwołania 2 sierpnia 2016 r., a więc po uzyskaniu informacji od pracownika organu I instancji o wydanej decyzji. Ze wszystkich wyżej wskazanych przyczyn zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Ministra art. 58 § 2 kpa w zw. z art. 129 § 2 kpa jest chybiony. Strona uchybiła bowiem 7 dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i nie złożyła wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Już powyższe ustalenia stanowiły wystarczającą podstawę do odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji. Wprawdzie organ badał także przesłanki z art. 58 § 1 kpa, tj. czy strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, to wobec niedochowania przesłanki z art. 58 § 2 nie było to konieczne, jednak nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ubocznie zauważyć należy, że wyjazd zagraniczny (na urlop, czy też w odwiedziny osób bliskich) nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Wobec tego zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 58 kpa jest niezasadny. Także zarzut naruszenia przepisu art. 134 kpa jest chybiony, gdyż organ tego przepisu na obecnym etapie postępowania nie stosował. Organ stwierdza uchybienie terminu do złożenia odwołania, gdy nie zostanie złożony wniosek o jego przywrócenie lub gdy wcześniej odmówi przywrócenia terminu. Skoro skarżąca złożyła odwołanie, a następnie wniosek o przywrócenie terminu, to organ zobligowany był najpierw rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu. Za nietrafny należy uznać również zarzut naruszenia przepisów art. 8 i art. 9 kpa, poprzez wprowadzenie strony skarżącej w błąd co do dnia, od którego należy liczyć termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] oraz poprzez niepouczenie strony skarżącej o uprawnieniu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Jak wynika z treści decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. strony zostały w sposób prawidłowy pouczone o prawie do wniesienia odwołania do Ministra Skarbu Państwa za pośrednictwem Wojewody [...] w terminie 14 dniu od dnia doręczenia decyzji stronom. W toku całego postępowania przed organem I instancji strony były wyczerpująco informowane o wszystkich istotnych okolicznościach sprawy. Podnieść należy, że użyty w art. 9 kpa zwrot "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" nie może być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania oraz przewidywania przez organ, że być może strona w przyszłości uchybi terminowi do podjęcia jakiejś czynności, a wobec tego wcześniej należy pouczyć ją o możliwości złożenia wniosku o przywrócenia terminu. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.