I SA/Wa 1801/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Elżbieta Lenart /spr./ NSA Cezary Pryca Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. B. i E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] października 2003 r. odmawiającą przyznania A. B. i E. S. odszkodowania za część nieruchomości o powierzchni [...] m² z ogólnej powierzchni [...] m², położonej w W. przy [...], pochodzącej z osady [...] we wsi S. Gminy [...] i zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod numerem [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że nieruchomość położona w W. przy [...], została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U. z 1945 Nr 50, poz.279). Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1936 roku Repertorium numer [...], współwłaścicielami nieruchomości położonej w W. przy [...] o powierzchni [...] m² byli Z. i T. małżonkowie S.. Spadek po zmarłym w dniu [...] października 1953 roku T. S. nabyła żona Z. S. w 1/4 części oraz dzieci A. B. i E. S. po 3/8 części każde z nich z tym, że udział spadkodawcy w majątku wspólnym nabyły wyłącznie dzieci spadkodawcy w częściach równych to jest po1/2 części każde z nich. Natomiast spadek po zmarłej w dniu [...] kwietnia 1991 roku Z. S. nabyły dzieci A. B. i E. S. po 1/2 części każde z nich. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1980 roku numer [...] Naczelnik Gminy [...] wniosek byłych właścicieli o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...] pozostawił bez rozpoznania. Po rozpatrzeniu odwołania Z. S., A. B. i E. S., decyzją z dnia [...] listopada 1980 roku Prezydent W. uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 1980 roku Naczelnika Gminy [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] maja 1982 roku numer [...] Naczelnik Dzielnicy [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy [...], to jest za nieruchomość o powierzchni [...] m² z ogólnej powierzchni [...] m² i określił wysokość przysługującego Z. S., A. B. i E. S. odszkodowania na kwotę [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji organ administracji publicznej wskazał, że zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] marca 1980 roku numer [...] część nieruchomości położonej w W. przy [...], o powierzchni [...] m² została przeznaczona pod budowę drugiej jezdni [...] na odcinku [...], a decyzją z dnia [...] maja 1980 roku numer [...] nieruchomość ta została przekazana w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi Dróg i Mostów. W wyniku rozpatrzenia odwołania Z. S., A. B. i E. S., mając jednocześnie na uwadze wydane przez Prezydenta W. nowe zarządzenie określające stawki i zasady obliczania odszkodowania, decyzją z dnia [...] grudnia 1982 roku numer [...] Prezydent W. uchylił decyzję z dnia [...] maja 1982 roku Naczelnika Dzielnicy [...], ustalił odszkodowanie za część nieruchomości o powierzchni [...] m² położonej w W. przy [...] na kwotę [...] złotych i nakazał wypłacić odszkodowanie Z. S., A. B. i E. S.. W dniu [...] kwietnia 1996 roku A. B. i E. S. wystąpili z wnioskiem o przyznanie i wypłatę odszkodowania za pozostałą część nieruchomości o powierzchni [...] m² z ogólnej powierzchni [...] m², położoną w W. przy [...]. W dniach [...] kwietnia 1999 roku i [...] lipca 2000 roku dokonano oględzin nieruchomości położonej w W. przy [...] i ustalono, że na nieruchomości znajduje się zdewastowany budynek mieszkalny z przybudówkami gospodarczymi. Budynek mieszkalny jest niezamieszkały, a teren nieruchomości zaniedbany i brak śladów działalności inwestycyjnej. W piśmie z dnia [...] maja 1999 roku Urząd Gminy [...] wskazał, że dla działki gruntu oznaczonej numerem [...] i położonej w W. przy [...] nie były wydawane żadne decyzje lokalizacyjne. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 roku Starosta Powiatu [...] odmówił przyznania odszkodowania za część nieruchomości o powierzchni [...] m² z ogólnej powierzchni [...] m², położonej w W. przy [...]. Decyzją z dnia [...] września 2000 roku Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 1999 roku Starosty Powiatu [...]. Na decyzję z dnia [...] września 2000 roku Wojewody [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. B. i E. S.. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podnieśli, że nie mieli możliwości faktycznego władania częścią nieruchomości o powierzchni [...] m² położonej w W. przy [...], ponieważ jest to nieruchomość przeznaczona w miejscowym ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego na cel publiczny tzw. "[...]". Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2002 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA 2193/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] sierpnia 1999 roku. Sąd uznał, że z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, czy skarżący oraz ich poprzednicy prawni utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 roku. Dlatego też należy ustalić przyczyny, dla których skarżący bądź ich poprzednicy prawni nie zamieszkują na tej nieruchomości, kiedy i dlaczego wyprowadzili się z tej nieruchomości i czy brak decyzji lokalizacyjnych dla tego terenu jest wystarczającą okolicznością mogącą świadczyć o tym, że skarżący mogą wykonywać faktyczne władztwo nad nieruchomością. Ponadto, należy także wyjaśnić, co należy rozumieć przez użyty w ustawie zwrot "pozbawieni faktycznej możliwości władania", oraz należy ustalić, jaka nieruchomość, w jakich granicach i o jakiej powierzchni została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy. Zachodzi zatem konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w celu wyjaśnienia sprawy oraz dokonania ponownej oceny prawnej, przy uwzględnieniu stanowiska Sądu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent W. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] października 2003 r., odmawiającą przyznania A. B. i E. S. odszkodowania za część nieruchomości o powierzchni [...] m² z ogólnej powierzchni [...] m², położonej w W. przy [...], pochodzącej z osady [...] we wsi S. Gminy [...] i zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod numerem [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Wojewoda nie stwierdził, aby istniały przesłanki wynikające z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami do przyznania odszkodowania skarżącym, ze względu na to, iż dotychczas - były właściciel bądź jego następcy prawni - nie zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. B. i E. S.. Podnosili w niej, że przy wydaniu decyzji organ dopuścił się naruszenia prawa (omijając istotę sprawy) i naruszenie to ma wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie zgadzają się z w/w decyzją uważając, że skoro Wojewoda odmówił przyznania odszkodowania, to mógł orzec co do istoty sprawy i przywrócić im – jako następcom prawnym poprzednich właścicieli – prawo własności przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m². W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że niniejsza skarga nie jest zasadna, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa. W szczególności nie jest zasadny zarzut skarżących naruszenia przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz.543 ze zm.) Przyznanie odszkodowania za działkę gruntu może nastąpić tylko wtedy, gdy działka była położona na obszarze działania dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, była przeznaczona lub mogła zostać wykorzystana pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą działka gruntu po dniu [...] kwietnia 1958 roku. W niniejszej sprawie niewątpliwy jest fakt, że skarżący – do dnia dzisiejszego - nie zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową działką. Z uzupełnionego przez organ materiału dowodowego wyraźnie wynika, że w budynku znajdującym się na nieruchomości mieszkała – aż do swojej śmierci w dniu [...] kwietnia 1991 r. – matka skarżących Z. S.. Wcześniej mieszkali tam także skarżący, ale wyprowadzili się po założeniu własnych rodzin. Budynek został wybudowany w 1937 r. był domem jednorodzinnym o niepełnej wartości z uwagi na wyposażenie ( instalacje wodno – kanalizacyjne , urządzenia sanitarne, c. o.) oraz stan techniczny – naturalne zużycie. W takim stanie budynek był już w 1982 roku - co wynika z treści pisma Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1982 r. Obecnie – po upływie ponad dwudziestu lat – normalnym jest fakt , że budynek - na skutek dalszego naturalnego zużycia - nie nadaje się już do zamieszkania, a tylko do rozbiórki. Taki stan budynku wynika też z treści pism skarżących. Również z treści tych pism wynika, że skarżący, a także ich matka, użytkowali nieruchomość bez żadnych przeszkód ze strony organów administracji państwowej. Na przykład w piśmie z dnia [...] listopada 2003 r. (data prezentaty) znajdują się stwierdzenia: " na nieruchomości znajduje się dwuizbowy przedwojenny domek jednorodzinny, w którym maja matka zamieszkiwała do chwili śmierci w 1991 r.", "opieszałość urzędników doprowadziła do dewastacji budynku mieszkalnego", "dla mnie był to dom rodzinny (obecnie do rozbiórki), gdzie mieszkałam wiele lat". Również w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący podnoszą: "działka była w rękach naszej rodziny", " działka pozostawała we władaniu Z. S. do chwili jej śmierci i nie została do dnia dzisiejszego wykorzystana na cele publiczne", " budynek na skutek opieszałości urzędników nadaje się jedynie do rozbiórki, a sami tam nie zamieszkujemy", " skoro poprzedniej właścicielce przysługiwało skuteczne względem " właściciela" (Skarbu Państwa) prawo do władania nieruchomością ...". Tak więc skarżący nie zamieszkują na nieruchomości tylko z tego powodu, że po prostu nie da się tam mieszkać z uwagi na stan budynku. Nie mogą zaś uzyskać pozwolenia na budowę nowego domu, gdyż teren ten nie jest przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe. Jednak przeznaczenie działki - w planie zagospodarowania przestrzennego - na cele inne niż mieszkaniowe, nie świadczy o. pozbawieniu ich faktycznej możliwości władania działką. Mogą oni korzystać z działki według własnego uznania i przebywać na niej bez żadnych przeszkód i ograniczeń. Faktem jest, że nie mogą w sposób dowolny rozporządzać działką, na przykład budując na niej nowy dom, ale ograniczenie to wynika z treści planu zagospodarowania przestrzennego terenu i dotyczy nie tylko działki skarżących, ale wszystkich nieruchomości położonych na tym terenie i nie przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe. Pojęcie " faktyczna możliwość władania nieruchomością" oznacza faktyczne władztwo nad rzeczą (nieruchomością), władanie rzeczą (nieruchomością), które jest składnikiem instytucji posiadania, określonej w art. 336 k.c. To faktyczne władztwo nad rzeczą (nieruchomością) wykonuje się nie tylko przez efektywne korzystanie z niej, ale także przez samą tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający rzeczą (nieruchomością), nie czynił z niej użytku. Taki pogląd wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok NSA z dnia 17 listopada 1989 r. sygn. akt IV SA 611/89 , wyrok NSA z dnia 23 marca 1998 r. sygn. akt IV SA 311/96). Zatem skarżący mają nie tylko faktyczną możliwość władania działką, mogą też faktycznie władać nią, natomiast nie mogą rozporządzać nią według własnego uznania – ale tylko z powodu treści planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego tej nieruchomości. Zresztą sami skarżący nigdy nie podnosili zarzutu, że zostali pozbawieni, przez organy administracji państwowej, prawa władania czy też samej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. We wszystkich ich pismach, także w skardze do Sądu, pojawia się, przede wszystkim, żądanie przywrócenia skarżącym prawa własności do tej nieruchomości. Na przykład w skardze znajduje się następujące stwierdzenie " jeżeli przedmiotowa działka, po podziale z urzędu w latach osiemdziesiątych, dalej pozostawała we władaniu Z. S. do chwili jej śmierci i nie została do dnia dzisiejszego wykorzystana na cele publiczne, to co stoi na przeszkodzie, by przywrócić nam – jako następcom prawnym poprzednich właścicieli – prawo własności do niej ? ". Z powyższych względów, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.