I SA/Wa 1801/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg C. R., I. B., U. W. i M. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] września 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącej C. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącej I. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącej U. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącej M. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (Minister), po rozpatrzeniu odwołań od decyzji Wojewody Wielkopolskiego (Wojewoda) z [...] września 2017 r. nr [...], orzekającej w punkcie 1 o odmowie uchylenia decyzji Wojewody z [...] lipca 2010 r. nr [...], ustalającej odszkodowanie w wysokości 2.010.950,00 złotych na rzecz Skarbu Państwa, z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Województwa Wielkopolskiego prawa własności nieruchomości, przeznaczonej pod budowę obwodnicy miast M. G. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] Poznań-Murowana Goślina-Wągrowiec, oznaczonej geodezyjnie jako: obręb B., arkusz mapy 1, działki nr [...] opow. 0,0364 ha, nr [...] o pow. 0,2615 ha, nr [...] o pow. 0,0827 ha, nr [...] o pow. 04806 ha, nr [...] o pow. 0,0981 ha, nr [...] o pow. 0,2051 ha, nr [...] o pow. 0,1337 ha oraz arkusz mapy 2, działki nr [...] o po. 0,2010 ha, nr [...] o pow. 0,3374 ha, nr [...] o pow. 0,1991 ha, nr [...] o pow. 0,2574 ha, nr [...] o pow. 0,4238 ha, nr [...] o pow. 0,2343 ha, nr [...] o pow. 0,1825 ha, nr [...] o pow. 0,4774 ha, nr [...] o pow. 0,2487 ha oraz w punkcie 2 stwierdził, że ww. decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z 1 lipca 2019 r. złożyli C. R., I. B., U. W., reprezentowana przez adwokata M. Z. oraz M. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie przepisów art. 146 § 1 K.p.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 3-8 K.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że uchylenie decyzji Wojewody z 29 września 2017 r. z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 K.p.a. nie mogło nastąpić, gdyż od dnia doręczenia decyzji dotyczącej wypłaty odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa z 2 lipca 2010 r. upłynęło 5 lat oraz pominięcie okoliczności, że decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody z [...] lipca 2014 r. na skutek wznowienia postępowania; 2. naruszenie zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 K.p.a., poprzez brak uwzględnienia przez organ słusznego interesu obywateli oraz naruszenie zasad z art. 12 K.p.a. nakazujących szybkie i wnikliwe działanie organów, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana po upływie 2 lat od złożenia odwołania od decyzji Wojewody z [...] września 2017 r.; 3. nieważność postępowania z powodu wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało tym, że stronom postępowania jako właścicielom gruntów nie wypłacono odszkodowania tylko Skarbowi Państwa. Wobec powyższego wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz nakazanie Ministrowi uchylenie decyzji Wojewody z [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Wojewody z [...] lipca 2010 r., a dotyczącej wypłaty odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedziach na skargi, Minister, wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W toku postępowania Sąd ustalił, że uczestniczka postępowania H. P. zmarła [...] stycznia 2016 r. (odpis skrócony aktu zgonu nr k. 205 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Podkreślić należy w tym miejscu, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej nie może być potraktowane jako okoliczność uzasadniająca ewentualnie wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., w którym wskazano, że możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony nie usuwa wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. polega na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja Ministra z [...] lipca 2019 r. oraz utrzymania nią w mocy decyzja Wojewody z [...] września 2017 r. skierowane zostały do H. P., reprezentowanej przez R. N., która jak wynika ze znajdującego się w aktach sądowych sprawy odpisu skróconego aktu zgonu zmarła [...] stycznia 2016 r. Rozstrzygnięcie Ministra i Wojewody skierowane zatem zostały do osoby zmarłej. Tym samym, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody z [...] września 2017 r. Jak wskazano decyzje te skierowano do osoby nieżyjącej, która w chwili jego wydawania nie miała już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organy prowadzące postępowanie wiedziały, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadały. Organy powinny w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 K.p.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a.). Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzji Wojewody z [...] września 2017 r. podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał przedmiotowych decyzji merytorycznie pod względem zgodności ich z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustalą aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 2), orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej C. R. kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 3), orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej I. B. kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 4), orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej U. W. kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 5), orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej M. B. kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 ww. ustawy, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.