I SA/Wa 1803/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] września 2010 r. nr [..], po rozpoznaniu odwołania J. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] W. z dnia [..] maja 2010 r. nr [..] o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na opłatę [..] za miesiące styczeń 2010 r. w wysokości [..] zł i kwiecień w wysokości [..] zł, opłatę [..] za miesiące styczeń 2010 r. w wysokości [.. zł i kwiecień 2010 r. w wysokości [..] zł oraz na zakup [..]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: J. S. wnioskami z dnia [..] marca 2010 r. i z dnia [..] kwietnia 2010 r. wniósł o przyznanie pomocy finansowej na opłatę gazu za miesiące styczeń 2010 r. w wysokości [..] zł i kwiecień 2010 r. w wysokości [..] zł, opłatę energii elektrycznej za miesiące styczeń 2010 r. w wysokości [..] zł i kwiecień 2010 r. w wysokości [..] zł oraz zakup [..] w W. przy ulicy [..] . Prezydent Miasta [..] W. decyzją z dnia [..] maja 2010 r. odmówił przyznania J. S. pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonego w dniu 15 kwietnia 2010 r. wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji ustalono, że J. S. jest osobą w znacznym stopniu niepełnosprawną. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego dochód stanowią emerytura i zasiłek pielęgnacyjny, który po odliczeniu kwoty bieżącego zobowiązania alimentacyjnego wynosi łącznie [..] zł. J. S. zamieszkuje wraz z córką J. S. w [..] mieszkaniu spółdzielczym, bez tytułu prawnego do jego zajmowania. Zadłużenie czynszowe mieszkania wynosi około [..] zł. Według oświadczenia J. S. on i jego córka prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Sytuacja życiowa córki, nie jest znana organowi z uwagi na uniemożliwianie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego przez J. S. Ustalono także, iż M. S. dorosły syn J. S. zamieszkuje w W. przy ul. [..] i nie utrzymuje z ojcem kontaktów. Nadto J. S. jest właścicielem działki, nieruchomości i budynków gospodarczych w miejscowości M. przy ul. [..]. Biorąc pod uwagę powyższe organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego, ustalonego na kwotę [..] zł, uprawniającego do przyznania pomocy, określonego w art. 8 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie organu, również nie zachodzą szczególne okoliczności wobec J. S., które mogłyby uzasadniać przyznanie pomocy określonej w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał ponadto, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości w M. i dzięki niej mógłby poprawić swoją sytuację życiową. Nadto wnioskodawca wykazuje się brakiem współdziałania z pracownikiem socjalnym poprzez utrudnianie kontaktów z córką, odmowie ujawnienia aktualnej wysokości emerytury po rewaloryzacji oraz składanie niewiarygodnych oświadczeń. W toku postępowania organ ustalił, iż wnioskodawca przedstawia w toczących się postępowaniach w Ośrodku, a także przed sądami sprzeczne ze sobą informacje odnoszące się do jego sytuacji majątkowej i zaradności życiowej. Organ ustalił, iż wnioskodawca prowadzi własną działalność gospodarczą. Organ zaakcentował, także roszczeniowy charakter żądań wnioskodawcy nie mający na celu uzyskanie pomocy związanej z ciężką sytuacja życiową, a mających jedynie spełnić jego wygórowane żądania. Organ przy tym podał, iż J. S. domagał się wyłącznie całkowitego sfinansowania przez Ośrodek posiłków w stołówce [..] , a kategorycznie odmówił przyjęcia adresów jadłodajni, gdzie wydawane są bezpłatne posiłki. Nadto wskazano, iż wnioskodawca żądając przyznania mu pomocy finansowej na zakup [..] argumentuje swój wniosek tym, iż [..] to będzie mu potrzebne na przyszłą zimę. Powyższe żądania wnioskodawcy, w ocenie organu, nie mają na celu zapewnienia mu niezbędnych potrzeb życiowych. J. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucają pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [..] Miasta W. złośliwość, negatywny wpływ na jego rodzinę oraz odmawianie mu przyznania wszelkiej pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] lipca 2010 r. nr [..] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [..] W. z dnia [..] maja 2010 r. nr [..] o odmowie przyznania zasiłku celowego specjalnego. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że prawidłowa jest ocenia organu pierwszej instancji, iż w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, jak również wnioskowana pomoc nie ma charakteru zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Organ argumentując swoje stanowisko wziął pod uwagę dochód odwołującego, który ponad [..] przekracza kryterium dochodowe, posiadanie przez niego nieruchomości o wartości [..] zł oraz fakt, iż pomimo przekroczenie dochodu otrzymywał on niejednokrotnie pomoc ze strony Ośrodka. Nadto organ podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. Skargę od powyższej decyzji wniósł J. S. W obszernej skardze skarżący podał, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej nie podając jednak, żadnych nowych argumentów na jej poparcie oraz opisał swoją konfliktową sytuację rodzinną obwiniając za nią Ośrodek Pomocy Społecznej. Wyjaśnił także, iż posiada troje dzieci: syna M. S., córkę J. S. oraz syna J. S., a nie pięcioro jak zostało podane w zaskarżonej decyzji. Skarga została uzupełniona pismem z dnia [..] marca 2011 r., w którym zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, tj. wydanie decyzji bez ustalenia możliwości organu pomocy społecznej w zakresie udzielania świadczeń, art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego, art., 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji. Zarzucając powyższe wniesiono o uchylenie zaiskrzonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż omyłka dotycząca liczby posiadanych przez skarżącego dzieci, wynika z niejasnych i sprzecznych ze sobą wyjaśnień skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zwana dalej "ustawą" - na podstawie której wydano zaskarżone decyzje - w art. 2 i 3 stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Prawidłowo w toku postępowania administracyjnego ustalono, że dochód J. S. wynosi [..] zł, czyli przekracza kryterium dochodowe ustalone na kwotę [..] zł. W aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na dochód skarżącego, tj. kopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (k-60) wskazująca wysokość emerytury na dzień [..] lutego 2010 r. – [..] zł. Prawidłowo od dochodu odliczono, kwotę miesięcznego obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz bieżące zobowiązania alimentacyjne. Sąd podziela pogląd powołany przez organy orzekające i wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 października 2008 r. sygn. akt IV SA/Ol 282/08, iż odliczeniu od przychodów osoby ubiegającej się o zasiłek (art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej) podlega wyłącznie kwota miesięcznych bieżących alimentów należnych osobie uprawnionej na podstawie prawnego tytułu, bez kwot zaległych świadczeń i ewentualnych odsetek oraz kosztów egzekucyjnych. Sytuacja życiowa skarżącego została ustalona na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (k-46) oraz innych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy dotyczących sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego i nie budzi zastrzeżeń Sądu. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ww. ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Użyty w powyższym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, a to oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenia. Uznanie administracyjne obejmuje zarówno ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości. Jeśli organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą osoby wnioskującej o zasiłek, a z drugiej strony własne możliwości finansowe uznał, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to takiej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Swoboda działania organu nie zwalnia go oczywiście z obowiązku, jak najstaranniejszego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem - w przypadku decyzji uznaniowych - kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a. - a więc w sposób przekonywujący. Badając sprawę pod tym kątem Sąd orzekający w sprawie stwierdził, że organy, nie przyznając Jerzemu Strzeleckiemu zasiłku celowego specjalnego na wskazane przez niego cele nie naruszyły prawa. Przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie oczekiwać spełnienia wszystkich żądań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. Wbrew zarzutom pisma uzupełniającego skargę organy orzekające wskazały w uzasadnieniu decyzji jakie są możliwości organu pomocy społecznej w zakresie udzielania świadczeń z pomocy społecznej w marca 2010 r. J. S. pomoc nie została przyznana, albowiem przekroczył on ustawowe kryterium dochodowe i nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek określony w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, gdy wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe, mimo to organ udziela mu pomocy. W zaskarżonych orzeczeniach zarówno Prezydent [..] W. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnikliwie wyjaśniły przyczyny odmowy przyznania J. S. wnioskowanej pomocy. Podsumowując, stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo odmówiły przyznania J. S. zasiłku [..] za miesiące styczeń 2010 r. w wysokości [..] zł i kwiecień w wysokości [..] zł, opłatę energii elektrycznej za styczeń 2010 r. w wysokości [..] zł i kwiecień 2010 r. w wysokości [..] zł oraz na zakup [..] - nie naruszając przy tym przepisów prawa i nie przekraczając granic uznania administracyjnego - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Organy wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy - uzasadniając przekonująco swoje decyzje. Uchybienia w ustaleniach organu dotyczące sytuacji rodzinnej skarżącego nie mają wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, bowiem organy ustaliły, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą i w ten sposób określiły jego dochód. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy.