I SA/Wa 1804/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Anna Lech asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi E. K. i W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] orzekającą o udzieleniu Zakładowi Energetycznemu [...] S.A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie linii [...] kV do projektowanej stacji elektroenergetycznej [...] kV "[...]" na nieruchomości położonej we wsi W., gm. P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność małżonków E. i W. K. W uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] przedstawiono następujący stan sprawy: Starosta P. decyzją z dnia [...] maja 2005 r. ograniczył E. i W. K. sposób korzystania z nieruchomości położonej w W., gm. P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha poprzez udzielenie Zakładowi Energetycznemu [...] S.A. z siedzibą w W., ul. [...] zezwolenia na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej. Organ pierwszej instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli E. i W. K. podnosząc, że decyzja narusza ich prawo własności i wyklucza dalsze użytkowanie tych gruntów na cele rolnicze. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] wskazał, że stosownie do przepisu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wiąże udzielenie stosownego zezwolenia ze spełnieniem dwóch przesłanek tj. braku zgody właściciela lub użytkownika wieczystego na realizację inwestycji i posiadaniu przez inwestora ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organ zaznaczył, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż właściciele działki nr [...] – E. i W. K. nie wyrazili zgody na realizację omawianej inwestycji. Świadczą o tym notatki służbowe spisane na okoliczność przeprowadzenia negocjacji dotyczących wyrażenia takiej zgody. Dokumentacja sprawy zawiera również ostateczną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w P. nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] kV "[...]" przebiegającej m. in. przez działkę nr [...] we wsi W., stanowiącą własność E. i W. K. Wojewoda [...] podkreślił ponadto, że w przepisie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób jednoznaczny wskazano w jakim celu może być wydane zezwolenie ograniczające prawo własności. Budowa wymienionej wyżej linii bez wątpienia mieści się w pojęciu celu publicznego określonego w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zamiar inwestycji jest zgodny z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego gminy P., według którego realizacja wyżej wskazanej inwestycji przewidziana jest na terenie rolnym stanowiącym rezerwę pod energetyczne inwestycje liniowe wraz ze strefami ochronnymi oraz dla lokalizacji stacji elektroenergetycznej [...] kV P. Organ podniósł również, że w jego ocenie wskazane w odwołaniu okoliczności nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Dotyczą one materii niebędącej przedmiotem niniejszego postępowania. Skargę na powyższą decyzję wnieśli E. i W. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przeprowadzenie ponownych rokowań co do uzyskania zgody na wykonanie prac. W uzasadnieniu skargi wskazali, że rokowania były pozorne, w związku z czym nie mogli ustanowić biegłego rzeczoznawcy w celu dokonania wyceny utraconej wartości przedmiotowej nieruchomości. Skarżący zaznaczyli, że nie doręczono im planów przeprowadzenia linii energetycznej, nie zapoznano ich z specyfikacją urządzeń energetycznych i nie przedstawiono im informacji na temat wysokości linii energetycznej. Jednocześnie oświadczyli, że nie kwestionowali sensu przedmiotowej inwestycji, natomiast ich zarzuty dotyczą sposobu i trybu prowadzonych przez pełnomocnika Zakładu Energetycznego [...] rozmów. Zarzucili także, że wycena nieruchomości nie była obiektywna i nie uwzględniała realnego spadku wartości nieruchomości po wybudowaniu linii energetycznej. Na potwierdzenie podnoszonych zarzutów powołano orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2004 r., sygn. akt I CK 26/2004, zgodnie z którym właściciel nieruchomości, nad którą przechodzi linia wysokiego napięcia niemająca fizycznej styczności z samym gruntem, ale ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości i zmniejszająca jej wartość, może żądać od właściciela linii wykupienia od niego gruntu. Podkreślono, że nowa interpretacja art. 231 § 2 k.c. jednoznacznie wskazuje, że dla przeprowadzenia przewodów linii energetycznej o wysokim napięciu niewystarczające jest wydanie decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości, a konieczne jest wywłaszczenie działki za odszkodowaniem. Skarżący wskazali również na naruszenie przepisu art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie na mocy art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) ograniczono E. i W. K. - właścicielom nieruchomości położonej we wsi W., gmina P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, sposób korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie Zakładowi Energetycznemu [...] S.A. na założenie i przeprowadzenie przewodów napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] kV "[...]". Wskazać należy, że w powołanym art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidziany został szczególny przypadek wywłaszczenia polegający na ograniczeniu prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z tym przepisem starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Podkreślić trzeba, że zezwolenie na ograniczenie prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego może być udzielone z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej (art. 124 ust. 2). Warunkiem udzielenia zezwolenia jest realizacja celu publicznego wynikającego z planu miejscowego lub - w przypadku braku planu miejscowego - decyzji o lokalizacji celu publicznego. Zezwolenie może być ponadto udzielone tylko wówczas, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża zgody na zakładanie i przeprowadzanie urządzeń, o których mowa we wskazanym art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaznaczyć również należy, że udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości (art. 124 ust. 3), bowiem dopiero brak stosownej zgody uzasadnia wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, będącej własnością E. i W. K. wydana została na wniosek inwestora budowy napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] kV relacji "[...]" tj. Zakładów Energetycznych [...] S.A. z siedzibą w W. Inwestor występując do Starosty P. z wnioskiem o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, dołączył decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w P. nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przewidującą na przedmiotowej nieruchomości realizację celu publicznego, wymienionego w art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem celem publicznym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przedstawiona decyzja z dnia [...] marca 2003 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] kV "[...]" wydana została na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.). Ustawa ta nie przewidywała dla realizacji tego rodzaju inwestycji wydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie z art. 40 tej ustawy w sprawach ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu orzeka się, w drodze decyzji, na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu na podstawie przepisów szczególnych. W dalszych przepisach tej ustawy wprowadzono określenie "decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu". W decyzji przedstawionej w aktach sprawy wskazano termin upływu jej ważności - w dniu 20 marca 2008 r. Należy więc uznać, że przesłanka dotycząca zgodności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu została spełniona. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie ponadto wynika, że wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości poprzedzone było stosownymi rokowaniami. Prowadzone one były od lutego 2004 r. i mimo propozycji odszkodowania za straty wynikłe na skutek prowadzenia prac budowlanych oraz utratę wartości gruntu, nie przyniosły rezultatu - właściciele nieruchomości E. i W. K. nie wyrazili zgody zarówno na przebieg linii elektroenergetycznej nad swoją nieruchomością, jak i na posadowienie słupa na gruncie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zezwalającej na założenie i przeprowadzenie przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] kV "[...]". Tym samym zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakłada na podmiot, który wystąpił o zezwolenie, obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1. Jeżeli zaś przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty – właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości należy się odszkodowanie na zasadach określonych w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazany art. 128 ust. 4 stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Z powołanego przepisu art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zatem, że warunkiem przyznania odszkodowania jest szkoda powstała na skutek ograniczenia praw do nieruchomości na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1. Podkreślić trzeba, że odszkodowanie jest wynikiem zdarzeń, o których mowa w powołanym art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Za bezzasadne uznać więc należy podnoszone w skardze zarzuty dotyczące kwestii braku możliwości wyceny utraconej wartości za zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek przeprowadzenia nad nią linii wysokiego napięcia. Ewentualna szkoda (zmniejszenie wartości nieruchomości) może bowiem powstać dopiero w wyniku zrealizowania danej inwestycji. W niniejszej sprawie - w wyniku założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej. Odnosząc się zaś do podnoszonego w skardze zarzutu dotyczącego niezapewnienia stronom możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji należy uznać, że stwierdzone naruszenie przepisów art. 10 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że skarżący mieli zapewniony udział i uczestniczyli w pozostałych stadiach postępowania. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.