I SA/Wa 1804/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skarg A. R. i B. B. s. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP oddala skargi. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w całości i odmówił B. B. s. W. oraz A. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił B. B. s. W., A. R. i S. C. potwierdzenia prawa do rekompensaty za majątek ziemski [...], pozostawiony przez W. B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w gminie [...], powiat [...], byłe województwo [...]. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że powodem odmowy przyznania rekompensaty było złożenie przez strony postępowania wniosku o potwierdzenie tego prawa po terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418). Od ww. decyzji organu wojewódzkiego odwołania do Ministra Skarbu Państwa wnieśli, B. B. s. W. oraz A. R. Zdaniem skarżących fakt złożenia przez nich wniosku z uchybieniem terminu wskazanego w ustawie zabużańskiej nie powinien skutkować odmową przyznania im prawa do rekompensaty, ponieważ wniosek w przedmiotowej sprawie złożył, z zachowaniem terminu, inny spadkobierca właściciela mienia zabużańskiego – E. B., co zdaniem odwołujących się powinno spowodować pozytywne rozpatrzenie przez Wojewodę także ich wniosków. Ponadto B. B. s. W. podniósł argument, że E. B., będący jednym z jego pełnomocników, składając swoje wnioski o rekompensatę działał także w jego imieniu, co oznacza, że skarżącego wniosek został złożony w terminie. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. w całości, odmawiają jednocześnie B. B. s. W. oraz A. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z treści art. 5 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że złożenie przez stronę wniosku o rekompensatę po dniu 31 grudnia 2008 r., skutkuje koniecznością wydania przez organ wojewódzki decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W ocenie Ministra Skarbu Państwa, materiał dowodowy zebrany w sprawie świadczy jednoznacznie o tym, że postępowania złożyły wnioski o rekompensatę za mienie nieruchome pozostawione na [...] przez ich poprzednika prawnego W. B. w dniach [...] marca 2009 r. (B. B. s. W.) i [...] marca 2009 r. (A. R.), a więc po terminie wymienionym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. O przyznanie rekompensaty z tego samego tytułu ubiega się również inny spadkobierca W. B. – E. B. (wnioski z dnia [...] grudnia 1990 r. i [...] grudnia 2008 r.). Ze względu na złożenie wniosku w terminie, sprawa E. B. została przez Wojewodę [...] objęta osobnym postępowaniem i dotychczas nie rozstrzygnięto jej decyzją administracyjną. Ponieważ wniosków o rekompensatę nie złożyli także poprzednicy prawni B. B. s. W. i A. R., to w przedmiotowej sprawie potwierdzenie stronom prawa do rekompensaty jest niemożliwe. Zdaniem organu odwoławczego, za błędne należy uznać zawarte w odwołaniach twierdzenie stron, że w przypadku ubiegania się o rekompensatę przez kilku spadkobierców właściciela mienia zabużańskiego, złożenie przez jednego z tych spadkobierców wniosku o potwierdzenie tego prawa we własnym imieniu w ustawowym terminie, powoduje konieczność pozytywnego rozpatrzenia wniosków złożonych przez pozostałe osoby po terminie. Organ drugiej instancji stanął również na stanowisku, że wbrew twierdzeniu zawartym w piśmie E. B. z dnia [...] kwietnia 2011 r., jego wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty z dnia [...] grudnia 1990 r. i [...] grudnia 2008 r., zostały złożone wyłącznie w jego własnym imieniu. Świadczy o tym zarówno treść tych wniosków jak i fakt, że pełnomocnictwa udzielone E. B. przez B. B. s. W. i A. R. zostały przekazane dopiero wraz z pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., a zatem w chwili składania wniosków o rekompensatę E. B. nie był pełnomocnikiem B. B. s. W. i A. R, w związku z czym nie mógł skutecznie złożyć wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w ich imieniu. Organ wskazał ponadto, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby zmarłej. Jak wynika bowiem z akt sprawy decyzja organu pierwszej instancji została wysłana do S. C., która zmarła w dniu [...] marca 2011 r., Decyzja taka jest więc obarczona wadą nieważności wyszczególnioną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i nie wywołuje skutków prawnych. Minister wskazał jednak, że w postępowaniu odwoławczym organ wyższej instancji nie może zastosować sankcji nieważności i wyeliminować z obrotu prawnego wadliwej decyzji, gdyż postępowanie odwoławcze ma pierwszeństwo przed postępowaniem prowadzonym w trybie nadzoru. Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa złożyli do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie A. R. i B. B. s. W. W swojej skardze A. R. zarzuciła organowi naruszenia art. 7 – 9, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 Kpa, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez uznanie, że w sprawie nie zostały spełnione wymogi określone w art. 5 ust. 1 ww. ustawy. Zdaniem skarżącej zasadnicze znaczenie ma w sprawie fakt, że organy administracyjne niezasadnie ustaliły, że E. B. składając wnioski o rekompensatę (z dnia [...] grudnia 1990 r. oraz [...] grudnia 2008 r.) złożył je wyłącznie we własnym imieniu. Organ mając wątpliwość co do istnienia pełnomocnictwa winien tą kwestię dogłębnie wyjaśnić. Ponadto zdaniem skarżącej, organy administracji wiedząc o osobach mogących być stronami postępowań w sprawach uzyskania rekompensaty, powinny informować zainteresowanych o istniejących uprawnieniach, zwłaszcza zaś w perspektywie ograniczeń czasowych do realizacji tych uprawnień. Z kolei drugi ze skarżących B. B. s. W., zarzucił Ministrowi naruszenie art. 32, art. 75, art. 77 § 1, art. 90 oraz art. 28 Kpa oraz art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Skarżący wskazał, że jego syn B. B. s. B. złożył w jego imieniu w dniu [...] grudnia 2008 r. wniosek o rekompensatę. Wojewoda bezpodstawnie uznał, że pełnomocnik działał we własnym imieniu. Organ nie zażądał wyjaśnień, nie wezwał również do przedłożenia pełnomocnictwa, którego udzielił swojemu synowi. Uznał za to bezpodstawnie złożone (w związku z opieszałością organu) pismo skarżącego z dnia [...] marca 2009 r. za wniosek rekompensacyjny. Ponadto zdaniem skarżącego z chwilą złożenia wniosku przez E. B., organ powinien wezwać do wzięcia udziału w postępowaniu wszystkich pozostałych uprawnionych. W odpowiedzi na skargi Minister Skarbu Państwa wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę w ramach tych kryteriów uznać należy, że skargi A. R. oraz B. B. syna W. nie są zasadne, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Prawo do rekompensaty za pozostawienie poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, w myśl przepisów tej ustawy, przysługuje ich właścicielowi (art. 2), a w przypadku jego śmierci wszystkim jego spadkobiercom bądź niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, o czym stanowi art. 3 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości, prawo to przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (tj. posiadają obywatelstwo polskie). Wskazanie osoby uprawnionej następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. W rozpoznawanej sprawie podstawą nieuwzględnienia wniosku A. R. i B. B. syna W. o przyznanie im prawa do rekompensaty, było ustalenie, że nie złożyli oni w/w wniosku w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Poczynione w tym zakresie ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości Sądu. Brzmienie art. 5 ust. 2 ustawy o rekompensacie wskazuje, że wniosek każdego ze współspadkobierców stanowi odrębną sprawę administracyjną, która może być połączona z innymi do jednego postępowania (art. 62 K.p.a.), chyba że wcześniej (przed śmiercią) wniosek złożył sam spadkodawca. Wówczas zastosowanie ma art. 30 § 4 K.p.a. Dla rozróżnienia, czy w art. 5 ust. 1 ustawy o rekompensacie mamy do czynienia z terminem procesowym, czy materialnym, istotne jest nie tyle sformułowanie ustawy, ile głównie skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, termin ma charakter prawnomaterialny (por. uchwałę NSA z dnia 14.10.1996 r. OPK 19/96, ONSA 1997/2/56). Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o rekompensacie, w przypadku niespełnienia wymogu złożenia wniosku w terminie określonym w art. 5 ust. 1, wojewoda wydaje decyzję odmowną, co oznacza, że prawo podmiotowe nie może być zrealizowane. Termin ten ma więc charakter materialny. Bezsporne jest bowiem, że spadkobiercami po dawnym właścicielu pozostawionych nieruchomości – W. B. są: E. B., W. B. i J. B., po którym z kolei spadek nabyły S. C. i A. R. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy postanowieniach Sadu Rejonowego w G. z dnia [...] lutego 2010 r., sygn. akt [...] oraz Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 1996 r. sygn. akt [...] . Organy obu instancji, uznając za zasadną odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty (o co wystąpiono w podaniach złożonych przez A. R., S. C. oraz B. B. syna W.) ustaliły, iż przedmiotowe podania zostały wniesione po upływie terminu określonego w art. w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Wbrew twierdzeniom skarżących zawartych w uzasadnieniu skarg, z wniosku złożonego przez E. B. w dniu [...] grudnia 2008 r. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż działała ona wyłącznie w imieniu własnym. We wniosku nie wymienił żadnych innych osób, nie załączył postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, a z treści wniosku nawet w sposób pośredni nie wynika, by W. B. pozostawił jakichkolwiek innych spadkobierców. Do wniosku nie została również załączona lista osób uprawnionych. Natomiast pełnomocnictwa ( bez daty ) udzielone E. B. przez B. B. i A. R. złożone zostały do akt dopiero w dniu 19 kwietnia 2011 r. To samo dotyczy wniosku złożonego w dniu [...] grudnia 2008 r. przez B. B. syna B. Dopiero w dniu 23 i 24 marca 2009 r. i B. B. syn W., S. C. i A. R. złożyli podpisane przez nich wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Należy również zauważyć, iż znajdujące się w aktach administracyjnych odpisy postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po W. B. wskazują, iż postanowienie to zostało wydane przez Sąd w dniu [...] lutego 2010 r. Z powyższego wynika, iż nie mogło ono być załączone do wniosku E. B. z dnia [...] grudnia 2008 r., a więc organ orzekający w sprawie nie miał żadnych przesłanek by prowadzić postępowanie wyjaśniające zakres tego wniosku. Należy zgodzić się z tezą, że o tym jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje strona, a nie organ do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ mając na względzie treść art.. 7-9 kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA 2188/00, LEX nr 81741). W rozpatrywanej sprawie jednakże, zdaniem Sądu w świetle przedstawionych wyżej okoliczności charakter i zakres żądania zawarty we wnioskach E. B. i B. B. z dnia [...] grudnia 2008 r. nie może budzić żadnych wątpliwości, że działali oni we własnym imieniu. W związku z powyższym zarzuty skarg dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. należy uznać za całkowicie chybione i stwierdzić, iż prawidłowo organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, iż wnioski A. R. i B. B. syna W. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty zostały złożone z uchybieniem ustawowego terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.