I SA/Wa 1810/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr DNI.rn.625.41.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę. I SA/Wa 1810/23 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku A. S., A. Z., Z. U., H. K. oraz W. U., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 marca 2023 r., nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Minister Rolnictwa z i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 1 marca 2023 r., stwierdził, że zostało umorzone w całości z mocy prawa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r., nr [...], uchylającego orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 3 lutego 1947 r., nr [...] oraz uznającego, że nieruchomość ziemska [...], położona w powiecie [...], o obszarze 237,5 ha, stanowiąca współwłasność F. Z., H. G., K. G., A. T. oraz R. J., przeszła w dniu 13 września 1944 r. na własność Skarbu Państwa, zgodnie z art. 2 ust 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3 poz. 13). Z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), zwana dalej ustawą nowelizującą. W myśl, obowiązującego również w dniu wydawania niniejszej decyzji, art. 2 ust 2 ustawy nowelizującej postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że spełnione zostały przesłanki do umorzenia postępowania z mocy prawa, w myśl wskazanej ustawy nowelizującej, gdyż wszczęcie postępowania nadzorczego nastąpiło w dniu 2 grudnia 2014 r. tj. po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanego rozstrzygnięcia z 30 kwietnia 1949 r., więc nadzorcze postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Skarżący wystąpili o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej w/w decyzją Ministra z dnia 1 marca 2023 r. W uzasadnieniu podnieśli m. in., że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji nacjonalizacyjnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ustalił, że w aktach sprawy, pozyskanych z Archiwum Państwowego w [...] przy piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 r., znajduje się pismo Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r,, skierowane do Urzędu Wojewódzkiego w [...], z treści którego wynika, że przesłano przy nim 3 egzemplarze orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r. do wiadomości i wykonania oraz do doręczenia egzemplarzy tego orzeczenia F. Z. i innym za pokwitowaniem, a jeden egzemplarz Starostwu Powiatowemu w [...]. Wśród akt archiwalnych znajduje się również pismo Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia 16 maja 1949 r. do Starostwa Powiatowego w [...], przy którym Urząd Wojewódzki "przesyła 2 egzemplarze orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r. w sprawie nieruchomości ziemskiej [...], celem doręczenia jednego z nich stronom interesowanym za pokwitowaniem na dołączonym dowodzie doręczenia, który należy przesłać do Urzędu Wojewódzkiego. Drugi egzemplarz przeznacza się do akt Starostwa." Z kolei z pisma Starostwa Powiatowego [...] z dnia 7 lipca 1949 r., wynika, że Starostwo przy tym piśmie przesłało do Urzędu Wojewódzkiego [...] dowód doręczenia orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r. w sprawie nieruchomości ziemskiej [...]. W aktach archiwalnych znajduje się pismo zatytułowane jako "dowód doręczenia" o treści "orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r. w sprawie nieruchomości ziemskiej [...]. Otrzymałem dnia 8 czerwca 1949 r." Pismo to opatrzone jest odręcznym podpisem Z.. Organ zwrócił uwagę, że tym samym nie odpowiada prawdzie twierdzenie skarżących o tym, że w aktach brak jest dowodu doręczenia decyzji nacjonalizacyjnej. Zdaniem organu za chybiony uznać należy zarzut odnoszący się do tego, że brak jest ustaleń "kiedy upłynął termin zaskarżenia powyższego orzeczenia i czy w tym przedmiocie wpłynęło jakiekolwiek odwołanie (którejkolwiek ze stron)." Organ wskazał, że orzeczenie z dnia 30 kwietnia 1949 r. jest orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, ma ono walor ostateczności w administracyjnym toku instancji, więc nie przysługiwało od niego odwołanie. Następnie organ wyjaśnił, że wbrew przeświadczeniu skarżących, postępowanie nadzorcze nie zostało umorzone ze względu na bezprzedmiotowość, a z uwagi na nowelizację procedury administracyjnej, która opiera się na założeniu, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym niekwestionowana jest konieczność ograniczenia możliwości dochodzenia praw w czasie. Jako przykłady można wskazać chociażby takie instytucje jak: zasiedzenie, przemilczenie, czy przedawnienie. Organ nadzorczy podkreślił, że nie można zgodzić się z koncepcją skarżących o rozdzieleniu sprawy administracyjnej na sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji i sprawę o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wskazał, że celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Zatem brak wystąpienia negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia, odrębnego postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania nadzorczego. Zaprezentowany przez skarżących pomysł , jakoby obok trybu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej miał istnieć alternatywny tryb stwierdzenia wydania takiej decyzji z naruszeniem prawa, nie zasługuje na akceptację. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 sierpnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli A. S., A. Z., Z. U., H. K. oraz W. U.. Zaskarżonej decyzji zarzucali: 1 / rażące naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego,( Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), a to poprzez: jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie, podczas gdy brak było przesłanek faktycznych do jego zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy; jego błędne zastosowanie, podczas gdy w przypadku braku potwierdzenia w/w przesłanki doręczenia lub ogłoszenia decyzji, niedopuszczalne było stwierdzenie upływu 30 lat pomiędzy doręczeniem lub ogłoszeniem decyzji a datą złożenia wniosku, ze względu na okoliczność, iż Minister zaniechał prawidłowego ustalenia skutecznego doręczenia decyzji nacjonalizacyjnej: 2/ naruszenie art. 105 § 1 k.p.a poprzez błędne uznanie, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, mimo że nie przestał istnieć przedmiot tego postępowania, ani też wydanie decyzji nie stało się zbędne z przyczyn podmiotowych, a tylko i wyłącznie w takich przypadkach dopuszczalne jest zakończenie postępowania decyzją umarzającą; w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 sierpnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 marca 2023 r. 3/ naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: - wybiórcze uzasadnienie prawne i faktyczne rozstrzygnięcia mniejszej sprawy; - zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, mimo iż zakończenie sprawy wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie wymagało szczególnie wnikliwego ustalenia, czy zachodzą przesłanki w tym zakresie, czego Minister nie uczynił; 4/ naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie w. przepisów i zaniechanie, wbrew zasadzie uwzględniania słusznego interesu strony, wydania decyzji o tzw. słabszym skutku tj. stwierdzającej wydanie decyzji nacjonalizacyjnej z 1949 roku z naruszeniem prawa podczas, gdyby nawet uznać za prawidłowe stanowisko Ministra co do konieczności umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (o silniejszym skutku), to organ miał obowiązek kontynuować postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (o słabszym skutku), o co skarżący wnosili i wnoszą 5/ naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku w związku z art. 2 Konstytucji RP z 1997 roku poprzez: - pominięcie ww. przepisów i ich błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie; - zaniechanie dokonania prokonstytucyjnej wykładni przepisów Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku, podczas gdy z porównania treści art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku i art. 2 ust. 1 tej Nowelizacji wynika, że ustawodawca miał na celu niedopuszczenie do wydawania w przypadkach objętych dyspozycją ww. art. 2 ust. 2 decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym decyzji, nie zaś decyzji stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. i art, 158 § 2 k.p.a.; - art. 2 ust. 2 i art. 2 ust. 1 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku zostały wprowadzone do porządku prawnego w tym samym czasie i obowiązują od tej samej daty, tj. od dnia 16 września 2021 roku zatem nie ma podstaw do wyłączania stosowania jednego z tych przepisów; - konieczne było dokonanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zestawienia i porównania treści art. 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku przy uwzględnieniu art. 2 Konstytucji RP, w tym zwłaszcza zasady ochrony interesów będących w toku i zaufania obywateli do Państwa, co prowadzi do wniosku, iż organ prowadzący postępowanie nadzorcze ma obowiązek wypowiedzieć się w formie decyzji w zakresie wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa (co do słabszego skutku), poprzez wydanie decyzji z art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 (znowelizowanego) k.p.a., tj. o decyzji o tzw. słabszym skutku. 6/ rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku oraz w zw. z art. 2, art. 32 ust 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji umarzającej postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżących z dnia 2 grudnia 2014 roku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1949 roku mimo braku ku temu podstaw prawnych albowiem przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zmianie stanowiące, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się jej przepisy oraz, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte przed wejściem w życie Nowelizacji, ale po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy umarza się z mocy prawa nie stanowi konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt: 46/13 i jest niezgodny z Konstytucją RP, a mianowicie narusza rażąco następujące przepisy Konstytucji RP: - art. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, w szczególności należytego formułowania przepisów przejściowych nowych ustaw (prawidłowej legislacji) oraz narusza zasadę ochrony interesów w toku; - art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że narusza zasadę równości obywateli i jednakowego traktowania podmiotów prawa (a więc osób, które w tym samym czasie złożyły wniosek nieważnościowy i część z nich uzyskała decyzje korzystne, albowiem ich sprawy zostały rozpoznane w jednomiesięcznym lub dwumiesięcznym terminie wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a., a pozostałe osoby zostały poszkodowane wyłącznie z uwagi dłuższe procedowanie w ich sprawach, niejednokrotnie w związku z opieszałością organów administracji publicznej i przewlekłością postępowań tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie); - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że narusza przysługujące każdemu obywatelowi prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd; - art. 64 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza nałożony na ustawodawcę obowiązek powstrzymywania się od przyjmowania regulacji, które mogłyby pozbawić ochrony lub ograniczyć ochronę własności i inne prawa majątkowe oraz prawo do sądu; - art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza prawo obywateli do otwartej drogi sądowej i dochodzenia naruszonych wolności lub praw, w tym w szczególności prawa do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona obywatelowi przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej; - art. 78 Konstytucji RP przez to, że narusza prawo obywateli do, co do zasady, dwuinstancyjnego postępowania i możliwości zaskarżania przez obywateli decyzji wydanych przez organ I instancji i tym samym narusza prawo obywateli do poddania kontroli merytorycznej decyzji wydanej przez organ I instancji przez organ odwoławczy 7/ rażące naruszenie art. 6 k.p.a. i art. 6 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i działania wbrew przepisom art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, która na podstawie art. 8 ust. 1 jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej; 8/ rażące naruszenie art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 12 k.p.a. (zasada szybkości i prostości postępowania), art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (zasada swobody oceny dowodów) w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony) i art. 81a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony) poprzez nieprzeprowadzenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rzeczowego postępowania wyjaśniającego (dowodowego) i zaniechanie obowiązku całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz sprzecznych z zasadą rozstrzygania wszelkich wątpliwości zarówno co do stanu faktycznego (art. 81 a § 1 k.p.a.) jak i co do treści normy prawnej (art. 7a § 1 k.p.a.) na korzyść strony, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i w konsekwencji pominięcie istotnych dla oceny legalności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 kwietnia 1949 roku, znak: [...]. okoliczności stanu faktycznego sprawy, a mianowicie: - zaniechanie zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony; - zaniechanie zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na strony; - dokonanie błędnych ustaleń, mimo braku ku temu podstaw w materiale dowodowym, że przedmiotowe orzeczenie z 1949 roku zostało w sposób prawidłowy doręczone stronom; 9/ rażące naruszenie art. 6 k.p.a. (zasada praworządności), art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (zasada swobodnej oceny dowodów) oraz art. 7a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony) i 81a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony) a to poprzez: - oparcie się przy wydawaniu Zaskarżonej Decyzji na oczywiście niezgodnych z Konstytucją RP przepisach postępowania administracyjnego; - zastosowanie w niniejszej sprawie nowych przepisów, które zaskoczyły skarżących i automatycznie pozbawiły ich możliwości dostosowania się do zmienionych regulacji i podjęcia arbitralnej decyzji co do dalszego postępowania w sprawę; - brak merytorycznego wyjaśnienia sprawy przez organ oraz brak poczynienia jakichkolwiek istotnych ustaleń w sprawie; - pominięcie przepisów o rozstrzyganiu wszelkich wątpliwości na korzyść strony, a więc kwestii braku wiarygodnego dowodu doręczenia lub ogłoszenia decyzji wywłaszczeniowej oraz co do wykładni przepisów Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku, które w sposób ewidentny naruszają zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, ochrony interesów w toku oraz prawa do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona obywatelowi przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej; 10/ rażące naruszenie art. 35 k.p.a. i art. 36 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 k.p.a. (zasada szybkości postępowania) polegające na zbyt długotrwałym prowadzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, skutkującym wejściem w życie niekonstytucyjnej Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku, co stanowi o rażącym naruszeniu prawa przez organ, który swym zaniechaniem wyrządził szkodę w majątku skarżących (art. 77 ust. 2 Konstytucji); 11/ naruszenie art. 5 ust. 1 (zasada niedyskryminacji) oraz art. 6 ust. 1 (zasada proporcjonalności) Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej z dnia 29 września 2011 roku, Dz. U. UE C 285/03 poprzez zróżnicowanie osób znajdujących się w tożsamej sytuacji prawnej i analogicznej sytuacji faktycznej (a więc osób, które w tym samym czasie złożyły wniosek nieważnościowy i część z nich, których sprawę organ rozstrzygnął w rozsądnym terminie, uzyskała decyzje korzystne, a pozostałe osoby, których sprawy nie zostały rozstrzygnięte w wynikającym z art. 35 k.p.a. terminie, uzyskała niekorzystne rozstrzygnięcia); 12/ naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a w zw. z art. 158 § 2 k.p.a poprzez niewyjaśnienie przez organ sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; 13/ naruszenie postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej zgodnie z brzmieniem sporządzonej do niniejszego dokumentu preambuły jest ona dodatkowym potwierdzeniem praw wynikających z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 17 KPP: "(...) osoba ma prawo do władania, używania, dysponowania i przekazania w drodze spadku swego mienia nabytego zgodnie z prawem. 14/ rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej prawnie decyzji Ministra z dnia 1 marca 2023 roku; 15/ rażące naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie poprzez umorzenie postępowania, podczas gdy: - organ nie potwierdził w sposób niebudzący wątpliwości zaistnienia przesianiu wszczęcia postępowania po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji co miał obowiązek uczynić biorąc pod uwagę doniosłość dla strony tak wydanego rozstrzygnięcia formalnego; 16/ rażące naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie w związku z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. (w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie) poprzez umorzenie postępowania w całości, podczas gdy nawet gdyby uznać, ze istniały przesłaniu do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, to z ww. przepisu nie wynika zakaz prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania przedmiotowego orzeczenia z naruszeniem prawa, a wręcz ustawa o zmianie w art. 2 ust. 1 nakazuje stosowanie tego przepisu, w ramach stosowania przepisów k.p.a. w brzmieniu nią nadanym; 17/ rażące naruszenie art. 158 § 3 k.p.a. (w brzmieniu nadanym ustawy o zmianie) poprzez jego nieadekwatne i błędne zastosowanie i pominięcie, że dotyczy on tylko i wyłącznie postępowań wszczynanych dopiero po wejściu w życie tego przepisu, nie zaś postępowań, które w dniu 16 września 2021 r. były w toku, a więc już były wszczęte; 18/ rażące naruszenie zasad intertemporalnych: lex retro non agit oraz tempus regit actum mających fundamentalne znaczenie dla całego systemu prawnego i art. 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku — Kodeks cywilny poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 3 k.p.a. (w obowiązującym od dnia 16 września 2021 roku brzmieniu) oraz art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku, które to przepisy weszły w życie siedem lat po wszczęciu przez skarżących wnioskiem z dnia 2 grudnia 2014 roku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1949 roku tj. o zasadności zastosowania w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia dyspozycji z art. 3 k.c. świadczy jednolita w tym względzie linia orzecznicza, która jednoznacznie dopuszcza możliwość stosowania wynikającej z literalnego brzmienia art. 3 k.c. zasady niedziałania prawa wstecz również w prawie administracyjnym. Wnosili o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 sierpnia 2023 r., i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Ministrowi względnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 3 sierpnia 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Ministrowi. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję: Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) - zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta weszła w życie 16 września 2021 r. Zgodnie ze wskazanym przepisem postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Z akt sprawy wynika, że Minister Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczeniem administracyjnym dnia 30 kwietnia 1949 r. uchylił orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 3 lutego 1947 r., nr [...] oraz uznał , że nieruchomość ziemska [...], położona w powiecie [...], o obszarze 237,5 ha, stanowiąca współwłasność F. Z., H. G., K. G., A. T. oraz R. J., przeszła w dniu 13 września 1944 r. na własność Skarbu Państwa, zgodnie z art. 2 ust 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3 poz. 13). W aktach archiwalnych znajduje się pismo zatytułowane jako "dowód doręczenia" o treści "orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r. w sprawie nieruchomości ziemskiej [...]. Otrzymałem dnia 8 czerwca 1949 r." Pismo to opatrzone jest odręcznym podpisem Z.. Poza sporem jest, że wniosek o stwierdzenie nieważności omawianej decyzji który wpłynął do organu w dniu 2 grudnia 2014 r., nie został rozpoznany do dnia wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. Powyższa ocena oznacza zatem, że organ prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. W sprawie niniejszej istotne jest, że prokonstytucyjne argumenty skargi muszą być rozpatrywane w powiązaniu z argumentami zawartymi w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej. Dokonana nowelizacja prawa miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Wyrokiem tym Trybunał uznał, że 156 § 2 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W treści uzasadnienia wyroku Trybunał wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni156 § 2 k.p.a. w związku z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany wówczas w 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. To bowiem ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych. Art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi rozwiązanie ustawodawcze wskazanego wyżej problemu. Jego treść podyktowana jest założeniem, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym od dawna nie jest kwestionowana konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. Realizują ją m.in. przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń, zasiedzenia czy przemilczenia. Ich sens sprowadza się do uregulowania sytuacji gdy uprawniony w określonym przez ustawodawcę czasie przysługujących mu praw nie realizuje i ich nie dochodzi. Ostatecznie ustawodawca, realizując obowiązek wynikający ze stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w celu realizacji wskazanych przez ten Trybunał wartości konstytucyjnych, stanął na stanowisku, żeby wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. W uzasadnieniu projektu ustawy (druk: IX.1090)podkreślono, że jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Istotnym jest, że toczące się w dniu 16 września 2021 r. postępowania administracyjne niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem, które w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zostały umorzone z mocy prawa, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest formalnie "zamknąć" wydaniem orzeczenia, co oznacza, że musi wydać w tej materii deklaratoryjną decyzję administracyjną potwierdzającą umorzenie postępowania z mocy prawa. Sąd dostrzega zagadnienia związane z rozważaniami co do konstytucyjności przyjętego rozwiązania, wobec zastosowania retroaktywności omawianej normy i rozumie, że dla jego subiektywnie postrzegających problem adresatów może ono budzić wątpliwości, co do zgodności z obowiązującą Konstytucją. W szczególności jako naruszające zasadę demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z takimi wartościami jak pewność prawa i jego przewidywalność. Analiza problemu prowadzi jednakże do wniosku, że trafnie podkreśla się, że acquis constitutionnel dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Rozważając kwestię relacji zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych (wyrok z 15 września 1998 r., K 10/98 oraz wyrok z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08) Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie stawał bowiem na stanowisku, że potencjalnie może zaistnieć potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych, która będzie uzasadniała odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa, pod warunkiem, że to odstępstwo będzie podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności jego wprowadzenia. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości aprobuje pogląd, że racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności, zasady zaufania obywatela do państwa, w tym zasady pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP oraz pozostałych zasad wymienionych w skardze mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego. Potrzeba ograniczenia w czasie postępowań nieważnościowych uzasadniona jest faktem, że po upływie kilkudziesięciu latach od dnia wydania kwestionowanych decyzji znacznie utrudniona jest ich weryfikacja wobec niekompletności dostępnych akt. Istotnym jest ponadto, że przed 1980 r. nie funkcjonowało sądownictwo administracyjne. Standardy orzecznictwa administracyjnego były znacznie niższe od obecnych, stanowiły odzwierciedlenie ówczesnych standardów prawnych i społecznych. Z obniżonymi standardami orzecznictwa administracyjnego skorelowane były przesłanki uznania za nieważne decyzji administracyjnych. Ówczesny art. 137 k.p.a. nie przewidywał jako przesłanki uznania decyzji za nieważną wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jako podstawę nieważności wprowadzono dopiero od marca 1980 r. Sąd podziela pogląd zawarty w orzeczeniu tutejszego sądu z 4 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 3182/21, że ocenianie według obecnych standardów prawnych i orzeczniczych legalności decyzji wydanych w zupełnie innych warunkach prawnych i społecznych, z perspektywy niedookreślonej przesłanki "rażącego naruszenia prawa" przez osoby piastujące stanowiska decyzyjne w organach administracji publicznej wypacza sens nadzoru administracyjnego. W cytowanym wyroku trafnie podniesiono także, że nieograniczona w czasie weryfikacja decyzji administracyjnych generuje ponadto znaczne koszty budżetowe, znacznie angażuje aparat administracyjny oraz sądownictwo i tym sensie jest sprzeczna z interesem publicznym. Ze społecznego punktu widzenia istotna jest także ocena, że wskutek upływu od wydania decyzji administracyjnej kilkudziesięciu lat ich kontrola dokonywana jest z inicjatywy osób, które nie były adresatami tych decyzji i nie dotknęły ich w sposób bezpośredni skutki tych decyzji (np. osoby te nie poniosły uszczerbku ekonomicznego w postaci odebrania im własności nieruchomości). Wskazane argumenty dowodzą, zdaniem Sądu, że ustawodawca prawidłowo rozważył kwestię konstytucyjności przyjętego w ustawie zmieniającej rozwiązania prawnego, w szczególności respektując zasadę proporcjonalności i pozostałe zasady Konstytucji RP wymienione w skardze. W realiach tej konkretnej sprawy prymat należało dać zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Zasadę trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego, wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności. Powyższe przesądza, że kwestionowane w skardze rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki. Niezależnie od powyższego, zauważyć należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2 art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. Powyższe oznacza, że w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona będzie mogła żądać wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stosownie do treści art. 145a k.p.a. Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo zastosował zatem w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności. Przy czym nie budzi żadnych wątpliwości okoliczność, że kwestionowane orzeczenie z dnia z dnia 30 kwietnia 1949 r. doręczone zostało w dniu 8 czerwca 1949 r. Dowód doręczenia wskazanego orzeczenia opatrzony został odręcznym podpisem Z.. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie w związku z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. (w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie) poprzez umorzenie postępowania w całości, podczas gdy nawet gdyby uznać, ze istniały przesłaniu do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, to z ww. przepisu nie wynika zakaz prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania przedmiotowego orzeczenia z naruszeniem prawa, a wręcz ustawa o zmianie w art. 2 ust. 1 nakazuje stosowanie tego przepisu, w ramach stosowania przepisów k.p.a. w brzmieniu nią nadanym. Sąd w całości zgadza się ze stanowiskiem organu, że koncepcja skarżących o rozdzieleniu sprawy administracyjnej, na sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji i sprawę o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, jest błędna i pozbawiona podstaw prawnych. Celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu. Zdaniem Sądu Minister prawidłowo przeprowadził postępowanie, stosując się do zasad wynikających z przepisów k.p.a. i dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie koniecznym do wydania decyzji, tj. podstaw do stwierdzenia umorzenia postępowania z mocy prawa. Nie zostały więc naruszone powołane w skardze przepisy procedury. Z uwagi na to, że wniosek o stwierdzenie nieważności złożony został po 60 latach od wydania kwestionowanego orzeczenia organ administracji prawidłowo zastosował zatem w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności. Sąd w składzie orzekającym podziela ustalenia i oceny dokonane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.