I SA/Wa 1812/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ukarania grzywną postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi; 3. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: Komisja), wezwała M. B. do osobistego stawiennictwa na posiedzeniu ogólnym Komisji w dniu [...] lipca 2018 r, celem złożenia zeznań w charakterze świadka. Wezwanie z 12 czerwca 2018 r. zostało umieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] czerwca 2018 r. Jednocześnie, przedmiotowe wezwanie zostało wysłane pocztą do Mi. B. na dwa adresy tj. ul. [...], [...] (siedziba spółki [...], w której M. B. jest prezesem zarządu) oraz ul. [...], [...] (miejsce stałego pobytu M. B.). Oba wezwania zostały dwukrotnie awizowane, a ich adresat nie podjął przesyłki i z tego powodu zostały zwrócone do nadawcy. W dniu 27 czerwca 2018 r. Komisja podjęła próbę osobistego doręczenia wezwania M. B. pod adresem ul. [...], [...]. Pod wskazanym adresem, przed wejściem do budynku wezwanie odebrała B. B. - córka M. B. W dniu 11 lipca 2018 r. do Komisji wpłynęło pismo A. B. - żony M.B., dotyczące usprawiedliwienia niestawiennictwa M. B.. Do przedmiotowego pisma dołączono zaświadczenie lekarskie dotyczące stanu zdrowia M. B., na którym wskazano jako adres zamieszkania ul. [...]. Komisja postanowieniem z [...] lipca 2018 r., nr [...], ukarała M. B. grzywną w wysokości 10.000 zł za niestawiennictwo na posiedzeniu ogólnym Komisji w dniu 12 lipca 2018 r. Odpis powyższego postanowienia został przesłany do M. B.na adres ul. [...], [...]. Przesyłka dwukrotnie awizowana nie została podjęta przez adresata i została zwrócona do nadawcy. Komisja pismem z 22 sierpnia 2018 r. skierowała do M. B. upomnienie wzywające do uregulowania należności z tytułu grzywny nałożonej postanowieniem z [...] lipca 2018 r. Upomnienie wysłano na adres ul. [...], [...] oraz ul. [...], [...]. Upomnienie skierowane na adres przy ul. [...], [...] zostało odebrane przez M.B. 3 września 2018 r. M. B. w dniu 18 września 2018 r. wniósł skargę na postanowienie z [...] lipca 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wskazał, że Komisja nigdy nie doręczyła mu postanowienia z [...] lipca 2018 r. o ukaraniu go grzywną, a formalna informacja o tym postanowieniu została zawarta dopiero w treści doręczonego mu na adres w [...] upomnienia, wzywającego skarżącego do zapłaty orzeczonej grzywny. Zatem, zdaniem skarżącego, termin do złożenia przedmiotowej skargi został zachowany bowiem o powołanym postanowieniu dowiedział się z ww. upomnienia datowanego na dzień 4 września 2018 r. Niemniej jednak na wypadek gdyby Sąd inaczej interpretował kwestię ustalenia terminu do wniesienia skargi, skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, iż niedotrzymanie terminu było od niego całkowicie niezależne, albowiem pierwszym doręczonym mu prawidłowo pismem Komisji było upomnienie z 4 września 2018 r. Przy czym podniósł, że mieszka i jest zameldowany w [...] przy ul. [...], a pod tym adresem żadnego doręczenia wezwania Komisja nie dokonywała. Jak wynika z dokumentów wezwania kierowane do skarżącego były adresowane pod adres zamieszkania córki skarżącego – B. B. ([...]) i to właśnie córce doręczyciel Komisji wręczył wezwanie adresowane do skarżącego. Jednocześnie Komisja dysponowała prawidłowym adresem skarżącego, gdyż już na ten prawidłowy adres ([...]) przesłała upomnienie wzywające do zapłaty kwoty nałożonej grzywny. Wobec czego w ocenie skarżącego pierwszym doręczonym mu prawidłowo pismem Komisji było to właśnie upomnienie z 4 września 2018 r. W odpowiedzi na skargę Komisja podniosła m.in., że w znajdującym się w aktach zaświadczeniu lekarskim dotyczącym stanu zdrowia skarżącego wskazano adres zamieszkania ul. [...]. Wobec czego Komisja uznała, iż postanowienie z dnia [...] lipca 2018 r. zostanie wysłane na adres wskazany w piśmie usprawiedliwiającym nieobecność skarżącego na rozprawie oraz w załączonym do niego zaświadczeniu lekarskim. Co więcej skarżący jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze regulację art. 44 § 1 k.p.a. oraz opisany stan faktyczny sprawy Komisja wskazała, że w sposób prawidłowy doręczyła skarżącemu postanowienie z [...] lipca 2018 r. na wskazany przez niego adres zamieszkania. Skutek doręczenia przedmiotowego postanowienia nastąpił w dniu 9 sierpnia 2018 r., tj. z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. Jednocześnie Komisja wyjaśniła, że upomnienie z 22 sierpnia 2018 r. zostało wysłane na ul. [...] w [...], a tylko dodatkowo na adres w [...]. Wskazała, iż skarżący nie podejmował wcześniej przesyłek kierowanych do niego na adres w [...], a jedyne skuteczne doręczenie wezwania na posiedzenie ogólne miało miejsce na ul. [...] w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 listopada 2018 r. przewrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 marca 2019 r. sygn. akt I OZ 208/19 uchylił postanowienie z [...] listopada 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że warunkiem przywrócenia termu do dokonania czynności procesowej, jest zaistnienie sytuacji, w której strona faktycznie terminowi do dokonania czynności procesowej uchybiła. W niniejszej sprawie kwestią sporną pozostaje skuteczność doręczenia postanowienia Komisji z [...] lipca 2018 r., a w konsekwencji tego zachowanie terminu do wniesienia skargi. Bez przeprowadzenia oceny dokonania czynności procesowej pod kątem zachowania terminu nie było możliwe wydanie postanowienia o przywróceniu terminu do jej dokonania. Tymczasem Sąd pierwszej instancji poczynił dowolne ustalenia, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała w dniu jej wniesienia do sądu, wskazując na brak możliwości zapoznania się przez skarżącego z postanowieniem, a w konsekwencji z pouczeniem o prawie zaskarżenia postanowienia Komisji z [...] lipca 2018 r., ale jednocześnie stwierdzając, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do skuteczności doręczenia postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem warunkiem skutecznego wniesienia skargi do Sądu jest uprzednie otrzymanie przez stronę rozstrzygnięcia w sprawie, a następnie wniesienie skargi w ww. terminie w trybie przewidzianym w art. 54 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż zaskarżone postanowienie z [...] lipca 2018 r. nie zostało skarżącemu skutecznie doręczone. Stosownie do treści art. 110 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję lub postanowienie, jest nimi związany od chwili ich doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Oczywiście chodzi o skuteczne prawnie doręczenie w rozumieniu art. 39-49b k.p.a. Zwrot, że organ jest związany, sugeruje pełne konsekwencje zarówno w znaczeniu powstałych obowiązków, jak i uprawnień. W dacie doręczenia stronie decyzji lub postanowienia wchodzą one do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Od daty doręczenia jakakolwiek zmiana decyzji lub postanowienia pod względem treści lub formy może nastąpić tylko na zasadach i w trybie przewidzianym przepisami postępowania administracyjnego. Doręczenie powoduje utrwalenie treści i formy załatwienia sprawy, organ nie może wycofać się z zajętego w decyzji lub postanowieniu stanowiska co do załatwienia sprawy czynnościami pozaprocesowymi, lecz może to nastąpić tylko w ramach przepisów procesowych. Kwestie doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym podlegają ściśle określonym regułom. Zgodnie z art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (art. 40 § 1 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie organ administracji doręczenie przesyłki zawierającej ww. postanowienie powierzył poczcie. Przepis art. 42 § 1 k.p.a. stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy. Mieszkaniem w rozumieniu tego przepisu jest miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego (a nie krótkotrwałego) pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pisma (por. postanowienie SN z 27 października 2009 r., II UK 81/09). W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że miejscem zamieszkania M. B. ("mieszkaniem" w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a.) są [...], ul. [...]. Powyższe wynika zarówno z treści skargi, jak i postanowienia oraz odpowiedzi na skargę, gdzie wskazano, że ww. adres to "miejsce stałego pobytu M. B.". Zatem próba doręczenia mu postanowienia w miejscu zamieszkania winna odbyć się pod tym adresem. Tymczasem przesyłka zawierająca postanowienie (adresowane do skarżącego) skierowana została na adres: [...], ul. [...], który – co istotne - nie był także miejscem wykonywania przez skarżącego pracy. W tym stanie rzeczy z faktem dwukrotnego bezskutecznego awizowania pod tym adresem przesyłki nie można wiązać skutku przewidzianego w art. 44 § 4 k.p.a., tj. fikcji prawnej doręczenia postanowienia. Bez znaczenia dla powyższej oceny jest to, że skarżącemu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do znajdującej się tam nieruchomości. Z prawem własności nieruchomości nie jest bowiem powiązany obowiązek przebywania na jej terenie. Także z faktu powoływania owego adresu w piśmie A. B. (żony skarżącego) z 9 lipca 2018 r. i w zaświadczeniu lekarskim z 5 lipca 2018 r., nie sposób upatrywać – jak czyni to Komisja - zawiadomienia strony o aktualnym adresie jej zamieszkania (art. 41 § 1 k.p.a.). Aby można mówić o takim powiadomieniu, musiałoby ono wynikać wprost z treści złożonego w tym względzie oświadczenia strony lub osoby ją reprezentującej. Takiego jednak w sprawie nie złożono. Brak skutecznego doręczenia skarżącemu postanowienia Komisji (którego był on jedynym adresatem), powoduje z kolei, że nie tylko nie otworzył się mu przewidziany w art. 53 § 1 p.p.s.a. termin do jego zaskarżenia, ale że w ogóle postanowienie to nie wyszło do obrotu prawnego. W związku z czym wniesiona na nie skarga jako niedopuszczana podlegać musi odrzuceniu, o czym w tym wypadku orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (pkt 1 postanowienia) Przyjęcie z kolei, że postanowienie nie weszło do obrotu prawnego powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia na nie skargi jest niedopuszczalny. Skoro bowiem nie zaczął ów termin w przedstawionych okolicznościach biec, nie można także przyjąć, że strona jemu uchybiła. A tylko wówczas możliwe jest rozpatrywanie ewentualnej zasadności jego przywrócenia na gruncie art. 86 § 1 p.p.s.a. Ten może być wszak przywrócony, jeśli strona określonej czynności w postępowaniu nie dopełniła w wyznaczonym do tego terminie. W myśl natomiast art. 88 zd. pierwsze p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Sąd uznał wniosek strony o przywrócenie terminu za niedopuszczalny z mocy ustawy i na podstawie art. 88 p.p.s.a. odrzucił go, o czym orzeczono w punkcie 2 postanowienia. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 znalazło swoje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.