I SA/Wa 1814/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Miron Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2014 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] przyznającą pomoc w formie gorącego posiłku dla P. R. w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 marca 2014 r. w punkcie [...] ul. [...] w W. w ilości 1 karta talonów obiadowych miesięcznie. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. P. R. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r. zwrócił się o pomoc żywieniową w postaci abonamentu obiadowego albo równowartości pieniężnej tego abonamentu. Dodał, że potrafi sam ugotować obiad, dlatego bardziej mu zależy na drugiej opcji, poza tym byłoby to lepszym wykorzystaniem przyznanych środków. 1 W związku z powyższym Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] orzekł: - przyznać pomoc w formie gorącego posiłku dla R. P. w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 marca 2014 r. w punkcie [...] ul. [...] w W. w ilości 1 karta talonów obiadowych miesięcznie dla osoby, przy cenie jednego gorącego posiłku w wysokości [...] zł; - korzystanie z posiłków jest bezpłatne; -talony będą wydawane przez pięć dni roboczych poprzedzających miesiąc korzystania z posiłków do pierwszego dnia każdego miesiąca w [...]; - w przypadku odbioru talonu w późniejszym terminie będzie on zawierał odcinki do wykorzystania od dnia jego wydania; - nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Prezydent stwierdził, że zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Osiągany przez stronę dochód powoduje, iż zgodnie z § 1 pkt. 3 zał. nr 2 do uchwały Rady Miasta oraz Uchwały Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10.12.2013r. w sprawie wieloletniego programu wspierania finansowego gmin z zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014 - 2020" nie ponosi się odpłatności za posiłki, jeżeli dochód strony nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawca nie posiada żadnego dochodu, jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny, poszukuje pracy poprzez Klub Aktywności Zawodowej Ośrodka Pomocy Społecznej i do czasu jej pozyskania korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych, zasiłku okresowego i gorących posiłków. Ośrodek dysponuje w bieżącym roku ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane na liczne grono osób wymagających wsparcia. Średnia kwota przypadająca na zasiłki celowe w bieżącym roku to około 100 zł miesięcznie na jedno świadczenie. Oprócz zasiłku celowego może być przyznana pomoc w formie talonu obiadowego. W tej sytuacji nie jest możliwe zwiększenie przyznanego zasiłku celowego o wartość talonu obiadowego. Od powyższej decyzji P. R. złożył odwołanie w dniu [...] lutego 2014 r. – w którym wskazał, iż samodzielnie dysponując kwotą przeznaczoną przez organ I instancji na sfinansowanie gorących posiłków (cena jednego gorącego posiłku wynosi [...] zł) zagospodarowałby ją w lepszy sposób. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] przyznającą pomoc w formie gorącego posiłku dla P. R. Kolegium przytoczyło treść art. 48 i art. 8 ust 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2013 poz. 182 ze zm.) dodając, że podziela stanowisko organu I instancji odnośnie prawidłowości (zgodności z prawem) przyznania skarżącemu pomocy w formie gorącego posiłku. Dodało, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r. zwrócił się do organu I instancji o pomoc żywieniową w postaci abonamentu obiadowego albo równowartości pieniężnej tego abonamentu. W związku z tym Kolegium zwróciło uwagę, iż rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji jest zgodne z zawartym we wniosku żądaniem strony o pomoc żywieniową w postaci abonamentu obiadowego. P. R. pozostawił bowiem organowi I instancji wybór formy w której nastąpi udzielenie pomocy żywieniowej (uznanie administracyjne). Jednocześnie organ I instancji rozpatrując przedmiotowy wniosek, kierował się dyspozycją art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą -pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić - wydał decyzję administracyjną zgodną z obowiązującym prawem. Dokonując wyboru formy, w której przedmiotowa pomoc żywieniowa zostanie udzielona organ I instancji kierował się ograniczonymi środkami finansowymi, które może przeznaczyć na pomoc w formie świadczeń pieniężnych. Powyższa okoliczność znalazła odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Kolegium podniosło również, iż Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup energii w styczniu 2014 r. oraz decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. przyznał mu zasiłek okresowy od dnia [...] zł miesięcznie. W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1560/2010, w którym dokonano wykładni art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej: "Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowo – administracyjnym uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny zgłaszanych potrzeb z uwzględnieniem środków finansowych pozostających w dyspozycji organu na dany rodzaj pomocy oraz ogólnej liczby osób ubiegających się o przyznanie pomocy. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej dysponują środkami finansowymi, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele przewidziane ustawą o pomocy społecznej - są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznanych świadczeń. W ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, również tych uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń." Podsumowując kolegium stwierdziło, że z treści przywołanych przepisów oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż przyznanie pomocy w postaci świadczeń pieniężnych uzależnione jest od możliwości finansowych organu świadczącego pomoc. Jednocześnie - w ocenie Kolegium - przyznanie pomocy w formie gorącego posiłku, pozwala organowi na lepsze zagospodarowanie środków finansowych przeznaczanych na pomoc oraz daje pewność, co do ich wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem. Wobec powyższego zaskarżona decyzja Prezydent W. jest zgodna z prawem oraz prawidłowa, uwzględniając możliwości finansowe organu I instancji. Na powyższą decyzję P. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. W obszernej skardze podniósł, że decyzje organów obu instancji zostały wydane niezgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej i Konstytucji RP. Podtrzymał też swoje zarzuty dotyczące Ośrodka Pomocy Społecznej – który "uzurpuje sobie prawo" do decydowania za niego: co będzie jadł, kiedy będzie jadł i gdzie będzie jadł.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, stosownie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2014 r. przyznającą pomoc w formie gorącego posiłku dla P. R. w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 marca 2014 r. w punkcie [...] ul. [...] w W. w ilości 1 karta talonów obiadowych miesięcznie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 w/w ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przy czym zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielniania osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W niniejszej sprawie P. R. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r. zwrócił się o pomoc żywieniową w postaci abonamentu obiadowego albo równowartości pieniężnej tego abonamentu. Organ uwzględnił jego wniosek i przyznał mu pomoc w formie gorącego posiłku – w myśl art. 48 ww. ustawy. Wyjaśnił również, że taka pomoc - talon obiadowy - może być przyznana oprócz zasiłku celowego. Dodał, że dysponuje w bieżącym roku ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane na liczne grono osób wymagających wsparcia. Średnia kwota przypadająca na zasiłki celowe w bieżącym roku to około [...] zł miesięcznie na jedno świadczenie. Tymczasem skarżący otrzymał już zasiłek celowy w kwocie [...] zł (przekraczający dwukrotnie przeciętny zasiłek) z przeznaczeniem na zakup energii w styczniu 2014 r. oraz zasiłek okresowy od dnia [...] stycznia 2014 r. do dnia [...] marca 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Wobec powyższego nie jest możliwe zwiększenie przyznanego zasiłku celowego o wartość talonu obiadowego. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że decyzja o przyznaniu tego świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Uznanie nie pozwala jednakże organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, niemniej jednak nie nakazuje spełnienia każdego żądania. Należy podkreślić, iż kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem takiej decyzji, ale jednocześnie nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ma jedynie ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Skarżący musi zdawać sobie sprawę z faktu, iż przyznanie konkretnej formy pomocy nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie tego właśnie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. Ośrodki zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Wobec przedstawionego stanu sprawy Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Ponadto wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy – zatem nie można im postawić zarzutu dowolności w kwestii podjętego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. W związku z tym skarga P. R. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.