I SA/Wa 1815/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku mieszkańców wsi T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podał, że decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] odmówił mieszkańcom wsi T. wszczęcia na ich wniosek postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] stycznia 1995 r. nr [...], stwierdzającej, że Gmina K. nabyła z mocy prawa własność nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów wsi T. jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zakwestionowana przez mieszkańców wsi T. decyzja została wydana na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), który stanowi, że "mienie gminne w rozumieniu przepisu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, staje się z dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym z mocy prawa mieniem gminy, na której obszarze jest położone". Przepis ten nie nakłada na mieszkańców wsi żadnych praw i obowiązków, a zatem nie mogą oni w oparciu o powyższą normę skutecznie żądać stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji komunalizacyjnej o charakterze deklaratoryjnym. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że prawo żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przysługuje stronie, stosownie do art. 157 § 2 kpa. Zgodnie z art. 28 kpa, stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona posterowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Z ustaleń organu wynika, że z żądaniem stwierdzenia nieważności ostatecznej (deklaratoryjnej) decyzji komunalizacyjnej wystąpili mieszkańcy wsi T., a zatem najpierw należało ustalić, czy są oni legitymowani do zgłoszenia takiego żądania. Organ stwierdził, że ustalenia takiego dokonano na etapie postępowania wyjaśniającego, w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, oraz: (1) postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] września 1994 r. Dz. Kw. nr [...], w uzasadnieniu którego Sąd stwierdza, że nieruchomość położona we wsi T. ma założoną księgę wieczystą nr [...] i została w niej wykazana jako "dobro gromadzkie", (2) wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że nieruchomość zapisana w Kw nr [...] składająca się z 12 działek o pow. łącznej [...] ha stanowiła własność wsi T., natomiast po scaleniu gruntów wydzielono ekwiwalent zamienny w działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o pow. łącznej [...] ha. Analiza powyższych danych na tle regulacji zawartych w ustawach: z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 191 ze zm.), z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1975 r. Nr 26, poz, 139 ze zm.), z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze. zm.), z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz aktów wykonawczych do ww. ustaw, pozwala na przyjęcie, że mieszkańcy wsi T. nie posiadają legitymacji do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] stycznia 1995 r., bowiem ich interes jest interesem faktycznym, a w odróżnieniu od interesu prawnego, nie jest on wystarczający do uruchomienia postępowania nadzorczego wobec ostatecznej decyzji deklaratoryjnej, tj. decyzji stwierdzającej istnienie stanu określonego przez ustawodawcę. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. Z.; zarzucając, że decyzja z dnia [...] stycznia 1995 r. rażąco narusza prawa mieszkańców wsi T., ponieważ brak było podstaw prawnych do przejęcia tych gruntów, które nigdy nie stanowiły mienia gminnego, lecz od wieków wyłączną własność wsi D., czyli wsi T., i prawo do korzystania z nich przysługiwało wyłącznie mieszkańcom tej wsi, w postaci dokonywania wypasu bydła i koszenia traw; decyzją tą mieszkańcy wsi T. bezprawnie zostali pozbawieni uprawnienia do korzystania z majątku wsi. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] odmówił mieszkańcom wsi T. wszczęcia na ich wniosek postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] stycznia 1995 r. stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę K. własności nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów wsi T. jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], a decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku mieszkańców wsi T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję. Prawidłowo organ uznał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 28 kpa, stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, który jest właścicielem nieruchomości, oraz właściwa gmina, która w wyniku decyzji komunalizacyjnej stanie się właścicielem nieruchomości. Inna osoba może być stroną postępowania komunalizacyjnego, jeżeli wykaże, że przysługuje jej prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanego mienia. Z żądaniem stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji komunalizacyjnej wystąpili mieszkańcy wsi T., a zatem prawidłowo organ uznał, że najpierw należało ustalić, czy są oni legitymowani do zgłoszenia takiego żądania. Sąd podziela stanowisko organu, że mieszkańcy wsi T. nie posiadają legitymacji do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] stycznia 1995 r., ponieważ nie przysługuje im żaden prawnorzeczowy tytuł do gruntu. Wnioskodawcy nie posiadają zatem interesu prawnego, ich interes jest interesem faktycznym, który nie jest wystarczający do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.