I SA/Wa 1819/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Irena Wronka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Ł. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę. Minister Budownictwa zaskarżoną decyzją z [...] września 2006 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z., nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r., dotyczącą uwłaszczenia [...] Zakładów Chemicznych "[...]" w Ł. nieruchomościami położonymi w Ł.– w części odnoszącej się do działek nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, usytuowanych przy ul. [...] , stanowiących aktualnie działki nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowe działki były własnością Skarbu Państwa (KW nr [...] i KW nr [...]), zatem organ wojewódzki był organem właściwym do wydania decyzji uwłaszczeniowej (patrz postanowienie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn. akt OSA 6/01), w którym Sąd wskazał, iż wojewoda nie może uznać się za organ niewłaściwy do rozpoznania sprawy uwłaszczeniowej toczącej się w trybie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) jeżeli nie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia praw w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Z akt wynika również, że istniało prawo zarządu do gruntu na rzecz jednostki uwłaszczonej - decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] z dnia [...] marca 1988 r., ustalająca oplatę za zarząd. Tym samym spełnione były przesłanki uwłaszczenia, o których mowa w art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 poz.464 ze zm.) Na powyższą decyzję Prezydent Miasta Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...]. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż Minister Budownictwa w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił zastrzeżeń dotyczących braku prawa zarządu dla przedsiębiorstwa użytkującego przedmiotową nieruchomość, zgłoszonych przez Prezydenta Miasta Ł. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kwestia ta, ma natomiast podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż [...] Zakłady Chemiczne "[...]" w Ł. tylko użytkowały opisane na wstępie grunty, nie legitymując się do nich tytułem prawnym. Ponadto w ocenie skarżącego organ w zaskarżonej decyzji powołuje się tylko na część stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w postanowieniu NSA z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn. akt OSA 6/01, pomijając najistotniejsze zdanie w tym orzeczeniu, "iż rozpoznanie sprawy w przedmiocie komunalizacji wskazanych przez Przedsiębiorstwo nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do sprawy o uwłaszczenie tymi nieruchomościami". Zatem Wojewoda [...] miał obowiązek wszcząć postępowanie uwłaszczeniowe, lecz następnie powinien je zawiesić do czasu rozstrzygnięcia sprawy komunalizacji przedmiotowych gruntów. W związku z tym w ocenie skarżącego Wojewoda [...] nie był organem właściwym do wydania decyzji uwłaszczających nieruchomościami stanowiącymi z mocy prawa od dnia 27 maja 1990 r. własność gminy Miasto Ł. Organem właściwym był ówczesny Zarząd Miasta Ł., a obecnie Prezydent Miasta Ł. Wojewoda [...] nie ustalił też, czy przedsiębiorstwo faktycznie legitymowało się tytułem prawnym do użytkowanych gruntów, bowiem sama decyzja o ustaleniu nowych opłat za zarząd nie może stanowić takiego dowodu. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi Prezydenta Miasta Ł. podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest nie uzasadniona. Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. zmienionej decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. jest przepis art. 2 ust 1 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79 poz. 464 ze zm.) Przepis art. 2 ust. 3 tej ustawy stanowi, że nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tym gruncie stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarząd gminy - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Oznacza to, że właściwość organu do wydania decyzji w sprawie uwłaszczenia wyznacza własność nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania uwłaszczeniowego. Decyzje komunalizacyjne w sprawie stwierdzenia nabycia mienia przez gminę z mocy prawa wydaje wojewoda (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje podgląd, że decyzja komunalizacyjna choć ma charakter deklaratoryjny, to zawiera element konstytutywny, ponieważ gmina może dysponować mieniem komunalnym dopiero z chwilą, gdy decyzja ta stanie się ostateczna (wyrok NSA z dnia 20 października 1992 r. sygn. akt SA/Kr 1461/92 postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn. akt OSA 6/01). Brak decyzji komunalizacyjnej na dzień wydania kontrolowanej decyzji uwłaszczeniowej oznacza, że gmina nie mogła wykazać się tytułem prawnym do nieruchomości, a w konsekwencji nie posiadała legitymacji do wypowiadania się na zewnątrz w stosunku do mienia podlegającego komunalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 marca 2001 r. w składzie siedmiu sędziów sygn. akt OSA 1/01 (Orzecznictwo NSA 2001, z. 3, poz. 95) wyraził następujący pogląd ; "nie jest możliwy do zaakceptowania pogląd, że w sytuacji, gdy nie została rozstrzygnięta sprawa komunalizacji mienia na rzecz gminy, nie ma organu właściwego w sprawie o uwłaszczenie przedsiębiorstwa. Oznaczałoby to, że pomimo prawnych podstaw do wszczęcia postępowania strona zostałaby pozbawiona prawa do rozpoznania jej sprawy. Byłoby to szczególnie rażące w sytuacji, gdy postępowanie komunalizacyjne na rzecz gminy w ogóle nie zostało wszczęte. Zależność pomiędzy postępowaniem komunalizacyjnym a postępowaniem uwłaszczeniowym polega na tym, że najpierw powinno być zakończone postępowanie komunalizacyjne. Podzielić bowiem należy stanowisko, że nabycie mienia przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następuje z mocy prawa, jednakże bez decyzji komunalizacyjnej wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy przez wojewodę gmina nie ma tytułu do wypowiadania się na zewnątrz w stosunku do mienia objętego komunalizacją, a tym samym zarząd gminy nie może uznać się właściwym do rozpoznania sprawy o uwłaszczenie. Prowadzi to do wniosku, że wojewoda nie może uznać się za organ niewłaściwy do rozpoznania sprawy o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwową osobę prawną na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, (poprzednio art. 2 ust. 1 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r.) jeżeli nie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia tych gruntów w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Dopóki nie ma decyzji komunalizacyjnej, dopóty nie można mówić, że wskazane nieruchomości nie są własnością Skarbu Państwa". Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu tego postanowienia uznając, że do rozpoznania wniosku o uwłaszczenie [...] Zakładów Chemicznych "[...]" w Ł. właściwy był Wojewoda [...]. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w dacie wydania ostatecznej decyzji uwłaszczeniowej t.j. w dniu [...] czerwca 1995 r. prawo własności do działek Skarbu Państwa objętych tą decyzją wynikała z wpisów w księdze wieczystej Kw [...] i Kw [...]. zaś w w obrocie prawnym nie było decyzji komunalizującej, a także nie toczyło się postępowanie komunalizacyjne. Decyzja stwierdzające, że przedmiotowe działki Skarbu Państwa stały się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy Ł. została wydana dopiero w dniu [...] lutego 2003 r. Za nietrafny uznać należy także zarzut, że [...] Zakłady Chemiczne "[...]" w Ł. zostały uwłaszczone na przedmiotowych działkach z rażącym naruszeniem prawa, gdyż na dzień uwłaszczenia nie legitymowały się decyzją o zarządzie. Obowiązujące w dniu wydania ostatecznej decyzji uwłaszczeniowej Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 2d cyt. wyżej ustawy z dnia 29 września 1990 r. w § 4 stanowi, że stwierdzenie prawa państwowych i komunalnych osób prawnych do zarządu nieruchomościami dokonuje się na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:-... pkt. 6 "decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością". W świetle powyższej regulacji pozostająca w obrocie prawnym decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] z dnia [...] marca 1988 r. ustalająca opłatę za zarząd, nie pozwala skutecznie podważać udokumentowania prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. [...] Zakładów Chemicznych "[...]" w Ł. Wobec powyższego stwierdzić należy, że przesłanki uwłaszczenia wymienione w art. 2 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r. zostały spełnione. Zatem nie można badanej decyzji postawić zarzutu rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjne skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270).