I SA/Wa 182/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia NSA Anna Lech asesor WSA Sławomir Antoniuk /spr./ Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2000 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] września 2000 r., nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w O., osiedle D., oznaczonej poprzednio jako działka nr [...] i część [...]. Z ustaleń organu wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Prezydent Miasta O. odmówił H. M. zwrotu nieruchomości położonej w O. osiedle D., oznaczonej poprzednio jako działki nr [...] i część [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że przepis art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) nie uwzględnia gruntów przejętych na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli, zatem pomimo nieodpłatnego przejęcia działki nr [...] przez Skarb Państwa, nie ma możliwości ustawowych dla uczynienia zadość żądaniom zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz H. M.. Natomiast w odniesieniu do działki [...] podniesiono, że ani jej część, ani całość nigdy nie były przejęte przez Skarb Państwa, bowiem nieruchomość ta została rozdysponowana przez H. M. na rzecz J. M. jako darowizna oraz na podstawie umowy kupna – sprzedaży na rzecz I. D.. Decyzją z dnia [...] października 2000 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] września 2000 r. Powyższa decyzja organu wojewódzkiego stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. D. będącej pełnomocnikiem H. M., do Naczelnego Sąd Administracyjny w Warszawie. Postanowieniem z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2670/00 tenże Sąd odrzucił skargę. M. D. w imieniu H. M. pismami z dnia 20 kwietnia 2004 r. wniosła o zwrot części dawnej działki nr [...] nieodpłatnie przejętej na rzecz Skarbu Państwa pod drogę oraz wypłacenie odszkodowania lub przyznanie innej działki zamiennej o tej samej powierzchni za części działki [...] z wyłączeniem tej jej części, która jest objęta przedmiotem zwrotu. Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] Prezydent Miasta O. przekazał ww. wniosek Wojewodzie [...], celem ponownego rozpatrzenia sprawy z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2001 r. orzekający o niezgodności art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z przepisami Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Pismem z dnia 7 czerwca 2004 r. M. D. sprecyzowała swój wcześniejszy wniosek żądając jego rozpatrzenia w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 a § 1 k.p.a. Dodatkowo we wniosku wskazała: "w przedmiotowej sprawie bardzo proszę z ostrożności postępowania włączyć Art. 156 & 1". Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania sprawy zakończonej decyzją ostateczną tego Wojewody z dnia [...] października 2000 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] września 2000 r. odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w O., osiedle D., oznaczonej poprzednio jako działka nr [...]. Podstawą odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 145 a § 1 k.p.a. było złożenie przez stronę wniosku po upływie terminu do jego wniesienia i brak wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. D. przyznając w piśmie odwoławczym, że wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145 a § 1 k.p.a. złożyła po terminie. Strona podniosła, że nie terminy i decyzje są istotne lecz zwrot gruntów przejętych bez odszkodowania, które w znacznej części nie zostały wykorzystane na cele publiczne. Zdaniem odwołującej się celowym byłoby uchylenie z urzędu niekorzystnych dla niej decyzji skoro Trybunał Konstytucyjny uznał niezgodność z Konstytucją RP przepisów, na podstawie których oparto decyzje odmawiające zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Rozpoznawszy odwołanie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że wznowienie postępowania w trybie art. 145 a § 1 k.p.a., zgodnie z wolą ustawodawcy, może nastąpić tylko na żądanie strony, zgłoszone w terminie 1 miesięcznym od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrokiem z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK.22/2001 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów działu III tejże ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 ze zm.), jest niezgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Wyrok ten został ogłoszony w dniu 12 listopada 2001 r., (Dz. U. Nr 129, poz. 1447) i wszedł w życie z dniem ogłoszenia. W przedmiotowej sprawie M. D. wystąpiła w dniu 20 kwietnia 2004 r. z wnioskiem, sprecyzowanym pismem z dnia 7 czerwca 2004 r. o wznowienie w trybie art. 145 a k.p.a. zakończonego decyzją ostateczną postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...], a więc z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu 12 grudnia 2001 r. oraz nie zwróciła się z prośbą o jego przywrócenie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał na fundamentalną zasadę trwałości decyzji ostatecznych, których wzruszenie w trybie postępowania nadzwyczajnego może nastąpić tylko w razie zaistnienia ściśle określonych przesłanek ustawowych. Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 1035/00 ponadto podniósł, że przewidziana w art. 145 a k.p.a. możliwość wznowienia postępowania, stanowi jedyny tryb weryfikacji decyzji w przypadku zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny przepisów aktu normatywnego, a tym samym wyklucza prawo ubiegania się o stwierdzenie nieważności decyzji na zasadach przepisów art. 156 i następnych k.p.a. M. D., będąc pełnomocnikiem H. M., wniosła na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając, iż jest ona próbą usankcjonowania zawłaszczenia części gruntów H. M. przejętych przez Gminę O. bez odszkodowania. Wskazała, że część z tych gruntów nigdy nie została wykorzystana na cele publiczne. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd obowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Jak wynika z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach administracyjnych, wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2004 r., sprecyzowanym w dniu 7 czerwca 2004 r., M. D. wystąpiła o wznowienie w trybie art. 145 a k.p.a. postępowania zakończonego ostateczną decyzją odmawiająca zwrotu nieruchomości położonej w O., osiedle D., oznaczonej poprzednio jako działka nr [...]. Strona "z ostrożności postępowania" wskazała, iż w przypadku gdyby tryb wznowienia postępowania w sprawie o zwrot wnioskowanego gruntu okazał się niewłaściwy, to wnosi o rozpatrzenie wniosku w oparciu o przepis art. 156 § 1 k.p.a. W związku z tak postawionym przez stronę żądaniem organ orzekający w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności był obowiązany rozpatrzyć wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 a § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z art. 145 a § 1 k.p.a można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast § 2 powołanego artykułu stanowi, że w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Bezpłatnego przejęcia przedmiotowej działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa dokonano decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w O. z dnia [...] lipca 1968 r., nr [...] na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 ze zm.). Odmowę zwrotu wnioskowanego przez H. M. gruntu organy orzekające w postępowaniu zwykłym uzasadniły tym, że w dacie orzekania przepis art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) nie uwzględniał gruntów przejętych na podstawie art. 13 ww. ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. Wyrokiem z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK.22/2001 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III tejże ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 ze zm.), jest niezgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Powyższy wyrok został ogłoszony w dniu 12 listopada 2001 r., (Dz. U. Nr 129, poz. 1447) i wszedł w życie z dniem ogłoszenia. Zatem jednomiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem opartym na niekonstytucyjnym art. 216 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami upłynął w dniu 12 grudnia 2001 r. Wobec powyższego organy nadzoru zasadnie przyjęły, że wniosek H. M. z dnia 20 kwietnia 2004 r., uzupełniony pismem z dnia 7 czerwca 2004 r., o wznowienie w trybie art. 145 a § 1 k.p.a. postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie zwrotu działki nr [...], został złożony z uchybieniem terminu, a strona nie zwróciła się z prośbą o jego przywrócenie. Wystąpienie ze spóźnionym wnioskiem o wznowienie postępowania w trybie art. 145 a § 1 k.p.a. skutkować musiało odmową wszczęcia tego postępowania. Alternatywny wniosek skarżącej o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2000 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] września 2000 r., nr [...] odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w O., osiedle D., oznaczonej poprzednio jako działka nr [...], nie mógł być przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, gdyż jako oparty na innej podstawie prawnej winien być rozpoznany w odrębnym postępowaniu zakończonym wydaniem odrębnej decyzji administracyjnej. Podsumowując, w sprawie niniejszej nie zostało wykazane, by kwestionowane decyzje naruszały przepisy prawa materialnego lub procesowego w taki sposób, by zachodziły przesłanki do ich uchylenia, stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa, a tylko wówczas możliwe byłoby uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja i decyzja pierwszoinstancyjna zostały wyczerpująco uzasadnione, a organy przeprowadzające postępowanie właściwie zinterpretowały i zastosowały przepis art. 145 a § 1 i 2 k.p.a. Na marginesie należy dodać, że z uwagi na zmianę stanu prawnego jaki istniał w dacie wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2000 r. i Prezydenta Miasta O. z dnia [...] września 2000 r., odmawiających zwrotu przedmiotowej nieruchomości, w stosunku do tych orzeczeń nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata). Zatem skarżąca ma prawo wystąpić ponownie z wnioskiem o zwrot przedmiotowego gruntu w oparciu o znowelizowany przepis art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Złożenie przedmiotowego wniosku nie jest organiczne czasowo. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.