I SA/Wa 1820/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...]października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyrokiem z dnia 4 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wnioskiem z dnia 9 marca 2009 r. J. P. wniósł o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie [...] złotych. Posiada on oszczędności w kwocie [...] złotych oraz [...] USD. Nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Postanowieniem z dnia 16 marca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania J. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym oceniając, że w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym sytuacji materialnej skarżącego nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów ustanowienia adwokata jak również wpisu od skargi kasacyjnej (wynoszącego 100 złotych) oraz ewentualnych opłat kancelaryjnych leżało poza zakresem jego możliwości finansowym. Od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 marca 2009 r., w terminie przewidzianym w art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a), J. P. pismem z dnia 25 marca 2009 r. wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący przedstawił historię swojej rodziny od wybuchu II wojny światowej oraz wskazał, iż w związku z warunkami swojego życia zapadał na różne choroby i głęboką depresję wymagające codziennego stosowania kosztownych leków i sprzętu inwalidzkiego. Przedstawił listę przyjmowanych leków oraz wyjaśnił, iż na te i inne lekarstwa oraz opatrunki wydaje przeciętnie od [...] do [...] złotych miesięcznie. Podstawowe niezbędne opłaty (za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, telefon, telewizję) wynoszą zaś średnio [...] złotych miesięcznie. Jednocześnie skarżący podniósł, iż uważa, że "wliczanie ciężko ciułanej od lat krwawicy na tzw. czarną godzinę zmierza do pokrycia kosztów postępowania sądowego biedniejszych i mniej zasobnych obywateli we własnym zakresie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce. Prawo pomocy zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. J. P. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a więc w zakresie całkowitym, o którym mowa w art. 245 § 2 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie stronę udowodnione. Jednocześnie należy pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, bowiem generalną zasadą określoną w art. 199 powołanej ustawy jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Obowiązek partycypacji w kosztach procesu dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (por. post. NSA z 2.08.2006 r., sygn. akt I OZ 1111/06, Lex nr 360327). W badanej sprawie J. P. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Przeciwnie w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jego sytuacji materialnej nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów postępowania oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stwarzało zagrożenie dla jego ekonomicznej egzystencji. Zważyć należy, że skarżący posiada stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytury w wysokości [...] złotych miesięcznie, przy deklarowanych miesięcznych niezbędnych wydatkach (obejmujących koszty leków oraz wydatki mieszkaniowe) na poziomie ok. [...] złotych. Posiada również znaczne oszczędności ([...] złotych oraz [...] USD). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, brak jest usprawiedliwionych podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. To, że posiadane oszczędności skarżący traktuje jako zabezpieczenie ewentualnych przyszłych wydatków (na tzw. czarną godzinę), jest wprawdzie zrozumiałe, jednakże nie może uzasadniać przerzucenia ciężaru finansowania prowadzonego z własnej inicjatywy procesu na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.