I SA/Wa 1820/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi E. K., Z. R., B. B., M. P. i M. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 819/15 oddala skargę E. K., Z. R., B. B., M. P., M. S. pismem z [...] września 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 819/15r., mocą którego Sąd uwzględnił skargę ww. osób na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu załatwienia sprawy, organ nadal pozostaje w bezczynności. Skarżący podkreślili, że prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy został przesłany organowi w dniu [...] czerwca 2016 r. (błędne określenie, gdyż prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy został przesłany organowi w dniu [...] czerwca 2016 r.- data prezentaty). Wobec bezskutecznego upływu terminu z ww. wyroku, który mijał 23 sierpnia 2016 r.( błędne określenie, gdyż termin trzymiesięczny upłynął 3 września 2016 r.) - skarżący pismem z dnia 1 września 2016 r. (data prezentaty) - a więc przed upływem terminu - wezwali organ do wykonania wyroku. Jednak do dnia sporządzenia skargi, postępowanie w sprawie rozpoznania ww. wniosku o odszkodowanie nie zostało zakończone, a oni nie otrzymali żadnej informacji. Skarżący wnieśli o: - wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 3.000,00 zł na podstawie art. 154 § 1 i § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej jako "p.p.s.a."; - stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu miała charakter rażący; - przyznanie skarżącym od Prezydenta W. sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; - zasądzenie kosztów postepowania. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i wskazał, że pismem z dnia 16 listopada 2016 r. poinformowano strony o możliwości zapoznania się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie przed wydaniem decyzji. Podczas rozprawy sądowej w dniu 10 lutego 2017 r. pełnomocnik organu złożył do akt sprawy odpis postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], którym Prezydent [...] zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej D. M., zobowiązując jednocześnie wnioskodawców do podjęcia stosownych działań w celu ustalenia następców prawnych po zmarłej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 819/15 zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]- w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy ww. wyrok wpłynął do Urzędu [...] w dniu [...] czerwca 2016 r. (prezentata organu). W tym miejscu wskazać jednak należy - biorąc pod uwagę treść powołanego wcześniej art. 154 § 1 p.p.s.a. - że aby skarga złożona w przedmiocie niewykonania wyroku Sądu mogła odnieść zamierzony skutek, musi zaistnieć sytuacja, w której zobowiązany do zakończenia sprawy organ nie rozstrzyga jej w wyznaczonym przez Sąd terminie, nie wykonując tym samym prawomocnego wyroku. Przez niewykonanie wyroku należy bowiem rozumieć pozostawanie organu w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie Prezydent [...] w dniu [...] grudnia 2016 r. zawiesił postępowanie w sprawie - do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej D. M. i zobowiązał skarżących do podjęcia stosownych działań w celu ustalenia następców prawnych po niej. Ponieważ zasadność skargi podlega ocenie Sądu na dzień orzekania, to stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie może zostać uwzględniona z uwagi na ww. postanowienie o zawieszeniu postępowania. Zawieszenie postępowania administracyjnego nie jest bowiem stanem bezczynności, gdyż zgodnie z art. 103 kpa wstrzymuje ono bieg terminów. Okresu zawieszenia postępowania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy (art. 35 § 5 kpa). Do czasu podjęcia zawieszonego postępowania organ może zaś podejmować tylko czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego - co wynika wprost z art. 102 kpa. Oznacza to przede wszystkim zaniechanie podejmowania kolejnych (nowych) czynności procesowych, rzadziej przerwanie trwających czynności procesowych (np. przeprowadzanego dowodu). Szczególną negatywną postacią tego skutku jest niedopuszczalność podejmowania przez podmioty postępowania czynności procesowych. Ma ona jednak względny wymiar. Od wskazanej zasady istnieją bowiem odstępstwa, bądź to wprost wynikające z regulacji kodeksowej, bądź uzasadnione istotą określonej czynności procesowej. Zarówno w orzecznictwie, jak też w piśmiennictwie przyjmuje się, że w razie zawieszenia postępowania nie można skutecznie zarzucić organowi administracji publicznej bezczynności w sprawie (por. wyrok NSA z 29 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1380/07, postanowienie NSA z 29 grudnia 1992 r., II SA 697/92; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005, s. 458). Strona, która uważa, że zawieszenie postępowania narusza jej prawa, może wnieść od postanowienia zawieszającego postępowanie zażalenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 101 § 3 i art. 101 § 3 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 kpa). Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpatrzenia środka zaskarżenia podlega zaś kontroli sądu administracyjnego. W razie upływu terminu do wniesienia zażalenia lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona także posiada środki służące ochronie jej praw. Może bowiem żądać podjęcia zwieszonego postępowania, a następnie weryfikacji rozstrzygnięcia podjętego po rozpatrzeniu tego żądania w administracyjnym toku instancji i kontroli przez sąd administracyjny. Analogiczne stanowisko w podobnej sprawie (dotyczącej zawieszenia postępowania w sprawie skargi na bezczynność organu) zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1780/12. Uznał on, że Sąd Wojewódzki miał obowiązek orzec o oddaleniu skargi bez badania, czy wystąpił stan bezczynności przed wydaniem przez organ administracji postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Dodał, że w tym przypadku nie nastąpiło naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe - co wynika to z prawidłowej interpretacji tego przepisu oraz Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08. Dla odczytania właściwego sensu podjętej uchwały konieczne jest uwzględnienie argumentacji z jej uzasadnienia. Zaś w uzasadnieniu uchwały wskazano, iż postępowanie sądowe należy umorzyć na podstawie art. 161 § 3 pkt 3 p.p.s.a., gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność organ wyda żądany akt lub dokona wnioskowanej czynności. Jeżeli do dnia orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to – mimo pozostawania w zwłoce przestaje on tkwić w bezczynności. Zatem z przytoczonych stwierdzeń wynika, że bezprzedmiotowość postępowania sądowego nie występuje, gdy organ wyda jakikolwiek akt, lecz tylko wówczas, gdy wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona. Trudno natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy uznać, że postanowienie o zawieszeniu postępowania realizowało żądanie strony. Wręcz przeciwnie, zainicjowane przez skarżącą postępowanie sądowe miało doprowadzić do zobowiązania Starosty, aby rozpatrzył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty na cel publiczny. Reasumując Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż w sytuacji, gdy w chwili wyrokowania - w sprawie sądowej dotyczącej wymierzenia Prezydentowi W. grzywny w związku z niewykonaniem przez niego wyroku Sądu uwzględniającego skargę na bezczynność organu (a więc będącej kontynuacją poprzedniej sprawy o bezczynność) - organ wyda postanowienie o zawieszeniu postępowania, to jest on zobowiązany do oddalenia skargi a nie do umorzenia postępowania. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.