I SA/Wa 1821/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], przyznał A. P. zasiłek pielęgnacyjny w okresie od dnia 1 sierpnia 2008 r. na czas nieokreślony w wysokości 153 zł miesięcznie. Uzasadniając decyzję organ I instancji, powołując się na ustalenia stanu faktycznego wskazał, że A. P. spełnia warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. odwołanie wniosła w ustawowo zachowanym terminie, A. P., kwestionując ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od sierpnia 2008 r. Podniosła, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma od marca 1991 r. a zatem świadczenia należą się jej od tego czasu, a przynajmniej od 1 kwietnia 2004 r., kiedy to MOPS zaczął wypłacać świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zostało wszczęte na wniosek skarżącej, która podaniem złożonym w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 25 sierpnia 2008 r. (odcisk pieczęci potwierdzającej wpływ) wystąpiła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla siebie z tytułu niepełnosprawności. Organ ustalił, że do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca załączyła m.in. orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. zaliczające ją do [...] grupy inwalidztwa w związku z utratą zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Organ podniósł, że z dokumentu tego wynika również, że niepełnosprawność ma charakter trwały. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] z dnia 7 marca 1988 r. z którego wynika, że inwalidztwo istnieje od piątego roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, ze skarżąca spełnia kryteria ustawowe do przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie przepisu art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego określona została na podstawie § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 130, poz. 903) na kwotę 153,00 zł miesięcznie. Organ II instancji podniósł, że wyznaczając termin przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego organy orzekające w sprawie wzięły pod uwagę, iż skarżąca złożyła wniosek o zasiłek w sierpniu 2008 r. oraz orzeczenie zaliczające skarżącą do [...] grupy inwalidztwa na czas nieokreślony. Organ II instancji wskazał, ze rozstrzygnięcie powyższe znajduje umocowanie w art. 24 ust. 2 i 4 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (...). W przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Zatem zdaniem organu w rozpatrywanym przypadku prawo do świadczenia ustalono prawidłowo począwszy od miesiąca sierpnia 2008 r. na czas nieokreślony. Organ zwrócił uwagę, że z literalnego brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż prawo do świadczeń rodzinnych nie może datować się wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku, zaś przyczyny, dla których skarżąca nie złożyła wcześniej wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, są z punktu widzenia obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych bez znaczenia. Organ II instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 23 powołanej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej i to na niej spoczywa obowiązek dostarczenia w odpowiednim terminie stosownej dokumentacji, niezbędnej do załatwienia sprawy. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. P. Skarżąca zarzucała zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6 i 8 kpa polegające na oparciu zaskarżonej decyzji na art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wbrew stanowisku Trybunału Konstytucyjnego uznającego w/w przepis za niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, skutkujące naruszeniem zasady legalności działania i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, a w konsekwencji skutkujące nieważnością zaskarżonej decyzji, oraz naruszenie art. 9 kpa w zw. z art. 100 § l i art. 46 pkt l i 2 ustawy o pomocy społecznej polegające na naruszeniu, spoczywającego na organach administracji publicznej, szczególnego obowiązku dbałości o to aby osoby nieporadne np. niepełnosprawne, nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że przywołany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt: P 28/07 został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, zakresie jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...) prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca , w którym wpłynął wniosek. Zdaniem skarżącej, posiadając orzeczenie o niepełnosprawności z 1991 r. nabyła prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. 1 kwietnia 2004 r. Skarżąca podniosła, że organ administracji publicznej tj. Dyrektor MOPS w P. naruszył, spoczywający na nim szczególny obowiązek dbałości o dobro skarżącej (jako osoby korzystającej z pomocy społecznej) poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o przysługującym jej prawie do zasiłku dla osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodatkowo podkreślił, że w powołanym w skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 za niezgodne z Konstytucją Trybunał uznał tylko niektóre zasady nabywania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Trybunał ustosunkował się wyłącznie do osób powyżej 16 roku życia, które uzyskały odpowiednie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w wyniku długotrwałej procedury odwoławczej przed wojewódzkim zespołem ds. orzekania o niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skarga A. P. nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja przyznająca A. P. zasiłek pielęgnacyjnego za okres od 1 sierpnia 2008 r. na czas nieokreślony. Z uzasadnienia skargi wynika, ze skarżąca kwestionuje decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r., oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. w części określającej termin, od którego przyznano skarżącej świadczenie. Tak więc w rozpoznawanej sprawie istota sporu prawnego, jaki wystąpił między organami administracji obu instancji a skarżącą, dotyczy terminu, od którego powinien być przyznany skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Kwestia ta unormowana została w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Regulacja tego przepisu znajduje zastosowanie w przypadku wszystkich świadczeń rodzinnych, a więc także świadczeń opiekuńczych, w tym i zasiłku pielęgnacyjnego (art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek złożony w urzędzie gminy lub miasta. Na gruncie art. 16 ust. 2 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku, 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, oraz 3) osobie, która ukończyła 75 lat. W rozpoznawanej sprawie przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił jedną z podstaw prawnych rozstrzygnięcia zarówno organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt: P 28/07 wypowiedział się o zgodności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 2 oraz art. 69 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny, odpowiadając na pytanie prawne zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 95/07, stwierdził, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawa do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany został w wyniku zgłoszenia konkretnego pytania prawnego sformułowanego na gruncie stanu faktycznego, będącego przedmiotem decyzji kontrolowanej przez sąd administracyjny, co do istoty. Wskazana wyżej teza tego wyroku wypowiedziana została odnośnie do osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w szczególnej sytuacji procesowej związanej z tym, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uzyskane zostało w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Skarżąca powołując się na wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt: P 28/07 podniosła, że nabyła prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. 1 kwietnia 2004 r. i że od tej daty organ administracji publicznej winien przyznać jej zasiłek pielęgnacyjny. Jednakże należy mieć na uwadze, że powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. P 28/07 wydany został w innym stanie faktycznym niż ten który ma miejsce w sprawie niniejszej. Skarżąca dysponowała orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności od marca 1991 r. tak więc mogła złożyć wcześniej wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego niż w sierpniu 2008 r. Nie było żadnych obiektywnych przeszkód, które uniemożliwiałyby złożenie wniosku przez skarżącą po 1 kwietnia 2004 r. Złożenie wniosku w sierpniu 2008 r. jest wyborem skarżącej. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustalane jest na wniosek osoby, ubiegającej się o jego przyznanie. Skarżąca nie może przerzucać konsekwencji własnej opieszałości w złożeniu wniosku na organ administracji publicznej. Przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego skarżącej od dnia złożenia przez nią wniosku zostało należycie umotywowane. Z powyższych względów Sąd uznał decyzje za zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.