I SA/Wa 1830/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w O. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie wpisania do rejestru zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [....] Minister Kultury utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] orzekającą o wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod numerem rejestru [...], założenia [....] w B., gm. P., powiat K. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. [....] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] orzekł o wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych województwa opolskiego pod numerem rejestru [...], założenia [...] w B., gm. P., powiat K. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że założenie [...] o powierzchni [...] ha jest zachowaną w historycznych granicach, dominującą częścią powstałego w latach osiemdziesiątych XVIII wieku zespołu rezydencjalnego z osadą targową i handlowo - rzemieślniczą. Założenie to, jako całość, stanowi świadectwo historii o walorach kulturowych i przyrodniczych. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w O. W uzasadnieniu stwierdzono, że Wojewódzki Oddział Ochrony Zabytków w O. naruszył art. 10 oraz 79 k.p.a. Zdaniem odwołującego wpis do rejestru zabytków powinien być poprzedzony wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu i oceną z punktu widzenia konstytucyjnej zasady nienaruszalności istoty prawa własności oraz wynikać z niekwestionowanych wartości obiektu. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Minister Kultury utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że jak wynika z akt sprawy, w tym opinii Działu Ekspertyz Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia [...] marca 2003 r., po dokonaniu oględzin w dniu 14 marca 2003 r. z udziałem przedstawiciela Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz przedstawicieli organu ochrony zabytków, objęcie ochroną konserwatorską zespołu jest uzasadnione, a rozpoznanie poszczególnych elementów zespołu słuszne. Minister Kultury stwierdził również, że organ pierwszej instancji dokonał oględzin ww. nieruchomości w dniu 20 listopada 2002 r. z udziałem przedstawicieli Służby Ochrony Zabytków w O., przedstawiciela Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków oraz przedstawiciela Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i Gospodarstwa Rolnego. Do protokołu oględzin oraz opinii z dnia 24 marca 2003 r. strony nie wniosły żadnych uwag. Organ stwierdził ponadto, że założenie [...] w B. stanowi ciekawy przykład rozwoju zespołu na przestrzeni XIX wieku. W związku z czym obiekt ten w pełni zasługuje na objęcie ochrona konserwatorską. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję pismem z dnia 17 czerwca 2003 r. wniosła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w O. W skardze Agencja podniosła, że Służba Ochrony Zabytków nie przeprowadziła pełnego dowodu ze świadków, biegłych, nie informowała o spotkaniach mieszkańców obszaru objętego wpisem. Skarżąca zanegowała ponadto, zasadność wpisania do rejestru zabytków przekształconych współcześnie zabudowań folwarcznych, tj. silosów, eternitowych wiat na maszyny, budynków mieszkalnych. Zaznaczyła jednocześnie, że na obszarze tym odbywa się produkcja rolna. Z tych powodów wpis powinien być poprzedzony wnikliwą analizą materiału dowodowego. Skarżąca zanegowała także twierdzenia organu drugiej instancji o tym, że nie wniosła ona uwag do opinii z dnia 24 marca 2003 r. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 23 czerwca 2003 r. Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2004 r., niniejsza skarga, zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), stanowiącego, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stała się przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 k.p.a., jest jedną z podstawowych zasad tego postępowania. Wynika z niej m.in. obowiązek organu dotyczący ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia ich o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi zaś przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia dotkniętego taką wadą. Stosownie do treści art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Mając na względzie ów przepis, organy pierwszej oraz drugiej instancji orzeczenia swoje kierowały m.in. do strony postępowania R. K., jako jednego z właścicieli nieruchomości objętych wpisem do rejestru zabytków, w tym m.in. zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania i decyzje wydane przez organy obu instancji. W toku postępowania Sąd ustalił na podstawie nadesłanego odpisu aktu zgonu nr [...], że R. K. zmarła [...] czerwca 1999 r. - a więc jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania administracyjnego. Mając na uwadze tę okoliczność należy stwierdzić, iż postępowanie administracyjne przed organami pierwszej i drugiej instancji obarczone jest wadą przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która skutkować musi uchyleniem zarówno decyzji zaskarżonej, jak i decyzji ją poprzedzającej. Postępowanie administracyjne toczyło się bowiem bez ustalenia następców prawnych jednej ze stron. Zatem krąg stron postępowania administracyjnego nie został ustalony w sposób prawidłowy i pełny. Następcy prawni R. K. nie brali udziału w postępowaniu bez swojej winy - wskutek braku wiedzy organu administracyjnego o jej śmierci. Sąd ma świadomość, że uchybienie, do jakiego doszło, nie było wynikiem niewłaściwego działania organów; bowiem nie posiadały one wiadomości o śmierci R. K., gdyż kierowana do niej korespondencja była każdorazowo odbierana przez członka rodziny. Naruszenie ww. przepisu stanowi samodzielną podstawę uwzględnienia skargi, dlatego też zbędne jest odnoszenie się do treści decyzji oraz zarzutów skargi. Wskazane uprzednio uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 § 1 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 119 pkt 1 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.