I SA/Wa 1830/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania E. J., decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia E. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w L. przy ul. [...], województwo [...] oraz w B., województwo [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 19 stycznia 2005 r. E. J. złożył do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Pismem z dnia 13 lipca 2009 r. Wojewoda [...] wezwał E. J. do uzupełnienia wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem wydania decyzji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przez przedłożenie następujących dokumentów: prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po L. Z.; prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po F. Z. (w przypadku, jeżeli F. Z. zbyła przed śmiercią prawo własności do nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] na rzecz innej osoby, należy to udokumentować); potwierdzających posiadanie przez L. Z. obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. (np. poświadczenie obywatelstwa polskiego wydawane przez wojewodę); potwierdzających posiadanie przez F. Z. obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. (np. poświadczenie obywatelstwa polskiego wydawane przez wojewodę); potwierdzających powierzchnię budynków mieszkalnych wchodzących w skład nieruchomości położonych w L. przy ul. [...], o których mowa w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 września 1991 r. i w zaświadczeniu Archiwum Państwowego Obwodu Lwowskiego z dnia 22 marca 2006 r.; potwierdzających powierzchnię budynku mieszkalnego wchodzącego w skład nieruchomości położonej w B., o której mowa w wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 25 września 1991 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 i art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmówił potwierdzenia E. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w L. przy ul. [...], województwo [...] oraz w B., województwo [...]. Od powyższej decyzji E. J. wniósł odwołanie do Ministra Skarbu Państwa. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że z przedłożonego w postępowaniu wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 września 1991 r. sygn. akt I C 863/91 wynika, że R. J. (poprzedniczka prawna skarżącego) pozostawiła w związku z wojna rozpoczętą 1 września 1939 r. następujące nieruchomości: budynek mieszkalny położony przy ulicy [...], murowany, kryty dachówką, 3 piętrowy na działce o powierzchni [...] m2; budynek mieszkalny przy ulicy [...], murowany, kryty dachówką, [...] piętrowy na działce o powierzchni [...] m2; budynek mieszkalny przy ulicy [...] murowany, kryty dachówką, [...] piętrowy na działce [...] m2; budynek mieszkalny położony w B. koło L>, drewniany, kryty blachą na działce o powierzchni [...] m2. Jednocześnie Minister zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi pozostawionych nieruchomości. Zdaniem organu, w aktach przedmiotowej sprawy nie ma dowodów świadczących o tym, że właścicielem pozostawionych nieruchomości w chwili śmierci, a tym bardziej w dniu 1 września 1939 r. był poprzednik prawny R. J. z domu L. – E. J. K. W aktach sprawy brak jest bowiem postanowień o nabyciu spadku przez E. J. K. po osobach wymienionych przez niego w testamencie lub w piśmie Archiwum Państwowego Obwodu Lwowskiego z dnia [...] marca 2006 r., nr [...]. Ponadto organ dodał, że w aktach sprawy nie ma oryginału ani poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu testamentu E. J. K., a zatem nie może on być wzięty pod uwagę jako dowód w przedmiotowej sprawie, ponieważ niepoświadczona kserokopia dokumentu nie może być uznana za dowód w sprawie. Ponadto strona postępowania pomimo skutecznego wezwania z wyszczególnionym w nim spisem potrzebnych dokumentów, nie wykonała ciążącego na niej obowiązku. Biorąc powyższe pod uwagę Minister stwierdził, że organ pierwszej instancji podjął słuszną decyzję o odmowie potwierdzenia E. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu odwoławczego strona postępowania nie wykazała bowiem, że poprzednik prawny R. J., tj. E. J. K. był właścicielem nieruchomości, położonych w L. przy ul. [...], oraz w B. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego pierwotnymi właścicielami tychże nieruchomości byli F. Z. (w stosunku do nieruchomości położonych przy ul. [...]), L. Z. (w stosunku do nieruchomości położonych przy ul. [...]) i J. K. (w stosunku do nieruchomości położonych w B.). Nie przedłożenie przez stronę postępowania postanowień spadkowych po wyżej wymienionych osobach, które jasno wskazywałyby, że spadkobiercą tychże osób jest E. J. K. oznacza, iż brak jest wystarczających dowodów do przyjęcia, iż przedmiotowe nieruchomości, zostały pozostawione przez R. J. (spadkobiercę po E. J. K.), co wynikałoby z powołanego już wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] E. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący wniósł o wzruszenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze E. J. zarzucił, że decyzja organu odwoławczego jest niezgodna z przepisami obowiązującego prawa albowiem nastąpiło naruszenie przez ten organ (a także organ pierwszej instancji) zarówno przepisów postępowania administracyjnego, jak i przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy (na treść wydanej decyzji). Zdaniem skarżącego, Minister w ogóle nie ustosunkował się do argumentów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, co świadczy o nieznajomości treści wniesionego odwołania albo o niezrozumieniu i zlekceważeniu zawartych w tym odwołaniu argumentów. Przytoczona w odwołaniu argumentacja, w szczególności oparta na treści przepisu art. 365 KPC oraz istniejącym w tej materii orzecznictwie NSA i SN, a także oparta m.in. na treści przepisu art. 6 ust. 1pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (...) oraz art. 46 § 1, art. 47 i 48 KC pozostała przez organ drugiej instancji niezauważona, pomimo jej oczywistej sensowności i bezsprzecznego prawnego umocowania. Zdaniem skarżącego organy obu instancji bez żadnej podstawy prawnej formułują wobec strony postępowania dwa wymogi (żądania) nie mające nic wspólnego z jakimikolwiek wymogami ustawowymi sformułowanymi w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty. Wymogi o których mowa to: a) żądanie dostarczenia przez stronę w trybie art. 6 ust.1 pkt 1 oraz ust. 4 ew. ust. 5 tej ustawy dokumentów-dowodów określających powierzchnię budynków wchodzących w skład pozostawionych poza obecnymi granicami RP nieruchomości gruntowych zabudowanych (budynków mieszkalnych wskazanych w prawomocnym wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] września 1991 r., sygn. akt [...] - budynków nie będących odrębnymi nieruchomościami, a jedynie częściami składowymi nieruchomości gruntowych zabudowanych; b) żądanie dostarczenia przez stronę dokumentów-dowodów potwierdzających wskazane przez organy fakty (np. fakt nabycia spadku, fakt posiadania obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r.), dotyczące określonych osób (J. E. K., L. Z., F. Z., R. K. zd. Z. oraz J. K.) nie należących w żadnym razie do zakresu podmiotowego ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Rację ma skarżący twierdząc, że w niniejszej sprawie dysponuje dokumentem, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP – zwanej dalej ustawą, świadczącym o pozostawieniu trzech nieruchomości zabudowanych, położonych w L. i jednej nieruchomości zabudowanej położonej w miejscowości B. przez jego poprzedniczkę prawną R. J. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Dokumentem tym jest prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] września 1991 r., sygn. akt [...], którym na mocy art. 365 § 1 KPC - związane są organy administracji oraz Sąd orzekający w niniejszej sprawie. W tej sytuacji niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy postępowania dowodowego mającego na celu wykazanie, że to inna osoba była właścicielem pozostawionego mienia. Uszło uwadze organów, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania powyższego wyroku przez sąd powszechny obowiązujący wówczas przepis art. 81 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości umożliwiał nabycie tzw. prawa do zaliczenia przez osobę, która wykazała, że jest właścicielem pozostawionego mienia lub jego spadkobiercą. Ze znajdujących się w aktach sprawy kopii protokołów sądowych z dnia 23 maja 1991 r. i 25 września 1991 r. wynika, że Sąd Wojewódzki w K. prowadził postępowanie dowodowe, celem ustalenia nie tylko tego, kto pozostawił przedmiotowe mienie, ale i kto był jego właścicielem. Nie budzi również wątpliwości, że spadkobiercą R. J. jest E. J. (prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...]). Błędne jest również twierdzenie Wojewody [...], że warunkiem prowadzenia postępowania w sprawie, niezbędnym do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy jest wykazanie przez wnioskodawcę wielkości powierzchni budynków znajdujących się na pozostawionych nieruchomościach. Z treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy taki wymóg nie wynika. Przepis ten obliguje stronę do wykazania rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości, co zostało ustalone przez Sąd Wojewódzki w K. w prawomocnym wyroku z dnia [...] września 1991 r., sygn. [...]. Zgodzić należy się z organem, że dane na temat powierzchni budynków mogą mieć znaczenie dla sprawy, jednakże kwestia ta stanie się aktualna na etapie sporządzania przez biegłego rzeczoznawcę operatu szacunkowego. Trzeba bowiem wskazać, że wartość rynkową pozostawionej nieruchomości ustala się na podstawie nieruchomości podobnych. W przypadku braku cen transakcyjnych tych nieruchomości zajdzie konieczność określenia przez biegłego wartości odtworzeniowej budynków znajdujących się na gruncie (art. 11 ust. 1 i 4 ustawy). Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy błędnie oceniły zgromadzone w sprawie dowody i ustaliły, że E. J. nie przedłożył dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy przez, co naruszyły przepis art. 7 ust. 2 ustawy, a organ odwoławczy dodatkowo przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] jeszcze raz oceni wymogi z art. 6 ustawy, z uwzględnieniem zaprezentowanej w niniejszym wyroku oceny prawnej, a następnie wyda stosowny akt, który należycie uzasadni. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.