I SA/Wa 1838/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę Decyzją z [...] października 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania D. S. , utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z [...] września 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania odwołującej się świadczenia wychowawczego na dziecko L. S. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Burmistrza Miasta Z. decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko L. S. Powodem odmowy przyznania świadczenia wychowawczego było przekroczenie kryterium dochodowego Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie. W następstwie rozpoznania powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przytoczyło treść art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz. U. poz. 195) i wskazało, że w 2014 r. dochód rodziny D. S. został ustalony na podstawie dokumentów złożonych do akt. Rodzina skarżącej uzyskała dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł. Skarżąca nie kwestionowała tych wyliczeń. Organ odwoławczy wskazał, że jednym z warunków uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest nieprzekroczenie progu dochodowego. Ustawodawca nie przewidział wyjątków od tej zasady. Nie jest zatem możliwe przyznanie tego świadczenia nawet w sytuacji nieznacznego przekroczenia tego dochodu. Skargę na powyższą decyzję złożyła D. S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała, że wykładnia celowościowa przemawia za jednakowym traktowaniem każdego dziecka i wszystkie dzieci powinny być traktowane przez ustawę jednakowo. Wniosła również o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie czy pozbawienie prawa do świadczenia wychowawczego samotną matkę z powodu minimalnego przekroczenia miesięcznego dochodu jest zgodne z art. 2, 32 i 71 zd. drugie Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016 r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2016, poz. 718 dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z [...] września 2016 r. odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na syna L.. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016.r, poz.195). Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożyła matka dziecka. Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. W tym miejscu zauważyć należy, iż skarżąca posiada jedno dziecka L. S.. Dalej zauważyć należy, iż wniosek o ustalenie prawa do przyznania świadczenia skarżąca złożyła w dniu 22 czerwca 2016 r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016r.) i kończy się dnia 30 września 2017r. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014 r. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r. poz. 114 ze zm.) przez dochód należy rozumieć – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit c tiret 14 tej ustawy, dochód oznaczają także alimenty na rzecz dzieci. Dalej zauważyć należy, iż stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Natomiast dochód rodziny oznacza dochód wszystkich członków rodziny (art. 3 pkt 4 tej ustawy). Z kolei przez rodzinę na gruncie ustawy pomocy państwa w wychowaniu dzieci, rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Mając powyższe regulacje na uwadze, Sąd stwierdził, iż organy obu instancji prawidłowo zbadały sytuację dochodową skarżącej i na podstawie informacji uzyskanych w oparciu o 17 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustaliły, iż w 2014 r. rodzina D. S. uzyskała miesięczny łączny dochód rodziny w wysokości [...] zł, w przeliczeniu na osobę [...] zł i przekraczał on kwotę o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci o [...] zł. Stąd też słusznie organy obu instancji uznały, iż z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na syna L. Wyjaśnić także należy, iż ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka, prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej skarżącej i jej rodziny, niemniej, nie mogą one mieć wpływu na określenie uprawnienia do otrzymania świadczenia na pierwsze dziecko. W rozpoznawanej wysokość ustalonego dochodu przez organ pozostaje poza sporem. Powodem wniesienia skargi przez D. S. było zakwestionowanie przez nią zapisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. w zakresie, w jakim pozbawia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, podczas gdy prawo do tego świadczenie na drugie i następne dzieci przysługuje rodzicom niezależnie od dochodu. Z tych względów wniosła o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie czy przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. są zgodne z art. 2, 32 i 71 ust. 1 zd,. drugie Konstytucji RP. Sąd nie widzi jednak potrzeby wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Przesłanką do wystąpienia z pytaniem opartym na art. 193 Konstytucji RP jest powzięcie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości co do zgodności danego przepisu z Konstytucją RP bądź ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową, w sytuacji, w której odpowiedź na to pytanie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto to wątpliwości Sądu (których nie da się wyeliminować w drodze wykładni), a nie strony postępowania, mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi. Jak podkreślano już w orzecznictwie "Sąd nie może stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji dopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. W przeciwnym razie należałoby stanąć na stanowisku, że w danej sprawie sąd de facto uchyla się od dokonania autonomicznej (samodzielnej) wykładni i zastosowania prawa ad casum. Oznaczałoby to równocześnie także i to, że sąd zwraca się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym nie po to, aby przedstawić umotywowany zarzut niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ale po to, aby uzyskać od Trybunału Konstytucyjnego stanowisko w kwestii prawidłowej wykładni wskazanych norm prawnych, które mają stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sądowego, co oczywiście nie należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego" (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2014 r., I OSK 78/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r., III SA/Wa 2426/05). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, regulacje prawna zawarta w ww. ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. nie pozostają w sprzeczności z obowiązkiem ustawodawcy określonym w art. 71 ust. Konstytucji RP. Samo zróżnicowanie uprawnień do pomocy państwa w zależności od wysokości uzyskiwanego dochodu pozostaje w zgodzie z zasadą sprawiedliwości społecznej oraz równości (art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP). Istota zasady sprawiedliwości społecznej nie polega na subiektywnym poczuciu sprawiedliwości, albowiem w przypadku tej normy chodzi wyraźnie o sprawiedliwość jako kategorię społeczną. Prawidłowo zatem Burmistrz Miasta Z., działając w oparciu o ww. przepisy odmówił skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W tym stanie rzeczy nie narusza także prawa utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. To zaś powoduje, że wniesiona na tę decyzje skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).