I SA/Wa 1845/20
WyrokWSA w Warszawie2021-04-22
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Bożena Marciniak, Monika Sawa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy aktualny właściciel nieruchomości, która potencjalnie mogła przejść na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 1968 r., ma interes prawny do bycia stroną postępowania administracyjnego w tej sprawie i wglądu do akt?Ratio decidendi
Aktualny właściciel nieruchomości nie posiada interesu prawnego do bycia stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 1968 r. Decyzja wydawana w tym trybie ma charakter deklaratoryjny, potwierdza jedynie historyczne zdarzenie prawne i nie wpływa bezpośrednio na aktualne stosunki własnościowe ani nie rodzi nowych praw czy obowiązków dla obecnego właściciela. W związku z tym, odmowa udostępnienia akt i uznania za stronę jest prawidłowa, a postępowanie w przedmiocie udostępnienia akt i uznania za stronę zostało słusznie umorzone.Stan faktyczny
Spółka z o.o. Sp. k. złożyła wniosek do Ministra Finansów o uznanie jej za stronę postępowania dotyczącego stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 1968 r. oraz o umożliwienie wglądu do akt sprawy. Spółka argumentowała, że jako aktualny właściciel nieruchomości posiada interes prawny, gdyż decyzja może wpłynąć na jej prawo własności. Minister Finansów umorzył postępowanie w sprawie udostępnienia akt i uznania za stronę, uznając, że spółka nie jest stroną tego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na postanowienie Ministra Finansów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., nr [...], Minister Finansów, po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w [...] (dalej jako "skarżąca" lub "Spółka") utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2020 r., nr [...].
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z [...] stycznia 2020 r. do Ministra Finansów wpłynął wniosek Spółki o uznanie jej za stronę postępowania w przedmiocie zastosowania w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych oraz o umożliwienie jako stronie wglądu do akt sprawy, w tym pobierania z nich odpisów, kserokopii lub wykonywania fotokopii dokumentów.
Powyższy wniosek Spółka uzasadniła złożeniem przez Prezydenta [...] do księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości wniosku o wpis w dziale [...] księgi ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zastosowania w stosunku do nieruchomości ustawy z 9 kwietnia 1968 r., w którym wskazano, że "Skarb Państwa w wyniku postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów może nabyć prawo własności wyżej wymienionej nieruchomości". Tym samym, zdaniem Spółki, "aktualny właściciel, który potencjalnie prawo to może utracić niewątpliwie posiada interes prawny we wzięciu udziału w tym postępowaniu. Aktualnie natomiast właściciel nie ma nawet możliwości zapoznania się z aktami postępowania celem dokonania oceny jego zasadności, jak również nie ma możliwości zajęcia stanowiska, czy też wykazania podstaw swojego tytułu prawnego".
Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Minister Finansów umorzył postępowanie w sprawie udostępnienia Spółce akt postępowania zakończonego decyzją Ministra Finansów z [...] listopada 2019 r., nr [...], oraz uznania jej za stronę tego postępowania.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem złożyła Spółka.
Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Minister Finansów utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2020 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia czy Spółce przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Finansów z [...] listopada 2019 r. stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa w związku z umową międzynarodową, tj. układem zawartym między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych (podpisanym w dniu [...] lipca 1960 r.) udziału [...] w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Odpowiedź na to pytanie determinuje uprawnienie Spółki, jako strony postępowania, do wglądu do akt sprawy, w tym pobierania odpisów, kserokopii lub wykonywanie fotokopii dokumentów. Zgodnie bowiem z art. 73 § 1 k.p.a. to strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
Zdaniem organu odwoławczego, Spółka nie posiadała ani nie posiada przymiotu strony postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Finansów z [...] listopada 2019 r.
Minister podniósł, że definiujący pojęcie strony art. 28 k.p.a. nie ustanawia normy prawnej samoistnej, lecz stosowany jest w związku z przepisami prawa materialnego, które dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego. Prawem materialnym w sprawie ewentualnego przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] są art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. w związku z postanowieniami ww. układu. Organ przywołał poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych, że postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby.
W ocenie Ministra, interesu prawnego o wskazanych cechach nie posiada Spółka będąca aktualnym właścicielem nieruchomości. Rozstrzygnięcie na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. nie rodzi po stronie Spółki bezpośrednio żadnych uprawnień ani obowiązków. Nie istnieje więc rzeczywista potrzeba ochrony prawnej aktualnego właściciela nieruchomości, gdyż na dzień rozstrzygania sprawy nie została potwierdzona aktualność oraz bezpośredniość interesu prawnego Spółki. Stwierdzenie czy niestwierdzenie przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w określonym dniu w przeszłości, tzn. przed uzyskaniem prawa własności przez Spółkę, jedynie porządkuje stan prawny nieruchomości. Ponadto, z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, które nastąpiły przez obrót cywilnoprawny, nie powoduje powstania po stronie aktualnego właściciela (Spółki) bezpośredniego interesu prawnego w rozstrzygnięciu organu.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania w trybie ustawy z 1968 r. nie jest ocena stanu prawnego nieruchomości, jakim jest on aktualnie, lecz stwierdzenie zajścia "historycznego" zdarzenia prawnego, jakim było przejście własności na Skarb Państwa w związku z zawartymi przez rząd polski układami indemnizacyjnymi. Decyzja Ministra Finansów jest konsekwencją ziszczenia się w przeszłości, a nie obecnie, przesłanek przejścia własności na Skarb Państwa. Wydanie zatem decyzji w trybie art. 2 ustawy z 1968 r. nie wyklucza sytuacji, że obecny stan prawny nieruchomości jest już inny i nieruchomość w sposób trwały (legalny) przeszła na rzecz innych podmiotów niż Skarb Państwa. Decyzja Ministra Finansów nie kreuje prawa rzeczowego, a jedynie stwierdza, że prawo to powstało w określonym czasie w przeszłości. Nie przesądza w żaden sposób o sytuacji prawnej nieruchomości po tej dacie. W szczególności nie wpływa na prawo własności obecnego jej właściciela (postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2019 r., sygn. akt [...]). Oczywiście tego rodzaju decyzja może stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej w rozumieniu art. 6262 § 3 k. p. c. Wobec powyższego w tym zakresie pełni funkcję subsydiarną wobec postępowania wieczystoksięgowego, natomiast odrębną kwestią pozostaje czy rzeczywiście będzie do tego celu wykorzystana.
Minister dodał, że to starosta, jako organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, powinien w pierwszej kolejności ocenić czy składanie wniosku o wpis do księgi wieczystej jest celowe. Dopiero na etapie, gdzie ewentualnie mogłoby dojść (choć wcale nie jest to przesądzone) do zmiany stosunków własnościowych Spółka, będąca aktualnym właścicielem nieruchomości, miałaby interes faktyczny w byciu stroną takiego postępowania. W takiej sytuacji bowiem konkretnie i realnie mógłby być zagrożony czy choć narażony na zagrożenie interes prawny Spółki poprzez próby ingerencji innych podmiotów w zakres prawa własności nieruchomości przynależnego Spółce. Natomiast na etapie podejmowania przez Ministra Finansów rozstrzygnięcia w trybie ustawy z 1968 r., czyli decyzji odnoszącej się do zdarzeń historycznych, żądanie Spółki do objęcia jej statusem strony tego postępowania jest przedwczesne i nieuprawnione. W tym zakresie organ przywołał pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z [...] października 2010 r., sygn. akt [...], [...]).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Finansów złożyła [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w [...] zarzucając mu naruszenie:
1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie jest stroną postępowania prowadzonego przed Ministrem Finansów, w sytuacji gdy posiada ona interes prawny bowiem wydana decyzja może mieć wpływ na przysługujące jej prawo własności nieruchomości,
2) art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia z [...] lutego 2020 r.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że nie podziela stanowiska organu, że brak jest norm prawnomaterialnych urzeczywistniających interes prawny skarżącej wynikający z art. 28 k.p.a.
Ponadto, w ocenie skarżącej, nie charakter decyzji (deklaratoryjny lub konstytutywny) stanowi o ewentualnym uznaniu konkretnego podmiotu za stronę postępowania czy też nie może rzutować na umożliwienie wglądu do akt sprawy. Spółka przywołała fragment uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i podniosła, że skoro w przyszłości decyzja o przejściu prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa może mieć wpływ na prawo własności aktualnego właściciela nieruchomości, to nie można odmawiać mu udziału w postępowaniu które do wydania takiej decyzji prowadzi. W innej bowiem sytuacji aktualny właściciel nie miałby możliwości obrony swoich praw.
Nie można zatem zgodzić się z organem, że interes aktualnego właściciela nieruchomości jest jedynie hipotetyczny, czy też może zaktualizować się dopiero w przyszłości. Skoro Minister zauważa, że wydana decyzja może stanowić podstawę wpisu Skarbu Państwa jako właściciela/współwłaściciela nieruchomości, to interes prawny aktualnego właściciela do bycia stroną takiego postępowania czy choćby umożliwienie mu wglądu do akt sprawy nie jest hipotetyczny, lecz rzeczywisty.
Zdaniem skarżącej, twierdzenie z jednej strony, że wydana decyzja może być podstawą wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej, a z drugiej strony podnoszenie, że wskazany przez aktualnego właściciela interes prawny w udostępnieniu akt niniejszego postępowania (którego podstawą jest możliwość ujawnienia się w księdze wieczystej Skarbu Państwa) jest hipotetyczny - jest wewnętrznie sprzeczne.
Skarżąca wskazała również, że w analogicznych postępowaniach Minister Finansów uznawał aktualnych właścicieli nieruchomości, tj. podmioty które nabyły nieruchomości od poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych ujawnionych w księgach wieczystych, za strony postępowania w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa (postępowanie prowadzone przed Ministrem Finansów pod sygn. akt [...], gdzie aktualny właściciel uznany został za stronę postępowania).
Spółka dodała, że kwestia uznania za stronę postępowań indemnizacyjnych aktualnych właścicieli nieruchomości (nabywców nieruchomości od poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców) nie budziła zastrzeżeń sądów administracyjnych, które rozstrzygały skargi takich osób na decyzje Ministra Finansów. Przykładowo wskazała sprawę rozpoznaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pod sygn. akt IV SA/Wa 1754/10 oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny pod sygn. akt I OSK 595/11. W sprawach tych sądy administracyjne nie zakwestionowały przymiotu strony osób będących aktualnymi właścicielami nieruchomości objętych decyzjami indemnizacyjnymi.
Wobec powyższego, skoro decyzja wydana w trybie ustawy z 1968 r. może stanowić podstawę dla właściwego organu reprezentującego Skarb Państwa w zakresie gospodarki nieruchomościami do wystąpienia z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej tytułu prawnego Skarbu Państwa do danej nieruchomości, tj. dokonania odpowiedniego wpisu do ksiąg wieczystych, to nie budzi wątpliwości skarżącej, że przedmiotowe postępowanie dotyczy interesu prawnego aktualnego właściciela
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżonym postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2020 r. o umorzeniu, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowania w sprawie udostępnienia skarżącej akt postępowania i uznania jej za stronę postępowania zakończonego decyzją Ministra Finansów z [...] listopada 2019 r. o stwierdzeniu przejścia, na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie ustawy z 1968 r., w związku z umową międzynarodową, tj. układem zawartym między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych (podpisanym w dniu [...] lipca 1960 r.) - udziału [...] w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega zatem prawidłowość rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia akt i uznania za stronę postępowania. Obowiązek udostępniania akt sprawy i krąg podmiotów, które z tego uprawnienia mogą skorzystać określa art. 73 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej zwanej "k.p.a.". Przepis ten stanowi, że strona ma prawo wglądu w akta, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
Powiązanie omawianego uprawnienia ze stroną postępowania administracyjnego oznacza, że prawo to przysługuje wyłącznie podmiotowi, któremu w tym konkretnym postępowaniu taki status przysługuje. O tym zaś, kto jest stroną postępowania rozstrzyga art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądów administracyjnych zapadłym na tle powołanego przepisu utrwalił się trafny pogląd, że przepis ten nie stanowi samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania. Ustalenie interesu prawnego lub obowiązku może bowiem nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym należy ustalać według norm prawa materialnego. Zatem mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak zainteresowania tego poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
W świetle powyższego zasadnicze znaczenie dla oceny legalności podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć miało ustalenie, czy skarżąca będąca aktualnym właścicielem nieruchomości posiada przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Finansów z [...] listopada 2019 r., które toczyło się na podstawie art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65), dalej jako "ustawa z 9 kwietnia 1968 r.", w związku z umową międzynarodową (układem zawartym między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych (podpisanym w dniu [...] lipca 1960 r., który wszedł w życie z dniem podpisania).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych wydawana na podstawie powołanych przepisów decyzja Ministra Finansów nie należy do decyzji uznaniowych, lecz ma charakter związany. Oznacza to, że organ administracji, zobligowany do rozstrzygnięcia sprawy przy zaistnieniu przesłanek określonych w przepisach ustawy z 1968 r., nie ma swobody w kształtowaniu treści tego rodzaju decyzji, bowiem jest ona z góry ustalona przez przepis prawa (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2016 r., I OSK 2160/14 oraz wyrok WSA w Warszawie z 19 lutego 2014 r., I SA/Wa 2701/13, CBOSA). Innymi slowy, po ustaleniu, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. Minister Finansów obowiązany jest wydać decyzję stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości, która jest podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości.
Nie ulega również wątpliwości, że decyzja Ministra Finansów stwierdzająca nabycie prawa z mocy ustawy z 9 kwietnia 1968 r. ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona bowiem skutki prawne powstałe z mocy samego prawa (por. wyrok NSA z 19 października 2006 r., I OSK 367/05, Lex nr 281393 i powołany tamże wyrok Sądu Najwyższego z [...] września 2004 roku, [...], [...]).
Powyższe ma istotne znaczenie dla oceny czy aktualnego właściciela nieruchomości można uznać za stronę postępowania zakończonego wydaniem przez Ministra Finansów decyzji na podstawie przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. nie jest bowiem ocena aktualnego stanu prawnego nieruchomości, ale jedynie stwierdzenie zaistnienia "historycznego" zdarzenia prawnego, jakim było przejście własności na Skarb Państwa w związku z zawartymi przez rząd polski układami indemnizacyjnymi (w tym przypadku: układem podpisanym w dniu [...] lipca 1960 r.).
Stwierdzenie nabycia prawa z mocy ustawy z 9 kwietnia 1968 r. w określonym dniu w przeszłości nie konkretyzuje zatem podstawy nabycia własności nieruchomości (nie kreuje żadnego prawa rzeczowego), a jedynie porządkuje jej stan prawny stwierdzając, że prawo to powstało w określonej dacie w przeszłości. Oznacza to, że wydanie tego rodzaju decyzji nie wyklucza sytuacji, w której obecny stan prawny nieruchomości jest już inny i nieruchomość w sposób trwały (legalny) przeszła na rzecz innych podmiotów niż Skarb Państwa. Innymi słowy, wydanie tego rodzaju decyzji ma na celu jedynie potwierdzenie utraty praw do nieruchomości w przeszłości (przez przedwojennego właściciela lub jego następców prawnych). Nie niweczy ono natomiast stosunków własnościowych, które zaistniały po tym jak nastąpiło zdarzenie prowadzące do przejścia udziału w prawie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Wobec wskazanego wyżej charakteru prawnego i podstaw prawnych decyzji wydawanej przez Ministra Finansów na podstawie przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. nie można podzielić stanowiska skarżącej, że decyzja wydana w tym trybie może mieć wpływ na sytuację prawną nieruchomości po tej dacie, a w szczególności że może ona mieć wpływ na prawo własności aktualnego właściciela nieruchomości. Rację ma organ, że decyzja tego rodzaju nie rodzi po stronie skarżącej bezpośrednio żadnych uprawnień ani obowiązków. W tej sytuacji nie istnieje rzeczywista potrzeba ochrony prawnej skarżącej będącej aktualnym właścicielem nieruchomości.
Wbrew przekonaniu skarżącej, jej interesu prawnego w przedmiotowej sprawie nie kreuje również okoliczność, że decyzja Ministra Finansów może stanowić podstawę dla właściwego organu do wystąpienia z wnioskiem o wpis tytułu własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 listopada 2018 r., I OSK 1179/18, "ustawę z 9 kwietnia 1968 r. uchwalono zatem po to, aby uregulować sprawy związane ze stanem prawnym nieruchomości przejętych przez państwo. Natomiast dokonywanie wpisów do ksiąg wieczystych należy do kompetencji sądów powszechnych, które każdorazowo badają okoliczności konkretnej sprawy. Organ administracji, tak samo zresztą jak sąd administracyjny przeprowadzający kontrolę jego działalności, nie może wypowiadać się co do przyszłych zdarzeń podlegających ocenie sądu powszechnego, wobec czego nie może również samodzielnie analizować skutków dokonanych wcześniej wpisów. Może to stanowić przedmiot postępowania przed sądem powszechnym, który władny jest rozważyć tak kwestie formalne związane z wpisem do księgi wieczystej, jak i okoliczności faktyczne i prawne mające go uzasadniać. Rola decyzji, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., ogranicza się jedynie do deklaratoryjnego stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na Skarb Państwa, i dalszą kwestią pozostaje to, że decyzja ta może być podstawą wpisu tego prawa do księgi wieczystej, a więc także i to, czy będzie do tego celu wykorzystana (por. wyrok Sądu Najwyższego z [...] września 2004 r., sygn. [...], publ. [...], z. [...], poz. [...]). Skoro zatem decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, potwierdzający przejście własności z mocy samego prawa, to może być wydana w dowolnym czasie i niezależnie od tego, jakie okoliczności, w tym zmiany własnościowe, wystąpiły po tym zdarzeniu".
Wobec powyższego, niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. Organ prawidłowo uznał, że złożony przez skarżącą wniosek nie pochodził od podmiotu mającego przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Finansów z [...] listopada 2019 r., w konsekwencji czego przedmiotowe postępowanie prawidłowo umorzył w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło