I SA/Wa 1847/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2008 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji im. [...] z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Fundacji im. [...] z siedzibą w G. oraz wniosku J.L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] stwierdzającą, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1964 r., nr [...] utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1957 r., nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr [...] oznaczonej nr hip. [...], została wydana z naruszeniem prawa. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczona nr hip. [...], stanowiąca własność M.K., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu wskazanej nieruchomości, przewidziany w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. złożony został w dniu 16 lutego 1949 r. przez pełnomocnika byłej właścicielki. Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1957 r., odmówiło dotychczasowej właścicielce przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości [...] wskazując, że teren przeznaczony został pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] stycznia 1964 r. utrzymało w mocy powyższe orzeczenie administracyjne. W dniu 10 maja 2000 r. pełnomocnik Fundacji im. [...] z siedzibą w G. (następca prawny M.K.) wystąpił do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1964 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1964 r. utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne z dnia [...] września 1957 r. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ podkreślił, że kwestionowana decyzja obarczona jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, ponieważ została skierowana do osoby niebędącej w dniu [...] stycznia 1964 r. stroną w sprawie. Mając jednakże na uwadze, że od dnia wydania decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej upłynęło 10 lat, na podstawie art. 158 § 2 kpa stwierdzono, że wydana ona została z naruszeniem prawa. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją złożyła Fundacja im. [...] z siedzibą w G. oraz J.L.. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast rozpoznając ponownie sprawę uznał, że rozstrzygnięcie z dnia [...] czerwca 2003 r. jest prawidłowe. Organ zaznaczył, że badana w trybie nadzoru decyzja z dnia [...] stycznia 1964 r., utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne z dnia [...] września 1957 r., nie naruszyła przepisów dekretu rozstrzygając wniosek byłego właściciela negatywnie, gdyż przyczyny odmowy przyznania prawa własności czasowej nie wykraczały poza cele dekretu z dnia 26 października 1945 r. Powyższa decyzja skierowana jednakże została do osoby niebędącej w dniu jej wydania stroną, co stanowi wadę z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Ponieważ jednak od dnia jej wydania upłynęło 10 lat należało na podstawie art. 158 § 2 kpa, stwierdzić, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Fundacja im. [...] z siedzibą w G. podnosząc, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zaprzeczało kasacyjnemu charakterowi wszczętego postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi oraz w pismach procesowych z dnia 5 stycznia 2005 r. oraz z dnia 18 kwietnia 2005 r. przytoczono szereg argumentów wskazujących, że stanowisko organu nadzoru jest wadliwe oraz wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez stronę skarżącą, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi zaś przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa i uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia dotkniętego taką wadą. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że zaskarżona decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2003 r. skierowane zostały między innymi do S.S., D.L. oraz do L.G.. Tymczasem w toku postępowania sądowego nadesłane zostały przez Urząd Stanu Cywilnego w W. odpisy skrócone aktów zgonu, z których wynika, że S.S. zmarł w dniu 8 kwietnia 2002 r., D.L. natomiast w dniu 16 września 2002 r. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W.[...] z dnia [...] grudnia 2003 r., sygn. akt [...] wynika ponadto, że w dniu 16 marca 2003 r. zmarła L.G.. Oznacza to zatem, że rozstrzygnięcia organu nadzoru skierowane zostały do osób nieżyjących. Wskazana okoliczność ma natomiast istotne znaczenie, gdyż koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Zaznaczyć trzeba, że osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Jeżeli zaś w trakcie postępowania administracyjnego strona utraciła zdolność prawną (zmarła), organ administracji publicznej zobowiązany jest podjąć stosowne czynności procesowe mające na celu ustalenie kręgu osób, które należy wezwać do udziału w sprawie, jako następców prawnych zmarłej strony. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 § 1 kpa, co uzasadnia ich uchylenie. W ocenie Sądu uczestnikami postępowania i adresatami wydanych decyzji powinni być następcy prawni zmarłych – S.S., D.L. oraz L.G.. Rozpatrując zatem ponownie sprawę organ administracji publicznej prawidłowo ustali krąg stron postępowania, które należy wezwać do udziału w sprawie i do których należy kierować podjęte rozstrzygnięcia. Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie decyzje podlegają uchyleniu ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał tych decyzji merytorycznie pod względem ich zgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.