I SA/Wa 1847/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] . I. W. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2016r. Nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza W. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 roku. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Burmistrza W. decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 roku zmienił decyzję własną nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie przyznania świadczenia w formie specjalistycznych usług opiekuńczych, w części dotyczącej odpłatności. Mianowicie od dnia 1 marca 2916 r. zmienił odpłatność tych usług przyznanych dla A. W. na 100% rzeczywistych kosztów. Organ wskazał, iż w dniu 27 czerwca 2016 r. wyszły na jaw nowe okoliczności mające wpływ na realizację przyznanej pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych. W dniu 29 lutego 2016 r. I. W. sprzedała mieszkanie o wartości [....] zł, w związku z czym uległa zmianie jej sytuacja materialno-bytowa. Od miesiąca marca 2016 r. dochód jej rodziny wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Zgodnie z § 4 ust.1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz.1598) odpłatność za specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby wymagającej pomocy w tej formie, na wniosek osoby zainteresowanej lub jej opiekuna, w zależności od posiadanego dochodu na osobę w rodzinie. Opłata za specjalistyczne usługi stanowi iloczyn ceny, o której mowa w ust.4, wskaźnika odpłatności określonego w procentach, o którym mowa w ust. 3, oraz liczby godzin świadczonych usług w ciągu miesiąca. Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy, w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Zgodnie z art. 106 ust.3 b ustawy, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Na podstawie zebranych dokumentów przez pracownika socjalnego wynika, iż dochód rodziny I. W. przekroczył 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i wynosi [...] zł na osobę. We wniesionym w ustawowym terminie odwołaniu od powyższej decyzji I. W. jako opiekun prawny dziecka A. W. zarzucała decyzji z dnia [...] sierpnia 2016r. niezgodność z prawem powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sygn. akt III SA/Gd 8222/14 z dnia 21 grudnia 2014 r. Na tej podstawie I. W. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżąca w odwołaniu między innymi stwierdza, że przedmiotowe świadczenie zostało jej przyznane do 30 czerwca 2016 r. (na wniosek z dnia 04.01.2016 r.). W dniu 27 czerwca 2016 r. w trakcie składania kolejnego wniosku o przyznanie świadczenia w formie specjalistycznych usług opiekuńczych, poinformowała o dokonanej w dniu 29 lutego 2016 r. sprzedaży mieszkania za kwotę [...] zł - celem dokonania zakupu nowego mieszkania przystosowanego do potrzeb związanych z niepełnosprawnością dziecka, za kwotę [...] zł. Całość kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania została przeznaczona na zakup nowego mieszkania. Wnioskodawczyni nie uzyskała żadnego przysporzenia majątkowego, dokonała tylko kroków związanych z ułatwieniem rehabilitacji i bezpieczeństwa niepełnosprawnej córki. Trudno Skarżącej zgodzić się ze sposobem wyliczenia dochodu, ponieważ środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania w W. wydatkowała w 100% na zakup obecnego mieszkania w T., które zakupiono głównie ze względu na zaspokojenie potrzeb wynikających z niepełnosprawności córki. Podnosiła, że nie uzyskała ona jakiekolwiek przysporzenie majątkowego a jej sytuacja się wręcz pogorszyła ba zaciągnęła kredy hipoteczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu sprawy przyjęło, że wniesione odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu I instancji w przedmiocie zmiany decyzji własnej w części dotyczącej odpłatności za świadczone specjalistyczne usługi opiekuńcze, ma oparcie w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa materialnego, jak również została wydana po przeprowadzeniu postępowania zgodnego z przepisami procedury administracyjnej. I. W. wraz z małoletnimi córkami Ł. i A. tworzą trzyosobową rodzinę w rozumieniu ustawy. Decyzją organu I instancji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. przyznano I. W. świadczenie z pomocy społecznej w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej córki A. W. w zakresie "Uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia" od dnia 4 stycznia do dnia 30 czerwca 2016 r. przez 2 dni robocze po 2 godziny dziennie. Ustalono koszt usługi za 1 godzinę w wysokości 25,84 zł. I. W. sprzedała mieszkanie o wartości [...] zł, w związku z czym uległa zmianie jej sytuacja materialno-bytowa. Od miesiąca marca 2016 r. dochód jej rodziny wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz.1598) odpłatność za specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby wymagającej pomocy w tej formie, na wniosek osoby zainteresowanej lub jej opiekuna, w zależności od posiadanego dochodu na osobę w rodzinie. Opłata za specjalistyczne usługi stanowi iloczyn ceny, o której mowa w ust.4, wskaźnika odpłatności określonego w procentach, o którym mowa w ust. 3, oraz liczby godzin świadczonych usług w ciągu miesiąca. Stosownie do treści przepisu art. 106 ust.5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie z art. 8 ust.12 ustawy, w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Stosownie do regulacji przepisu art. 106 ust.3 b ustawy, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Tymczasem kwota zmiany dochodu I. W. w okresie ponoszenia odpłatności za świadczone specjalistyczne usługi opiekuńcze przekroczyła 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - 514 zł, a wynosi [...] zł na osobę, co powoduje zmianę odpłatności. W ocenie organu odwoławczego zarzuty wniesione w odwołani ubyły niezasadne. Zgodnie z art. 8 ust.3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.  Kwoty uzyskanej z tytułu sprzedaży mieszkania nie wskazano w tym przepisie jako nie podlegającej uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu. Wpływa więc ona na wysokość dochodu uzyskanego przez I. W., a w konsekwencji na uprawnienie do świadczeń przewidzianych ustawą o pomocy społecznej. Ponadto w powołanym przez organ instancji art. 8 ust. 11 ustawy, ustawodawca nie przewidział możliwości pomniejszenia uzyskanego dochodu jednorazowego o dochód wydatkowany na zakup innego mieszkania. I. W. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2016r. Nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza W. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 roku Podnosiła, że w sytuacji faktycznej i prawnej córki A. W. trudno zgodzić się z twierdzeniem o prawidłowej wykładni prawa materialnego w Organach Administracji Publicznej wydającej decyzję oraz utrzymującą ją w mocy. Stosowanie każdego przepisu prawa powinno być zgodne z obowiązująca Konstytucja RP oraz z kompetencją Ośrodków Pomocy Społecznej działających w RP. Wykładnia stosowana przez Ośrodek Pomocy Społecznej w W. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze stosując wykładnię językowa zaprzecza wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej przepisów o pomocy społecznej funkcji celów działania Opieki Społecznej w RP oraz istoty ochrony osób niepełnosprawnych związanych również z niwelowaniem barier jak i również Konstytucją RP. W sytuacji faktycznej córki A. mamy co najmniej naruszenie zasady niedyskryminacji osób niepełnosprawnych wynikającej z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Kartą Praw Osób Niepełnosprawnych z dnia 1 sierpnia 1997 r. (M.P. z 13.08.1997 r. Nr 50 poz. 475) w tym: - naruszenie prawa osoby niepełnosprawnej do zabezpieczenia społecznego uwzględniającego konieczność ponoszenia zwiększonych kosztów wynikających z niepełnosprawności, jak również uwzględnienia tych kosztów w systemie podatkowym; - życia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych, w tym dostępu do urzędów, punktów wyborczych i obiektów użyteczności publicznej, swobodnego przemieszczania się i powszechnego korzystania ze środków transportu, dostępu do informacji, możliwości komunikacji międzyludzkiej. Wskazywała, że A. W. jako dziecko z autyzmem potrzebuje określonych warunków socjalno-bytowych w tym mieszkaniowych, które pozwolą jej na bezpieczną, skuteczną rehabilitację być może pozwalającą jej w przyszłości na normalne funkcjonowanie w społeczeństwie (w załączeniu opinia lekarza psychiatry oraz lekarza rehabilitanta). Sprzedaż i zmiana mieszkania była uzasadniona głównie nadzieją na lepszą, skuteczniejszą rehabilitacje córki, co znajduje uzasadnienie w opiniach rehabilitantów oraz na umniejszenie niebezpiecznych sytuacji związanych z wychodzeniem córki na balkon, w nocy na klatki do sąsiadów i jej niepokoju który niweluje skutki rehabilitacji. Całość kwoty uzyskana ze sprzedaży mieszkania została przeznaczona na zakup domu w okolicy cichej i odpowiedniej dla dziecka z autyzmem. W sytuacji gdy sprzedaż i zakup nowego mieszkania był uzasadniony głównie potrzebami wynikającymi ze specyficznych warunków optymalnych dla rozwoju dziecka z autyzmem uznanie jedynie sprzedaży za przysporzenie majątkowe wydaje się niezgodne z Istotą działania Opieki Społecznej. Sam fakt sprzedaży w tej sytuacji uniemożliwił dziecku dalsze korzystanie z bezpłatnych zabiegów rehabilitacyjnych. Podnosił, że uznaje się za dochód rodziny to co faktycznie jest zamianą związaną z specyficznymi potrzebami osoby niepełnosprawnej w rodzinie. Trudno zgodzić tlę z tego typu wykładnia prawa w Państwie realizującym zasady porządku prawnego i funkcjonowania systemu prawnego jako całości. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Dokonując we wskazanym zakresie kontroli zaskarżonych decyzji Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one prawo w stopniu powodującym potrzebę ich uchylenia. Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 930), w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie z art. 8 ust.12 ustawy, w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Stosownie do regulacji przepisu art. 106 ust.3 b ustawy, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ wskazywał, że zmiany dochodu I. W. w okresie ponoszenia odpłatności za świadczone specjalistyczne usługi opiekuńcze przekroczyła 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - 514 zł, a wynosi [...]zł na osobę, co powoduje zmianę odpłatności. Zgodnie z art. 6 pkt 2,3 i 4 ustawy: dochód dziecka - dochód, do którego zalicza się kwotę otrzymywanej renty wraz z dodatkiem dla sierot zupełnych, zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny, otrzymywane alimenty oraz kwotę odpowiadającą dochodom uzyskiwanym z majątku dziecka, dochód na osobę w rodzinie - dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, dochód rodziny - sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Artykuł 8 ust. 3 stanowi, że: Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. 4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2014 r. poz. 1187, z 2015 r. poz. 1274 oraz z 2016 r. poz. 753). Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie z art. 8 ust.12 ustawy, w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Powstaje pytanie, co należy rozumieć przez "dochód" i czy istotnie w sprawie wystąpił taki czynnik jak "dochód" w rozumieniu ustawy. W dacie przyznania prawa do świadczenia wnioskodawczyni była właścicielką przedmiotowego mieszkania, organ nie brał pod uwagę jego wartości rynkowej. Rozważając hipotetycznie sytuację zamiany mieszkania na drugie bez dopłaty, na pewno nie stanowiłoby to dochodu w rozumieniu ustawy. Rozważmy teraz sytuację gdy następuje zamiana mieszkań z dopłatą z kredytu hipotecznego. Przy czym pieniądze w przypadku kredytu bankowego na zakup mieszkania trafiają bezpośrednio do sprzedającego. Wnioskodawczyni jednocześnie pogorsza się sytuacja materialna gdyż jest obciążona kredytem, zatem nie występuje żaden dochód. Wracając do stanu faktycznego sprawy. Skarżąca sprzedaje mieszkanie, co skutkuje m.in. wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2016r., następnie przed datą wydania decyzji przez organ II instancji kupuje dom. Na zakup domu przeznacza wszystkie środki finansowe uzyskane ze sprzedaży mieszkania oraz środki przekazane przez bank w ramach kredytu (dokumenty w aktach administracyjnych). W ocenie Sądu, skoro czynności tych skarżąca dokonała w dacie sprzed wydania decyzji przez organ II instancji nie można mówić o dochodzie. Nie jest to też dochód utracony. Po prostu skarżąca nie uzyskała żadnego dochodu. Kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania w niewielkim odstępie czasu została w całości przeznaczona na zakup domu. Sytuacja analogiczna zachodziłaby gdyby skarżąca w tym samym dniu sprzedała mieszkanie i w tym samym dniu za całą tą sumę (plus środki z kredytu) kupiła dom. Kwotę ze sprzedaży mieszkania w takim stanie faktycznym nie można uznać za dochód, a tym bardziej za dochód utracony. Skarżąca nie uzyskała bowiem żadnego przysporzenia a wręcz sytuacja jej się pogorszyła, bo jest obciążona spłatą kredyty bankowego. Organ dokonał zatem błędnej wykładni obowiązujących przepisów w tym art. 8 ust.12 ustawy o pomocy społecznej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonych decyzjach. Sąd był zatem zobligowanych do uchylenia obu decyzji a organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy będą związane wykładnią przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.