I SA/Wa 1847/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Asesor WSA Anna Fyda-Kawula Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Z. B., H. K. i B. O. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 85/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących: Z. B., H. K. i B. O. 5. sumę pieniężną w kwotach po 1000 (tysiąc) złotych; 6. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. B., H. K. i B. O. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. B., H. K. i B. O. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/18, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" – dz. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji oraz skierowanego w dniu [...] lutego 2019 r. do organu wezwania do wykonania wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wnieśli o wymierzenie organowi grzywny; stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przyznanie jej uświadomi, że skarżący nie są bezbronni, a sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich doznają na skutek długotrwałego prowadzenia sprawy i że obejmuje skarżących swoją ochroną. Dodatkowo, sposób prowadzenia sprawy przez organ można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie prawa stron domagających się czynności organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego. I tak, w dniu [...] lipca 2020 r. zlecono uprawnionemu geodecie wykonanie rozliczenia dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych oraz w strefach planu zabudowania [...] z 1931 r. Wykonania powyższego zlecenia umotywowane jest koniecznością podjęcia dalszych czynności w sprawie w celu ustalenia władania przedmiotową nieruchomością. Organ w dniu [...] czerwca 2021 r. otrzymał ww. zlecenie. Mapy, którymi dysponuje są jedynie mapami poglądowymi i mogą służyć tylko pomocniczo do dalszych analiz, natomiast nie mogą mieć charakteru dokumentu metrycznego. Pełną metryczną analizę może wykonać jedynie jednostka wykonawstwa geodezyjnego, ponieważ analiza ta wymaga zbadania wszelkich dokumentów prawnych, geodezyjnych i kartograficznych, znajdujących się w archiwach innych komórek administracyjnych, księgach hipotecznych i zbiorach dokumentów prowadzonych przez Sąd Rejonowy dla [...], dokumentów znajdujących się w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], a także w operacie ewidencji gruntów i budynków. Ze względów na ograniczone działanie w czasie pandemii takich jednostek jak Archiwum Państwowe czy Archiwum [...] oraz Sądy, wykonanie zlecenia geodezyjnego było opóźnione. Po otrzymaniu dokumentacji zostaną podjęte czynności mające na celu zakończenia przedmiotowego postępowania. Organ poinformował również, że obecnie badany jest materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 14 czerwca 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] września 2018 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] listopada 2018 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] lutego 2022 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] lutego 2019 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z [...] czerwca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/18. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z [...] czerwca 2018 r. oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem po otrzymaniu w dniu [...] września 2018 r. odpisu prawomocnego wyroku z 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/18, organ podjął zaledwie pięć czynności w 2019 r. (tj. w dniu [...] stycznia 2019 r. wystąpił do [...] Sp. z o.o. i Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o nadesłanie pozwoleń na budowę oraz decyzji lokalizacyjnych dotyczących gruntu – dokumenty wpłynęły w dniu [...] stycznia 2019 r.; w dniach [...] sierpnia 2019 r. i [...] października 2019 r. wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o dokumenty dotyczące nieruchomości - dokumenty wpłynęły w dniach [...] listopada 2019 r. i [...] stycznia 2020 r.; w dniu [...] grudnia 2019 r. wystąpił do Wojskowego Biura Historycznego o przesłanie zdjęć lotniczych nieruchomości z lat 1950-1960 - dokumenty wpłynęły w dniach [...] lutego 2020 r. i [...] marca 2020 r.) oraz jedną w 2020 r. (tj. w dniu [...] lipca 2020 r. zlecono uprawnionemu geodecie wykonanie rozliczenia dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych oraz w strefach planu zabudowania [...] z 1931 r., co wynika z odpowiedzi na skargę). Mając zatem na uwadze tempo gromadzenia materiału dowodowego, jak również niepodejmowanie żadnych czynności w sprawie od połowy 2020 r. (brak w materiale dowodowym jakichkolwiek dokumentów świadczących o podejmowaniu po tej dacie działań zmierzających do zakończenia sprawy), zdziwienie budzi argumentacja organu przedstawiona w odpowiedzi na skargę, odnosząca się do utrudnień związanych z pracą urzędów z uwagi na czas pandemii. Zdaniem Sądu, okres 3,5 roku od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/18 był aż nadto wystarczający do wydania decyzji w sprawie. Tymczasem mając na uwadze powyższe nie można przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a przede wszystkim nie czynił niemal żadnych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku zobowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Brak było jednocześnie możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.