I SA/Wa 1849/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku E. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] października 1989 r., nr [...], uchylającej własną decyzję z dnia [...] sierpnia 1987 r., nr [...] orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 1987 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność E. T. oraz uchylającej wskazaną decyzję z dnia [...] czerwca 1987 r. w części dotyczącej odszkodowania i orzekającej o przyznaniu odszkodowania w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Infrastruktury przedstawił następujący stan sprawy: decyzją Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 1987 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę osiedla "[...]" nieruchomość położoną w P., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność E. T. oraz orzeczono o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] sierpnia 1987 r. Następnie po wznowieniu postanowieniem z dnia [...] maja 1989 r., nr [...] postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia z tego tytułu odszkodowania Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. decyzją z dnia [...] października 1989 r. uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 1987 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 1987 r. orzekającą o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność E. T. i odszkodowaniu za wywłaszczenie, uchylił decyzję Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 1987 r. w części dotyczącej odszkodowania i przyznał E. T. odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości w wysokości [...] zł E. T. wniósł skargę na powyższą decyzję z dnia [...] października 1989 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, który wyrokiem z dnia 3 kwietnia 1990 r., sygn. akt SA/Lu 945/89 oddalił skargę wskazując, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Pismem dnia 14 stycznia 2002 r. uzupełnionym w dniu 8 lipca 2002 r. E. T. wystąpił do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] czerwca 1987 r. i w decyzjach późniejszych oraz wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] października 1989 r. oraz decyzji Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 1987 r, jak również utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] sierpnia 1987 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] października 1989 r. uchylającej własną decyzję z dnia [...] sierpnia 1987 r. orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 1987 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność E. T. oraz uchylającej wskazaną decyzję z dnia [...] czerwca 1987 r. w części dotyczącej odszkodowania i orzekającej o przyznaniu odszkodowania w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 22 kwietnia 2005 r. E. T. złożył do Ministra Infrastruktury wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe argumenty zawarte w dotychczasowej korespondencji. Rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury podniósł, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Stosownie zaś do art. 170 powołanej ustawy orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również wszystkie inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organ zaznaczył, że zgodność z prawem decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] października 1989 r. była już przedmiotem badania przez sąd administracyjny, który nie stwierdził naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W wyroku z dnia 3 kwietnia 1990 r., sygn. akt SA/Lu 945/89 sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zarówno w zakresie wywłaszczenia, jak i w zakresie ustalonego odszkodowania. Powyższe orzeczenie wiąże w sprawie organ administracji, a więc obecnie brak jest możliwości innej oceny kwestionowanej decyzji z dnia [...] października 1989 r. aniżeli ocena zawarta w wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 1990 r. Minister Infrastruktury podkreślił ponadto, że w sprawie nie zachodzą żadne nowe okoliczności, nieznane sądowi administracyjnemu w chwili orzekania, co skutkowałoby uznaniem za nieaktualną ocenę prawną zawartą w powołanym wyroku NSA. Badanie w tym stanie faktycznym legalności decyzji z dnia [...] października 1989 r. stanowiłoby – zdaniem organu – naruszenie art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę na powyższą decyzję wniósł E. T. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 kpa oraz naruszenie art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wniósł o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury w całości. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że skarga stanowi w istocie polemikę z ustaleniami faktycznymi i prawnymi zawartymi w zaskarżonej decyzji, mającymi oparcie w materiale dowodowym sprawy i przepisach prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. nie narusza prawa. Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl zaś art. 170 powołanej ustawy orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 1990 r., sygn. akt SA/Lu 945/89 oddalił skargę E. T. na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. (Głównego Geodety Wojewódzkiego w T.) z dnia [...] października 1989 r., bowiem uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Decyzja z dnia [...] października 1989 r. stała się następnie przedmiotem wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności. Wskazać trzeba, że w dacie wydania przedmiotowego wyroku z dnia 3 kwietnia 1990 r. postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym regulowały przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r., nr 9, poz. 26 ze zm.). Zakres sprawowanej przez sąd kontroli decyzji wyznaczał wówczas przepis art. 207 § 2 i § 3 kpa. Stosownie do powołanego art. 207 § 2 kpa sąd administracyjny uchylał decyzję, jeżeli stwierdził naruszenie prawa materialnego (chyba że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1, bądź też inne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl zaś art. 207 § 3 kpa sąd administracyjny stwierdzał nieważność decyzji, jeżeli zachodziły przyczyny określone w art. 156 § 1. Zgodnie natomiast z art. 206 obowiązującego wówczas kpa sąd administracyjny – podobnie jak w obowiązującym stanie prawnym - dokonywał kontroli zaskarżonej decyzji, niebędąc związany granicami skargi. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, niezależnie od podniesionych w skardze zrzutów – sąd badał zaskarżoną decyzję w pełnym zakresie, tj. zarówno pod względem występowania wad kwalifikowanych powodujących stwierdzenie jej nieważności (art. 207 § 3 kpa), jak i pod względem innych naruszeń prawa skutkujących jej uchyleniem (art. 207 § 2). Nadmienić tu należy, że żadna z przyczyn nieważności określonych w powołanym przepisie art. 156 § 1 kpa nie może powstać po wydaniu decyzji przez organ administracyjny. Innymi słowy, jeżeli przyczyny nieważności decyzji nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie mogły powstać również po jej wydaniu. W sytuacji zaś, gdy sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności wydawał wówczas wyrok oddalający skargę. W doktrynie podkreśla się natomiast, że oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004 r., str. 710). Zaznaczyć trzeba, że w wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 517/00 (LEX nr 51228) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że próby stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd (wyrok oddalający skargę na niezgodnośc tej decyzji z prawem) jest w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. W ocenie sądu pogląd wyrażony w powołanym orzeczeniu zasługuje na pełną aprobatę. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury jest zgodna z prawem. Organ nie mógł bowiem stwierdzić nieważności decyzji, która była już wcześniej przedmiotem kontroli sądu administracyjnego i w stosunku do której zapadł wyrok oddalający skargę. Za całkowicie chybione uznać zatem trzeba podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 153 i art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodatkowo podnieść należy, że rozpoznając przedmiotową sprawę, sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji publicznej podstawowych zasad postępowania administracyjnego, co mogłoby stanowić ewentualną przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu - wbrew twierdzeniom skarżącego - postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z regułami określonymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.