I SA/Wa 1849/15

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku adwokata K.S. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T.G. na zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie przekazania pisma postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. T.G., pismem z dnia [...] września 2015 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie przekazania pisma. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1849/15 wydanym przez referendarza sądowego, przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, na pełnomocnika skarżącej wyznaczony zaś została adwokat K.S. W dniu [...] kwietnia 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r., w którym wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej sprecyzował przedmiot złożonej skargi oraz wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały zapłacone ani w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 29 lipca 2016 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, odrzucił skargę. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje stosowne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. W rozpoznawanej sprawie jest to rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). W myśl bowiem § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wynosi 240 zł. W myśl zaś § 2 ust. 3 tego rozporządzenia opłaty za czynności adwokata ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że adwokat K.S. ustanowiony został pełnomocnikiem skarżącej w postępowaniu w pierwszej instancji. Zdaniem referendarza sądowego w sprawie nie zaistniały jednakże przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej stosownego wynagrodzenia. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą i postanowieniem z dnia 29 lipca 2016 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, została przez Sąd odrzucona. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika polegały zaś na zapoznaniu się z aktami sprawy i złożeniu pisma z dnia [...] kwietnia 2016 r. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Jak wskazano skarga, wniesiona osobiście przez stronę, została odrzucona, a pełnomocnik ograniczył się do przejrzenia akt sprawy i wystosowania pisma, w którym wskazał przedmiot skargi. Zdaniem referendarza sądowego wskazane czynności nie mogą być uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną, za którą należy przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości określonej w powołanym wyżej rozporządzeniu. Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. W rozpoznawanej sprawie pomoc taka nie została udzielona. Tym samym wniosek o przyznanie wynagrodzenia jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.