I SA/Wa 1850/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w pogotowiu opiekuńczym oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] - w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt D. L. w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [...] im. [...] w W. na okres od dnia [...] maja 2011r. do dnia [...] listopada 2011r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W toku dotychczasowego postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. - po rozpoznaniu sprawy z urzędu o zmianę formy ograniczenia władzy rodzicielskiej - postanowił w trybie natychmiastowym umieścić małoletnich K. i D. L. w Państwowym Pogotowiu Opiekuńczym. D. L. został umieszczony w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [...] im. [...] w W. na podstawie skierowania Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wystawionego przez [...] Centrum Pomocy Rodzinie - od dnia [...] listopada 2010 r. W dniu 8 marca 2011r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy u M. L. w celu ustalenia możliwości ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w Pogotowiu Opiekuńczym. W trakcie wywiadu M. L. oświadczył, że zarabia [...] zł miesięcznie, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną T. L. oraz zadeklarował kwotę po [...] zł miesięcznie na każde dziecko tytułem odpłatności za pobyt dzieci w Pogotowiu Opiekuńczym. Następnie oświadczeniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. zadeklarował kwotę po [...] zł miesięcznie za każde dziecko od 1 maja 2011 r. – pomniejszoną o liczbę dni w czasie których dzieci przebywają poza Pogotowiem Opiekuńczym. Dodał, że od dnia 10 maja 2011 r. połowę odpłatności za pobyt dzieci powinna ponosić też ich matka, gdyż jej faktyczne dochody są wyższe niż deklarowane, poza tym osiąga ona dochody z posiadanego gospodarstwa rolnego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Prezydent W. ustalił dla M. L. opłatę za pobyt syna D. L. w Pogotowiu Opiekuńczym [...] im. [...] w W. na okres od dnia 1 maja 2011r. do dnia 30 listopada 2011r. w wysokości [...] zł miesięcznie płatną do dnia 10 każdego miesiąca na rachunek [...] Centrum Pomocy Rodzinie. Prezydent stwierdził, że na podstawie artykułu 81 ustawy o pomocy społecznej opłatę za pobyt dziecka w placówce ponoszą rodzice dziecka - do wysokości średniego miesięcznego kosztu ich utrzymania. Natomiast szczegółowe zasady zwalniania z ponoszenia opłaty zawarte są w uchwale [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] października 2005 r. w sprawie określenia warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W toku postępowania administracyjnego, na podstawie wywiadu środowiskowego i zgromadzonej dokumentacji organ ustalił, że M. L. mieszka z żoną, ale prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód w kwocie [...] zł miesięcznie i nie zgłasza żadnych problemów zdrowotnych. Kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny, przy uwzględnieniu dziecka przebywającego w placówce, ustalone zgodnie z art. 8 oraz art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] zł. Do zwolnienia z opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczej - wychowawczej uprawnia dochód rodziny nie przekraczający kwoty 120% kryterium dochodowego. M. L. dysponuje dochodem wyższym od tej kwoty, stanowiącym [...] wymienionego kryterium - wobec czego opłata powinna wynosić 70% kwoty [...] zł stanowiącej średni koszt utrzymania dziecka w placówce tj. [...] zl miesięcznie. Prezydent uwzględnił, że ww. wnosi wszystkie opłaty związane z utrzymaniem zajmowanego lokalu, na wszystkie dni wolne od nauki zabiera dzieci z placówki do domu, ponosząc w tym czasie wszystkie koszty ich utrzymania, dlatego też - zgodnie z deklaracją - opłatę ustalił w wysokości [...] zł miesięcznie za pobyt każdego dziecka. M. L. pismem z dnia 20 maja 2011 r. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, iż organ nie uwzględnił jego oświadczenia z dnia 18 kwietnia 2011 r. złożonego w postępowaniu w I instancji. Po rozpoznaniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że kwestie związane z odpłatnością za pobyt dziecka w pogotowiu opiekuńczym reguluje art. 81 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Z brzmienia tego art. wynika, że pobyt dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych jest odpłatny, zaś opłatę ponoszą - do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania - przede wszystkim rodzice dziecka, w tym również rodzice, których pozbawiono władzy rodzicielskiej lub których władza została zawieszona albo ograniczona. Starosta może częściowo albo całkowicie zwolnić lub odstąpić od ustalenia tej opłaty - uwzględniając sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby. Przy czym przy ustalaniu opłaty obciążającej rodziców dziecka umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej, w składzie rodziny uwzględnia się dziecko przebywające w placówce, a także dzieci przebywające w domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej i całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, jeżeli rodzice ponoszą opłaty za ich pobyt (art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Natomiast stosownie do postanowień art. 86 ustawy o pomocy społecznej średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w całodobowej placówce opiekuńczowychowawczej ustala starosta i ogłasza go w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca danego roku. Zgodnie z zarządzeniem Nr 397/2011 Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 marca 2011r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w 2011r. w całodobowych placówkach opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez m.st. Warszawę oraz na zlecenie m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2011r. Nr 42, poz. 1406) - średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym [...] im. [...] w W. w 2011r. wynosi [...] zł miesięcznie. Zarządzenie to weszło w życie od dnia 1 kwietnia 2011r. Zaś warunki częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej zostały określone w § 5 Uchwały Nr LXI/1724/2005 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 28 października 2005 r. w sprawie określenia warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 25, poz. 8206). Natomiast § 6 tej Uchwały dopuszcza zwiększenie zakresu zwolnienia określonego w § 5 lub całkowite zwolnienie z opłaty rodziców, jeżeli zostanie udokumentowana jedna z wymienionych tam okoliczności. W związku z powyższym Kolegium uznało, że z treści przytoczonych unormowań prawnych dotyczących odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej wynika, iż zasadą jest uiszczanie tej odpłatności, natomiast zwolnienie z niej lub odstąpienie od jej ustalenia ma charakter wyjątkowy i jest prawem organu, który w tym zakresie podejmuje rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego. Ponadto decyzja w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej powinna być poprzedzona szczegółowym badaniem sytuacji osoby zobowiązanej do ponoszenia tej odpłatności. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. L. mieszka razem z żoną T. L., ale prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód w kwocie [...] zł. Nie zgłasza problemów zdrowotnych. Kolegium zwróciło uwagę, że kryterium dochodowe dla M. L., przy uwzględnieniu dzieci przebywających w placówce (K. i D. L.), ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1053 zł (3 x 351 zł). Do zwolnienia z opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej uprawnia dochód rodziny nie przekraczający kwoty 120% kryterium dochodowego. M. L. dysponuje dochodem wynoszącym [...] % wymienionego kryterium, wobec czego opłata powinna wynosić [...] % kwoty [...] zł stanowiącej średni koszt utrzymania dziecka w placówce, tj. [...] zł miesięcznie. Uwzględniając jednak, że ponosi on wszystkie opłaty związane z zajmowanym mieszkaniem (które wynoszą łącznie [...] zł) i na wszystkie dni wolne zabiera dwoje dzieci z placówki do domu, ponosząc w tym czasie koszty ich utrzymania, opłatę ustalono na kwotę [...] zł miesięcznie (zgodnie z deklaracją strony). Organ ustosunkował się też do zarzutów podniesionych w odwołaniu i wskazał, że zgodnie z informacją zawartą w piśmie Dyrektora [...] Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 16 maja 2011r., zostały wydane przez Prezydenta W. decyzje Nr [...] i Nr [...] ustalające od T. L. opłaty za pobyt dzieci: D. i K. L. w Pogotowiu Opiekuńczym [...] im. [...] w W. na okres od dnia 10 listopada 2010 do dnia 30 czerwca 2011r. w wysokości [...] zł. Na powyższą decyzję M. L. w dniu 25 sierpnia 2011 r. (data prezentaty) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie zastosowało § 3 Uchwały Nr LXI/1724/2005 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 28 października 2005 r. w sprawie określenia warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej, który stanowi, że opłatę wnosi się za każdy dzień faktycznego pobytu dziecka w placówce. W związku z tym organ powinien prowadzić ewidencję dziennego pobytu dziecka, aby umożliwić właściwe obliczenie należnej opłaty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Dodało, że okoliczność, iż M. L. zabiera dzieci z placówki do domu na wszystkie wolne dni i w tym czasie ponosi koszty ich utrzymania, została uwzględniona przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt dzieci w placówce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta W. w dniu [...] kwietnia 2011 r. Decyzją tą ustalono wysokość opłaty za pobyt D. L. w Pogotowiu Opiekuńczym [...] im. [...] w W. na okres od dnia 1 maja 2011r. do dnia 30 listopada 2011r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Podstawą ustalenia tej odpłatności był art. 81 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", który stanowi, że opłatę za pobyt dziecka w placówce ponoszą rodzice dziecka - do wysokości średniego miesięcznego kosztu ich utrzymania ([...] zł). Następnie zastosowano częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt dziecka wynikające z § 5 Uchwały Nr LXI/1724/2005 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 28 października 2005 r. w sprawie określenia warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 25, poz. 8206), stwierdzając, że M. L. dysponuje dochodem wynoszącym [...] % ustalonego kryterium, wobec czego jego opłata powinna wynosić [...] % kwoty [...] zł - czyli kwotę [...] zł miesięcznie. Ponadto organ - działając w ramach uznania administracyjnego - dodatkowo zastosował § 6 ww. uchwały dopuszczający zwiększenie zakresu zwolnienia z opłaty i ostatecznie ustalił ją tylko na kwotę [...] zł miesięcznie - uwzględniając fakt, że M. L. ponosi wszystkie opłaty związane z zajmowanym mieszkaniem i na wszystkie dni wolne zabiera dwoje dzieci z placówki do domu, ponosząc w tym czasie koszty ich utrzymania. Tak wiec fakt zabierania dzieci przez ojca został uwzględniony przy określeniu wysokości opłaty miesięcznej. Skoro opłata ustalana jest z góry na określony okres czasu, to organ nie może przewidzieć, ile dni w przyszłości dziecko będzie spędzało poza ośrodkiem. Dlatego też przyjmuje - niejako "ryczałtem" - że przez pewien okres czasu nie będzie go w ośrodku i w związku z tym ustala niższą kwotę tytułem opłaty (w tym przypadku kwotę [...] zł zamiast kwoty [...] zł). Tak wiec opłata za jeden dzień wynosiła tylko [...] zł ([...]), zamiast [...] zł ([...]). Prawdą jest, że § 3 ww. uchwały stanowi, że opłatę wnosi się za każdy dzień faktycznego pobytu dziecka w placówce. Jednakże § ten dotyczy wyłącznie kwestii technicznej - pobierania konkretnej kwoty pieniężnej od ustalonej już wcześniej wysokości opłaty. Mając ustaloną wysokość opłaty na kwotę [...] zł miesięcznie, ośrodek powinien ustalić, ile dni dziecko faktycznie przebywało w ośrodku i pobrać od skarżącego stosowną kwotę. Fakt uwzględnienia przez organ, przy ustaleniu wysokości opłat, kwestii zabierania dzieci na dni wolne przez rodzica - nie może skutkować tym, że opłata będzie pobierana w całej ustalonej wysokości, gdyż jest to niezgodne z ww. § 3 uchwały. Zdaniem Sądu skarga M. L. w istocie rzeczy nie dotyczy zaskarżonej decyzji ustalającej wysokość opłaty (podjętej w ramach uznania administracyjnego), lecz dotyczy faktu pobrania od niego zawyżonej kwoty pieniężnej - bez odliczenia opłaty za dni, kiedy dziecka nie było w ośrodku. Dlatego też Sąd oddalił skargę uznając, że decyzja ustalająca opłatę jest zgodna z prawem i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jest ona bardzo korzystna dla skarżącego, gdyż organ ustalił ją w bardzo niskiej wysokości - uwzględniając zawczasu fakt zabierania dziecka przez ojca. Tymczasem, gdyby organ tego nie zrobił, to powinien uwzględnić tylko fakt ponoszenia przez ojca kosztów utrzymania mieszkania, ustalić ostateczną wysokość opłaty miesięcznej, a następnie pobierać ją w wysokości odpowiadającej ilości dni pobytu dziecka w ośrodku. Ponieważ jednak taka decyzja ustalałaby opłatę w wyższej wysokości, dlatego też - nawet gdyby uznać, że skarga dotyczy meritum decyzji - Sąd nie uwzględniłby jej, gdyż byłoby to działanie na niekorzyść skarżącego. Podsumowując, Sąd nie podzielił opinii M. L. - że decyzje organów obu instancji są niezgodne z § 3 cyt. uchwały - uznając, iż § ten dotyczy tylko czynności faktycznej wnoszenia opłaty w konkretnej wysokości, nie zaś ustalania miesięcznej wysokości tej opłaty . Sąd uznał również, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.