I SA/Wa 1853/11

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia odmówić przyznania B. R. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lipca 2011 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] marca 2011 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie dotyczącej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], B. R. nadesłała do Sądu złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym, źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł (luty), [...] zł (kwiecień). Uzasadniając wniosek skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na swój wiek oraz niską emeryturę wnosi o zwolnienie z kosztów. Dodała, że jest osobą samotną i nie ma nikogo bliskiego, kto mógłby jej pomóc uiścić koszty, mieszka w mieszkaniu komunalnym w którym opłaty za czynsz są bardzo wysokie, ponosi wydatki na leki, które stanowią wysoki procent jej emerytury. Skarżąca ujawniła również, że posiada pieniądze w kwocie poniżej [...] euro. Z uwagi na wątpliwości dotyczące złożonego oświadczenia referendarz sądowy wezwaniem z dnia 6 października 2011 r. zobowiązał B. R. do nadesłania, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, dokumentów potwierdzających wydatki na opłaty (czynsz, opłaty za prąd, wodę) w związku z zajmowaniem lokalu komunalnego, dokumentów potwierdzających wydatki na lekarstwa oraz do dokładnego sprecyzowania w jakiej wysokości zgromadziła ona oszczędności pieniężne na koncie. W wyznaczonym terminie skarżąca nie nadesłała odpowiedzi, natomiast w piśmie z 10 października 2011 r. oświadczyła, że żąda przeprowadzenia rozprawy. Przez rozpoznaniem wniosku referendarz sądowy pragnie zauważyć, że żądanie skarżącej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie i na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłacenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz dalszych innych kosztów np. opłat kancelaryjnych (m. in. opłat za wydanie kopii, czy odpisu dokumentu z akt sprawy – odpowiednio 2 lub 10 zł za każdą stronę dokumentu, opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku -100 zł), czy wydatków (np. kosztów dojazdu do Sądu). Z wszystkich kosztów wpis sądowy jest najwyższą opłatą. Rozpoznając złożony przez B. R. wniosek na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w oświadczeniu prowadzi do wniosku, iż złożone przez B. R. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy jej wniosek należy uwzględnić. Wnioskodawczyni wezwana do uzupełnienia oświadczenia nie nadesłała dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby na szczegółową ocenę jej sytuacji majątkowej. W tym stanie rzeczy nie można jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości uznać, że wniosek o zwolnienie strony od kosztów jest zasadny. Skarżąca nie podała w jakiej wysokości ponosi wydatki na leki (w formularzu deklaruje, że stanową one znaczny procent jej emerytury), nie ujawniła jakie dokładnie ponosi opłaty za mieszkanie (w formularzu deklaruje, że są one bardzo wysokie) i w jakiej wysokości zgromadziła oszczędności. Wobec zatem niewykonania nałożonego na skarżącą przez przepisy obowiązku, co uniemożliwiało dokładną ocenę sytuacji majątkowej B. R. – a który to warunek jest niezbędny dla rozpoznania wniosku - na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.