I SA/Wa 1854/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. G. Z., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 127 § 2 k.p.a. w związku z 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] wydaną w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego w wysokości [...] zł na zakup leków. Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 10 kwietnia 2012 r. (data wpływu do Kancelarii Ośrodka Pomocy Społecznej [...]) J. S. zwrócił się z wnioskiem o pomoc finansową na wykupienie leków w wysokości [....] zł. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2012 r., wynika, że wnioskodawca ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury i z zasiłku pielęgnacyjnego. Podczas wywiadu J. S. oświadczył, że płaci alimenty w wysokości [...] zł, ponadto jego świadczenie emerytalne jest pomniejszone o kwotę [...] zł z powodu egzekucji administracyjnej tytułem nieuregulowanych przez stronę kosztów w procesie ze [...]. Ustalono, że łączny dochód w miesiącu marcu wyniósł [...] zł. W toku postępowania ustalono również, że strona zamieszkuje z córką, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, i nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. J. S. zamieszkuje w trzypokojowym mieszkaniu spółdzielczym, bez tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, zadłużenie czynszowe wynosi [...] złotych. Ustalono również, że J. S. jest właścicielem działki, nieruchomości i budynków gospodarczych w M. przy ulicy [...]. Prezydent [...] powołując się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz. 1362 ze zm.) – daje jako ustawa, w szczególności na treść art. 8 tej ustawy wskazał, że posiadany przez skarżącego dochód przekracza dwukrotnie obowiązujące kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy. Tym samym organ decydując o przyznaniu pomocy odwołuje się do uznania administracyjnego z uwzględnieniem najpilniejszych potrzeb wszystkich zgłaszających się o tę pomoc. Organ pierwszej instancji wskazał, że rozważał przesłanki do zastosowania w sprawie przepisu art. 41 ustawy, jednak uznał, że sytuacja skarżącego nie jest szczególna na tle innych potrzebujących. W ocenie Prezydenta [...] J. S. posiada stały dochód, posiada majątek w M., zatem od niego zależy wykorzystanie tych zasobów w celu poprawy swojej sytuacji majątkowej. Tymczasem strona nie wykorzystuje własnych możliwości jakie daje mu majątek, a jedynie domaga się przyznania pomocy społecznej przez comiesięczne zasiłki specjalne. Ponadto organ wskazał, że ośrodek dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i misi dzielić je w taki sposób by mogła z nich skorzystać jak największa liczba osób. Mając na uwadze powyższe Prezydent [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego w wysokości [...] zł na zakup leków. Od przedmiotowej decyzji J. S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. domagając się jej uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Kolegium powołało się na treść art. 2 ust. 1, art. 8, art. 39 i art. 41 ustawy podkreślając, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko wyrażone w decyzji przez Prezydenta [...], że sytuacja osobista i majątkowa skarżącego nie daje podstaw do przyznania mu pomocy, a w szczególności do uznania, że wykupienie przez skarżącego leków można uznać za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 ustawy. Kolegium podkreśliło, że celem pomocy społecznej jest wspieranie rodzin pozostających w bardzo trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb. Celem tym nie jest zapewnienie stałego źródła dodatkowych dochodów, w tym zwrot wszelkich poniesionych dodatków. Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że odwołujący się posiada środki i możliwości, których racjonalne wykorzystanie pozwoli na przezwyciężenie trudnej sytuacji bez konieczności korzystania ze środków publicznych wypłacanych w formie świadczeń z pomocy społecznej. W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...]. Na powyższą decyzję J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skarżący zaznaczył, że znajduje się w krytycznej sytuacji zarówno materialnej i zdrowotnej. Jego zdaniem ma on prawo do tego, żeby uzyskać pomoc na leczenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga J. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola nie wykazała bowiem naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zwanej dalej ustawą. W myśl przepisu 2 i 3 ustawy pomoc społeczna jest instytucją mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego prawidłowo ustalono, że dochód J. S. wynosi [...] zł, czyli przekracza kryterium dochodowe ustalone na kwotę [...] zł. W aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na dochód skarżącego, tj. kopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (k-37) wskazująca wysokość emerytury po waloryzacji na dzień 1 marca 2012 – [...] zł. Prawidłowo od dochodu strony odliczono, kwotę miesięcznego obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz bieżące zobowiązania alimentacyjne. Sytuacja życiowa skarżącego została ustalona na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] kwietnia 2012 r., (k- 21) oraz innych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy dotyczących sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego i nie budzi zastrzeżeń Sądu. W szczególności z dokumentów tych wynika, że skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w M., [...], której wartość została określona na kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Użyty w powyższym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, a to oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenia. Uznanie administracyjne obejmuje zarówno ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości. Jeśli organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą osoby wnioskującej o zasiłek, a z drugiej strony własne możliwości finansowe uznał, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to takiej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Swoboda działania organu nie zwalnia go oczywiście z obowiązku, jak najstaranniejszego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem - w przypadku decyzji uznaniowych - kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a. - a więc w sposób przekonywujący. Badając sprawę pod tym kątem Sąd orzekający w sprawie stwierdził, że organy, nie przyznając J. S. zasiłku celowego specjalnego na zakup leków nie naruszyły prawa. Zgodzić należy się zarówno z Prezydentem [...] jak i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie oczekiwać spełnienia wszystkich żądań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. W ocenie Sądu organy orzekające wskazały w uzasadnieniu decyzji jakie są możliwości organu pomocy społecznej w zakresie udzielania świadczeń z pomocy społecznej, jak również wnikliwie wyjaśniły przyczyny odmowy przyznania J. S. wnioskowanej pomocy. Podsumowując, stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo odmówiły przyznania J. S. zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na zakup leków w wysokości [...] zł - nie naruszając przy tym przepisów prawa i nie przekraczając granic uznania administracyjnego - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Organy wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy - uzasadniając przekonująco swoje decyzje. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 290), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy.