I SA/Wa 1858/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łukaszewska Macioch asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Centrum Sztuki [...] w W. oraz Krajowego Ośrodka [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia [...] marca 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/WA 1858/07 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań: Centrum Sztuki [...], Głównej Biblioteki [...] i Ośrodka [...], od decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] orzekającej o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2001r. numer [...] w sprawie podziału nieruchomości położonej w W. przy [...] nr [...] (nie uregulowanej w księgach wieczystych po dniu 26 października 1945r.), oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka numer [...] z obrębu [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] marca 2002r. nr [...] organ I instancji - po rozpoznaniu wniosków Centrum Sztuki [...] złożonego w dniu 23 lutego 2002r. ponowionego w dniu 7 marca 2002r. - oraz Głównej Biblioteki [...] i Ośrodka [...] złożonych w dniu 7 marca 2002r. orzekł o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Gminy W. z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości przy [...] nr [...] w W., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m² na działki gruntu: - nr [...] o powierzchni [...] m², - nr [...] o powierzchni [...] m². Wnioskodawcy wskazali, iż zostali pominięci jako strony w toku postępowania, oraz podnieśli, że postępowanie jest dotknięte rażącymi wadami. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji powołał z art. 97 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 z 2000 r., poz. 543 z późn. zm.), który stanowi, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest okoliczność, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Przy czym wznowienie postępowania dla tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony (art. 147 kpa). Organ I instancji podniósł, że w dniu [...] lutego 2002 r. tj. w dacie wydania decyzji o podziale nieruchomości położonej w [...] nr [...] jej właścicielem był Skarb Państwa, przy czym nieruchomość nie była uregulowana w księdze wieczystej po 26 października 1945 r. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie, wnioskodawcy nie legitymują się prawami strony w postępowaniu o podział nieruchomości, gdyż nie przedłożyli tytułu własności bądź prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy [...]. Przy czym, jak podniósł organ, jest obojętne jakimi prawami do nieruchomości legitymują się zainteresowani jeśli nie są to prawa rzeczowe, albowiem o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić tylko jej właściciel lub użytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować swą nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1999 r sygn. I SA 1608/98. Odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wnieśli Centrum Sztuki [...], Główna Biblioteka [...] i Ośrodek [...]. W odwołaniu wnosili o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2002 r. nr [...], bowiem narusza prawo, skarżący podnieśli, że postępowanie należy wznowić zarówno z urzędu, jak również na żądanie stron, albowiem decyzja odmawiająca wznowienia postępowania zapadła wbrew zasadom wyrażonym w art. 7 do 11 k.p.a., a także z naruszeniem art. 93 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ponadto decyzja jest nieważna z uwagi na rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150). Podnieśli, że Centrum Sztuki [...] w W. jest wpisany jako władający całym gruntem objętym decyzją o podziale nieruchomości, przy czym posiadanie praw do terenu dzieli z Ośrodkiem [...] w W. przy [...] i Główną Biblioteką [...] przy [...]. Wskazali, że Centrum Sztuki [...] oraz Ośrodek [...] wpisane są do rejestru Ministra Kultury a Główna Biblioteka [...] do rejestru Ministra Zdrowia, stosownie do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1998 r. w sprawie wykazu instytucji kultury wpisanych do rejestrów prowadzonych przez ministrów i kierowników urzędów centralnych, nie podlegających przekazaniu jednostkom samorządu terytorialnego ze względu na ogólnonarodowy charakter zadań przez nie wykonywanych, co wyklucza podział gruntu bez ich udziału. Podnieśli również, że stosownie do art. 202 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nastąpiło z mocy prawa uwłaszczenie składających odwołanie w stosunku do gruntu błędnie objętego podziałem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] – utrzymało w mocy decyzje organu I instancji z dnia [...] marca 2002 r. nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 97 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszcza zgłoszenie wniosku o podział nieruchomości przez każdą osobę, która ma w tym "interes prawny". Podkreślił, że interes prawny nie może wynikać z uznania, czy to organu, czy sądu, lecz z konkretnej normy prawnej, która w sposób bezpośredni lub pośredni określa interes prawny w zgłoszeniu wniosku podziałowego. Organ odwoławczy wskazał, że osoby prawne odwołujące się od decyzji z dnia [...] marca 2002 r. nie miały i nie mają żadnego tytułu w sensie prawnym do gruntu objętego podziałem w decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. które potwierdziłyby ich legitymacje jako stron postępowania. Organ odwoławczy podniósł, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nie dotyczyło uprawnień, czy też obowiązków odwołujących się, a to oznacza, że nie mieli oni uprawnień strony w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zajmowało się "rażącymi naruszeniami prawa", o których mowa w odwołaniu, ponieważ postępowanie niniejsze nie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. w oparciu o przepis art. 156 § 1 K.p.a. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli ostatecznie Centrum Sztuki [...] oraz Ośrodek [...]. Wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze podnieśli, że stosownie do art. 202 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przedmiotowa nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym skarżących, zaś budynki stanowią ich własność jako państwowych instytucji kultury. Wskazali, ze decyzja SKO w W. nie zawiera uzasadnienia, a ponadto pozostaje w sprzeczności z faktami. Podnieśli, że organy administracji pominęły art. 34 kc, stosownie do którego starosta nie może być podmiotem praw i obowiązków wobec mienia należącego do innych państwowych osób prawnych, a takimi są skarżący. Skarżący podkreślili, że posiadają przymiot stron w rozumieniu art. 28 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W toku postępowania sądowego do akt sprawy złożony został odpis wniosku z dnia 15 maja 2001 r. skierowanego przez Centrum Sztuki [...] w W. do Wojewody Mazowieckiego o stwierdzenie, iż wnioskodawca nabył prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w W., przy [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] oraz prawo własności budynków [...], budynku Laboratorium [...] i budynku Ośrodka [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 czerwca 2004 r. zawiesił postępowanie sądowe mając na uwadze, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku tego postępowania administracyjnego na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa. W dniu 16 listopada 2007 r. Centrum Sztuki [...] w W. złożył do akt sprawy decyzję Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] października 2007 r., który stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 9 lipca 1992 r. przez Centrum Sztuki [...] w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W., przy [...], w obrębie [...] , składającego się z działek nr ewid. [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ( omyłkowo wskazując całkowitą powierzchnię dawnej działki nr [...] zamiast powierzchni działki [...] – [...]ha). Na decyzji widnieje adnotacja, że stała się ostateczna w dniu 29 października 2007 r. Z uwagi na to, że ustała przyczyna zawieszenia postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z podaniem o wznowienie postępowania może wystąpić tylko strona, tj. osoba, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 kpa, uzasadniającego jej udział. Organ odmawiając wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości położonej w W. przy [...] nr [...] uzasadnił, że wniosek o wznowienie postępowania złożył podmiot, który nie jest stroną, Należy stwierdzić, iż organ prowadzący postępowanie wznowieniowe bada jedynie przesłankę stanowiącą podstawę wznowienia. Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 1999 r. I S.A. 1608/98 o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel lub użytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować swą nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Ze złożonej do akt decyzji nr [...] z dnia [...] października 2007 r. wynika, że Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie z mocy prawa przez Centrum Sztuki [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego przy [...] nr [...], w W. z dniem 9 lipca 1992 r., przy czym oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje do dnia 9 lipca 1992 r. Oznacza to, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] w sprawie podziału nieruchomości położonej w W. przy [...] nr [...], Centrum Sztuki [...] w W. był użytkownikiem wieczystym przedmiotowego gruntu i wobec tego niewątpliwie miał przymiot strony postępowania w sprawie jej podziału. Jest to okoliczność, która nie była znana organowi prowadzącemu postępowanie, lecz jest to niewątpliwie okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy i istniejąca w dniu wydania decyzji. Stosownie do art. 202 ustawy o gospodarce nieruchomościami państwowe instytucje kultury, które na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej uzyskały osobowość prawną, nabywają z mocy prawa, z dniem ich wpisu do rejestru instytucji kultury, użytkowanie wieczyste gruntów, którymi zarządzały w dniu 5 grudnia 1990 r., oraz własność położonych na nich budynków, innych urządzeń i lokali, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nadal zarządzają tymi gruntami. Nie może to naruszać praw osób trzecich. Centrum Sztuki [...] w W. jest państwową instytucją kultury, posiadającą osobowość prawną. W tej sytuacji organ administracji publicznej winien, ze szczególną wnikliwością, mając na uwadze art. 202 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dążyć do ustalenia czy podmiot występujący z wnioskiem o wznowienie postępowania posiada tytuł prawny do gruntu objętego podziałem w decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. a więc czy ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Organ nie ustalił, badając czy wnioskodawcy mają przymiot strony, czy prowadzone było postępowanie o stwierdzenie nabycia z mocy prawa, użytkowania wieczystego gruntu, położonego w W., przy [...], chociaż istniały ku temu uzasadnione podstawy prawne. Obowiązkiem organu było zbadanie i wyjaśnienie tej kwestii. Z uwagi na to, że wynik postępowania o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wiecznego miał niewątpliwie wpływ na wynik postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2001r. numer [...] w sprawie podziału nieruchomości położonej w W. przy [...] nr [...], organ po uzyskaniu takiej informacji winien zawiesić postępowanie wznowieniowe. Stanowiło to naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji. Organy orzekające w przedmiocie wznowienia postępowania przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.