I SA/Wa 1858/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku do 18 lat – D. S. w okresie od dnia 1 lipca 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz świadczenie na D. S. w wysokości [...] zł miesięcznie, w okresie od dnia 1 lipca 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. Pismem z dnia 31 sierpnia 2009 r. L. S. przebywający w [...] w P. (będący dłużnikiem alimentacyjnym) został poinformowany o przyznaniu osobom uprawnionym (D. i D. S.), reprezentowanym przez przedstawiciela ustawowego – matkę J. L., świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 lipca 2009 r. do 30 września 2009 r. w kwocie miesięcznej [...] zł. Pismem tym pouczono go także o konieczności dokonywania spłat należności w wysokości wypłacanych świadczeń za pośrednictwem komornika sądowego, oraz o tym, że po zakończeniu okresu zasiłkowego - zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy - OPS wyda decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zawiadomieniem z dnia 6 października 2009 r. L. S. został poinformowany przez Kierownika OPS w O. (na podstawie art. 61 § 1 i 4 kpa) o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Ośrodka. Pismem z dnia 15 października 2009 r. L. S. zwrócił się do OPS w O. o umorzenie należności z powodu złej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na ww. pismo, Kierownik OPS stwierdził, że nie wyraża zgody na umorzenie kwoty [...] zł. wypłaconej za okres od lipca do września 2009 r. wskazując na możliwość podjęcia pracy przez wnioskodawcę w areszcie i choćby częściowej spłaty zadłużenia. Następnie decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Burmistrz O. orzekł o obowiązku zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną J. L. na dziecko D. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 lipca 2009 r. do 30 września 2009 r. w wysokości [...] zł, które podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia spłaty. Ponadto orzekł o obowiązku zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę upragnioną J. L. na dziecko D. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 lipca 2009 do 30 września 2009 r. w wysokości [...] zł, które podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia spłaty. W uzasadnieniu orzeczenia organ powołał treść art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ stwierdził, że na dzień wydania decyzji kwota do zwrotu wynosi [...] zł, do której należy doliczyć odsetki obliczone w dniu spłaty zadłużenia. Od powyższej decyzji L. S. wniósł odwołanie podnosząc, że nie posiada żadnych środków finansowych ani też majątku. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia [...] października 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdzając, iż wynika z niego ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zaś na organie właściwym wierzyciela ciąży obowiązek wydania stosownej decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń - po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skargę na powyższą decyzję złożył L. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji - względnie o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie skarżącemu należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności, tj. art. 7, art. 12 i art. 86 kpa - poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy, - naruszenie przepisów prawa materialnego a w szczególności art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - poprzez nieuwzględnienie przesłanek umorzenia długu z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że Kolegium błędnie uznało, iż fakt przebywania w zakładzie karnym nie stanowi przesłanki do umorzenia długu alimentacyjnego, a skarżący ma możliwość jego spłaty. Tymczasem od 2002 r. bezskutecznie stara się on o podjęcie pracy w zakładzie karnym, a długoletni okres przebywania w tymże zakładzie nie rokuje zmiany sytuacji dłużnika. Zarzucił też, że organ administracji nie przeprowadził wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, w szczególności nie przesłuchał wszystkich świadków, a zwłaszcza osób orientujących się w sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Nie przesłuchał także L. S., chociaż taki obowiązek wynika z treści art. 86 kpa. Ponadto organy administracji nie zapoznały się z dokumentacją Zakładu Karnego, z której jasno wynika, że osadzony nie jest zatrudniony odpłatnie, mimo składanych podań o pracę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia [...] października 2009 r. orzekającą o obowiązku zwrotu należności. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Natomiast ust. 2 ww. art. - jednoznacznie stanowi - że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Oznacza to, że organ zobowiązany był do wydania decyzji w tym przedmiocie i ustalenia w niej wysokości zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych z funduszu alimentacyjnego świadczeń przez osobę uprawnioną. Ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego powstaje, gdy wydana została decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a następnie zakończył się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub przedmiotowa decyzja została uchylona. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, że obydwie ww. wskazane przesłanki zostały spełnione. W świetle powyższego organ nie miał podstaw prawnych, aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Jednocześnie należy podkreślić, że treść omawianego przepisu wskazuje, iż organom administracji orzekającym na podstawie art. 27 powołanej ustawy nie została pozostawiona żadna dowolność lub uznaniowość. Organ w prowadzonym postępowaniu jest jedynie upoważniony ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia. Zaś w przypadku poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń - ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Nie mógł on zatem wziąć pod uwagę sytuacji osobistej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Na marginesie Sąd zauważa, że ustawodawca w art. 30 ust 1 ww. ustawy określił warunki umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, podlegających zwrotowi. Może to uczynić organ administracji w odrębnym postępowaniu - decyzją administracyjną. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 2 i 3 powyższej ustawy "organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej." Reasumując motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, zgodnie z art. 107 § 3 kpa - a wydane rozstrzygnięcia zyskały całkowitą aprobatę Sądu. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.