I SA/Wa 1860/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2006 r. sprawy ze skargi Związku [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], 2.stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3.zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Związku [...] kwotę 200,00 złotych (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], powołując art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dna 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę M. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha, oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] obręb [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa zgodnie z kw nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o komunalizację powyższej nieruchomości wystąpił Wójt Gminy M.. W oparciu o art. 5 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, inwentaryzacja nieruchomości państwowych podlegających komunalizacji obejmuje m.in. nieruchomości oddane w użytkowanie organizacjom społecznym wymienionym w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), tj. organizacjom politycznym, związkom zawodowym i organizacjom spółdzielczym z wyłączeniem spółdzielni mieszkaniowych. Przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. zgodnie ze stanem wynikającym z księgi wieczystej kw [...] stanowiła własność Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego z dnia 24 stycznia 1969 r. Rep. [...] i znajdowała się w użytkowaniu Związku [...] Zarząd Główny w W. Przedstawione okoliczności wskazują, że występują pozytywne przesłanki do komunalizacji powyższej nieruchomości z mocy prawa. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania Związku [...] – Rady Krajowej, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze. Postępowanie komunalizacje dotyczy przeniesienia prawa własności pomiędzy Skarbem Państwa a właściwą gminą. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, że stronami postępowania komunalizacyjnego są w szczególności Skarb Państwa i właściwa gmina oraz ewentualnie osoba legitymująca się prawem własności do przedmiotowego mienia, a postępowanie dotyczy jedynie przeniesienia własności mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich. Skarżący powołuje się na to, że poczynił na nieruchomości nakłady i stara się o uzyskanie użytkowania wieczystego. Nie stanowi to jednak legitymacji do udziału w postępowaniu komunalizacyjnym. Roszczenia cywilnoprawne mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. W tej sytuacji Z[...] nie posiada prawa strony i postępowanie odwoławcze podlegało umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Związek [...] w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2005 r. Przedstawiając przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie skarżący wskazał, że po wydaniu decyzji przez Wojewodę [...] wniesione zostało powództwo o ustalenie, że Gmina M. jest zobowiązana zawrzeć z Z[...] umowę o oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste. Ponadto został złożony wniosek o zawieszenie postępowania komunalizacyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga podlegała uwzględnieniu, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Po pierwsze należy wskazać, że sprawa nie została dostateczne wyjaśnione, czym naruszone zostały przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a ponadto orzekające w sprawie organy dokonały powierzchownej wykładni przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) przyjmując bez głębszej analizy, że przepis ten może stanowić podstawę komunalizacji nieruchomości pozostającej w użytkowaniu stowarzyszenia. Ta kwestia nie została w ogóle poddana analizie w decyzji Wojewody [...], który na uzasadnienie dopuszczalności komunalizacji działki nr [...] przywołał przepis art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 14, poz. 74 ze zm.) niemający związku z postępowaniem komunalizacyjnym. Artykuł ten określał tylko, jakie przepisy należy stosować do użytkowania gruntów przez organizacje społeczne i nie wynikało z niego, aby miał jakikolwiek związek z inwentaryzacją nieruchomości, które nie są objęte przepisem art. 5 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. Zgodnie z tym przepisem mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Wobec tego organ wojewódzki obowiązany był zbadać i wykazać za jaką jednostkę wymienioną w art. 5 ust. 1 pkt 1-3 uznał Związek [...], co doprowadziło do stanowiska, że mienie tego podmiotu podlega komunalizacji. Organ odwoławczy powinien rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa skupiła się na okolicznościach związanych z nakładami na przedmiotowej nieruchomości, które co oczywiste nie decydują o przymiocie strony, pominęła zaś całkowicie dopuszczalność komunalizacji gruntu będącego w udokumentowanym użytkowaniu (zarządzie) stowarzyszenia. Tym samym organ naruszył art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., bo od analizy, czy dopuszczalna była komunalizacja zależała ocena przymiotu strony skarżącego, zwłaszcza w sytuacji, gdy dokumenty (wyciąg z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K.) potwierdzają jego prawo do gruntu objętego komunalizacją. Arbitralne stwierdzenie, że skarżący nie posiada przymiotu strony bez zbadania stanu faktycznego danej sprawy powoduje naruszenie wskazanego przepisu. Przy wnikliwej analizie sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powinna zauważyć, że powołanie przez Wojewodę [...] art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej budzi wątpliwości jako podstawa decyzji, gdyż przedmiotowa nieruchomość nie należała do podmiotu wymienionego w tym przepisie. O braku przymiotu strony i umorzeniu z tego powodu postępowania odwoławczego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa orzekła bez jakiejkolwiek analizy sprawy, powołując się tylko na dotychczasowe orzecznictwo w tym zakresie. Jednak należy stwierdzić, że orzecznictwo odnoszące się nawet do danego zagadnienia prawnego nie może przesądzać o rozstrzygnięciu sprawy, która jednak w ramach danego stanu faktycznego wymaga indywidualnej oceny i na jej podstawie może być rozstrzygnięta odmiennie. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).