I SA/Wa 1861/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skarg J. B. i Z. B. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej J. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. B. i Z. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r., nr [...] – stwierdziła, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1996 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...], stanowiącej integralną część decyzji Wojewody, w której to wskazano, że działka nr [...] to działka budowlana, zabudowana, zaś użytkownikami wieczystymi są małż. J. B. i Z. B. oraz małż. M. B. i S. B. Ww. decyzja z dnia [...] sierpnia 1996 r. została, w 1996 roku, doręczona uczestnikom postępowania, tj.: (jak wynika z rozdzielnika decyzji) Urzędowi Gminy [...]; Urzędowi Gminy [...]; Urzędowi Rejonowemu w [...] (ewidencja gruntów) oraz Sądowi Rejonowemu [...]. Wobec nie zgłoszenia środków odwoławczych, ww. decyzja komunalizacyjna stała się w 1996 r. ostateczna. Pismem z dnia 27 sierpnia 2012 r. J. B. i Z. B. (właściciele jednego z lokali w budynku położonym na działce nr [...], będący też użytkownikami wieczystymi połowy jej powierzchni) zakwestionowali jej prawidłowość. Jednocześnie skarżący podnieśli, że decyzję komunalizacyjną otrzymali dopiero 17 sierpnia 2012 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] stwierdziła wniesienie odwołania z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy ma obowiązek skontrolowania przesłanek formalnych odwołania, w tym - czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. Komisja stwierdziła, że stronie (podmiotowi uważającemu się za stronę), która nie brała udziału w postępowaniu w pierwszej instancji i dowiedziała się o decyzji po upływie 14 dni od jej ogłoszenia lub doręczenia innym stronom, oraz nie wniosła, jak w niniejszym przypadku, o przywrócenie terminu do jego wniesienia - nie przysługuje już odwołanie. Swoje stanowisko organ odwoławczy poparł doktryną, odnosząc się do Komentarza Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa prof. Barbary Adamiak oraz prof. Janusza Borkowskiego (Warszawa 2004, wydanie 6 str. 574). Skargi na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wnieśli (odrębnymi pismami z dnia 5 lipca 2013 r.), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. oraz Z. B. J. B. podniosła, że art. 129 § 2 k.p.a wskazuje jednoznacznie na dwa zdarzenia relewantne dla ustalenia początku biegu terminu do wniesienia odwołania. Są nimi, alternatywnie, doręczenie decyzji stronie albo jej ustne ogłoszenie. Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że w niniejszej sprawie decyzji Wojewody [...] skarżącej nie ogłoszono, już z tego chociażby powodu, że nie była uczestnikiem postępowania przed organem I instancji. Rozważenia wymaga więc kwestia zadośćuczynienia terminowi do złożenia odwołania liczonemu od momentu doręczenia skarżącej decyzji. Decyzja Wojewody [...] została doręczona skarżącej 17 sierpnia 2012 r. Zatem, w niniejszym przypadku, termin ten dla skarżącej upłynął 31 sierpnia 2012 r. Skarżąca złożyła odwołanie 27 sierpnia 2012 r. Ustalenie zatem w niniejszej sprawie uchybienia terminowi jest oczywistym naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Następnie skarżąca podniosła, że okoliczność niewzięcia przez stronę udziału w postępowaniu przed organem I instancji nie może prowadzić do pozbawienia strony prawa do wniesienia odwołania. Jak wskazuje się bowiem w doktrynie "K.p.a. nie uzależnia legitymacji strony do wniesienia odwołania od udziału jej w postępowaniu przed organem I instancji. Legitymacją do wniesienia odwołania ma nie tylko strona, która brała udział w postępowaniu, ale jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a." (Adamiak/Borkowski KPA Komentarz, wyd.8 str. 576). Zdaniem skarżącej, decyzja Wojewody [...] wydana została w postępowaniu dotyczącym interesu prawnego skarżącej. Nie było zatem podstaw do odmówienia skarżącej prawa do złożenia odwołania na tej jedynie podstawie, że decyzję doręczono stronie dopiero po 9 latach od jej podjęcia. Z kolei, skarżący Z. B., kwestionując prawidłowość postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r. wskazał, że decyzja komunalizacyjna z dnia [...] sierpnia 1996 r. dotyczyła komunalizacji działki, zaś decyzja z dnia [...] marca 2011 r. dotyczyła domu i obie te decyzje są nieważne z mocy prawa. Skarżący przedstawił własną ocenę postępowania prowadzonego przez Wojewodę w 1996 r. oraz stwierdził, że przy wydawaniu decyzji zapadłej w tym postępowaniu doszło do nieprzedstawienia rzeczywistego stanu sprawy, a tym samym, niesłusznie nie uznano skarżącego za stronę tego postępowania. W konsekwencji, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2013 r. Jednocześnie, J. B. wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie z uzasadnieniem tak jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi są zasadne, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w nich podniesiono. W pierwszej kolejności należy wskazać (na co zresztą zwrócił uwagę organ odwoławczy), że w postępowaniu odwoławczym obowiązkiem organu do którego wpłynęło odwołanie jest w pierwszej kolejności ocena czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w ustawowym 14 dniowym terminie. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że odwołanie zostało wniesione przez J. B. i S. B. – właścicieli jednego z lokali mieszczących się w budynku na skomunalizowanej w 1996 r. działce o nr ewidencyjnym [...], którzy są również użytkownikami wieczystymi połowy jej powierzchni. Bezsporne jest, że zarówno J. B. jak i S. B. nie doręczono decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r., nr [...], bowiem jak wynika z akt administracyjnych sprawy nie brali oni udziału w tym postępowaniu. W konsekwencji, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że jeżeli odwołanie wniosła strona (bądź też podmiot uważający się za stronę tego postępowania) po upływie 14 dni od jej ogłoszenia lub doręczenia innym stronom, oraz nie wniosła (jak w niniejszym przypadku) wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia - odwołanie już nie przysługuje, co uprawnia organ do wydania postanowienia w oparciu o przepis art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. Powyższego stanowiska Sąd nie podziela. Bez wątpienia stwierdzenie uchybienia terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 k.p.a. Jednakże, zdaniem Sądu, w sytuacji gdy strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, została pominięta w tym postępowaniu – to może wprawdzie wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, jednakże po tym terminie (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) stronie tej nie służy prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Oznacza to, że obowiązkiem organu odwoławczego było rozpoznanie pisma skarżących z dnia 27 sierpnia 2012 r. nie jako odwołania, lecz właśnie w oparciu o ww. przepis. Zresztą, na przesłankę braku winy strony w nieuczestniczeniu w postępowaniu komunalizacyjnym wskazywali sami skarżący. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem strony pozwoli wówczas na stwierdzenie, czy dojdzie do zmiany ustaleń stanu faktycznego sprawy, czego to właśnie oczekują skarżący, a dali temu wyraz w piśmie z dnia 27 sierpnia 2012 r. W konsekwencji - zdaniem Sądu – Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydając postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r. naruszyła przepis art. 134 k.p.a. w związku z art. 129 § 2 k.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe i wyda stosowne rozstrzygnięcie uzasadniając je zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy. ----------------------- 2