I SA/Wa 1864/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch Sędziowie sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2007 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1864/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. [...] o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w W. w dniu [...] kwietnia 1953 r., którym odmówiono dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. [...] i jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki położone na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa oraz postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] o ustanowieniu na 99 lat użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] ułamkowej części zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, oznaczonego jako. działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...], położonego przy ul. [...] na rzecz: K.Z. vel Z. - w udziale wynoszącym [...] części, Z.Z. – w udziale wynoszącym [...] części oraz M.K. - w udziale wynoszącym [...] części. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: Decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1953 r. odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do opisanej wyżej nieruchomości [...]. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] Prezydent W. ustanowił na 99 lat użytkowanie wieczyste do udziału wynoszącego [...] ułamkowej części zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m 2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] położonego przy ul. [...] na rzecz: K.Z. vel Z. w udziale wynoszącym [...] części, Z.Z. w udziale wynoszącym [...] części oraz M.K. w udziale wynoszącym [...] części, ustalając jednocześnie czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do w/w gruntu w wysokości [...] zł. Ponadto decyzją tą organ odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] ułamkowej części do w/w gruntu, który został oddany w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych o numerach: [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] a także do gruntu o powierzchni [...] m2, stanowiącego cześć działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...] o całkowitej powierzchni [...] m 2. Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2004 r. J.T., M.N., J.N., K.K., K. i D.L., J.G., I.K., Z.W., J.S. oraz J.H. wystąpili o stwierdzenie nieważności obu w/w decyzji tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. oraz decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2003 r., twierdząc, że decyzje te naruszają prawo ( art. 156 § 2 k.p.a.) W szczególności wnioskodawcy podnieśli, iż u podstaw powyższych decyzji legło rażące naruszenie oceny stanu faktycznego, tj. genezy i daty wzniesienia budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Wg wnioskodawców budynek mieszkalny przy ul. [...] został wybudowany w latach 50-tych ubiegłego wieku. Z tego powodu – ich zdaniem – przyznanie spadkobiercom dawnych właścicieli gruntu, na którym w latach 50-tych wzniesiono nowy budynek mieszkalny, prawa wieczystej dzierżawy dotyczącej również budynku, stanowiło przykład jaskrawego pogwałcenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmówiło wszczęcia objętych wnioskiem nadzorczym postępowań, zauważając w uzasadnieniu decyzji, że wnioskodawcy nie posiadają w tych postępowaniach przymiotu strony, a zatem nie było możliwe wszczęcie takich postępowania na ich wniosek. Rozpatrując sprawę na skutek wniosku o ponowne jej rozpatrzenie, który wniosła I.K., Kolegium podtrzymało swoje pierwotne stanowisko podnosząc, że żaden z wnioskodawców nie jest właścicielem lokalu mieszkalnego znajdującego się na spornej nieruchomości i żadna z tych osób nie była stroną postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), jak również stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie tego dekretu. Wszyscy wnioskodawcy byli jedynie najemcami lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku usytuowanym na przedmiotowym gruncie. W tych warunkach organ, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2004 r. sygn. akt I SA 1440/03 ( LEX nr 160749 ), w którym Sąd stwierdził, że pozostawanie stroną stosunku zobowiązaniowego, którego przedmiotem, jest nieruchomość, nie czyni z niej strony w postępowaniu dotyczącym zwrotu tej nieruchomości poprzednim właścicielom, podkreślił, że takim stosunkiem zobowiązaniowym jest ( zgodnie z tytułem XVII działu I kodeksu cywilnego ) najem. Z tego powodu zatem brak było podstaw do wszczęcia objętych wnioskiem nadzorczym postępowań na wniosek najemców. Odnosząc się natomiast do zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącego nie wszczęcia owych postępowań nadzorczych z urzędu, Kolegium podkreśliło, że nie znalazło podstaw do zainicjowania takich postępowań. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła I.K.. Skarżąca w skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji przytaczając w dużej mierze argumentację zawartą w odwołaniu. Akcentowała przy tym, że decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] kwietnia 1953 r. naruszała prawo, gdyż po dacie wydania w/w orzeczenia zostały na spornej nieruchomości wzniesione budynki ze środków Skarbu Państwa. Podstawę natomiast swojego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, skarżąca upatrywała w przepisie art. 34 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ). Rozwijając te myśl, w piśmie uzupełniającym skargę, skarżąca twierdziła, że wynik postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] grudnia 2000 r. nie dotyczyłby, co prawda, jej praw bezpośrednio, ale miałby wpływ na możliwość kreowania przez nią w konsekwencji określonych roszczeń ( o wykup zajmowanego lokalu ). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nadmienić w tym miejscu wypada, że Sąd w ocenie swojej nie jest związany zarzutami ani wnioskami zawartymi w skardze oraz powołaną w niej podstawą prawną. Ponieważ, abstrahując od zasadności zarzutów podniesionych w skardze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, skutkowało to jej uchyleniem. Przedmiotowa sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego odmawiającego byłym właścicielom nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], oznaczonej nr hip. [...] tj. E.Z. i M.A. prawa własności czasowej a także decyzji ustanawiającej na rzecz spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości prawa użytkowania wieczystego do w/w nieruchomości w rozmiarze określonym w decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. Z uwagi na fakt, że E.Z. zmarła w 1968 r. a M.A. - w 1948 r. w postępowaniu nadzorczym występowali już ich spadkobiercy tj. wnuk E.Z. – K.M.Z. vel Z. oraz - jako następcy prawni po M.A. – córka Z.Z. i wnuk M.K. i osoby te działały również w charakterze strony w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. W/w spadkobiercy byłych właścicieli byli stronami w postępowaniu wywołanym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2006 r. i decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2003 r., z tym, że w toku tego postępowania, w dniu 14 maja 2006 r. zmarła Z.Z. a jej spadkobiercami zostali W.Z. i M.Z. (vide: postanowienie Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia 11 października 2006 r. sygn. akt I [...]). Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2006 r. została skierowana m. in. do uczestniczki postępowania Z.Z. i powróciła do organu z adnotacją listonosza jako przesyłka awizowana, nie podjęta w terminie. Okoliczność, że Kolegium nie posiadało wiedzy dotyczącej śmierci Z.Z. pozostaje jednak bez wpływu na fakt, że decyzja została skierowana do osoby, która zmarła a której spadkobiercy nie brali udziału w postępowaniu jako następcy prawni strony i którym nigdy nie została doręczona zaskarżona decyzja. Ponieważ pominięcie w trakcie postępowania administracyjnego któregokolwiek ze spadkobierców strony tegoż postępowania jest wadliwością, która może stanowić podstawę do żądania wznowienia takiego postępowania ( art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ), skutkowało to koniecznością uchylenia przez Sąd zapadłej w tego rodzaju postępowaniu decyzji. Z uwagi na fakt, iż strony mają prawo do zajęcia merytorycznego stanowiska w sprawie, Sąd nie miał możliwości aktualnie dokonać kontroli merytorycznej zaskarżonej decyzji a tym samym nie mógł ocenić zasadności podniesionych w skardze zarzutów. Odmienne postępowanie związałoby bowiem organ (pod kątem merytorycznym) przed ewentualnym wypowiedzeniem się co do meritum sprawy przez W. i M.Z.. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.