I SA/Wa 1864/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi Gminy O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. T. wnioskiem z dnia 25 lutego 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi Gminy O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt. I SA/Wa 1864/10. W dniu 7 kwietnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw J. T. od przedmiotowego postanowienia z dnia 10 marca 2011 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem J. T. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne strony i jej męża w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, oraz samochód osobowy marki [...] z 2002 r. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podkreśliła, że stopień skomplikowania oraz specyfika materii sprawy powoduje, iż nie jest ona w stanie samodzielnie bronić swoich praw, natomiast sytuacja materialna nie pozwala jej na opłacenie fachowego pełnomocnika. J. T. oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wnosząc sprzeciw strona podniosła, że wraz z mężem są osobami w podeszłym wieku ([...] i [...] lat), co powoduje konieczność ponoszenia wyższych niż przeciętne wydatków związanych z utrzymaniem, a w szczególności kosztów lekarstw, leczenia i rehabilitacji. Na dowód powyższego wnioskodawczyni przedłożyła dokumenty świadczące o wysokości ponoszonych wydatków, tj. wyciągi z rachunków bankowych, opłaty za energię elektryczną ([...] zł za 2 miesiące), opłaty za użytkowanie lokalu ([...] zł), opłaty za gaz ([...] zł za 2 miesiące), opłaty za usługi telekomunikacyjne ([...] zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest rzeczywiście ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W niniejszej sprawie – zdaniem Sądu – J. T. nie wykazała należycie, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskuje stały, miesięczny dochód w łącznej wysokości [...] zł. Rodzina posiada ponadto mieszkanie, nieruchomości rolne oraz samochód marki [...] z 2002 r. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa J. T. nie jest szczególnie trudna i z posiadanych środków pieniężnych - mimo wykazywanych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem - jest ona w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przy czym podkreślić trzeba, że w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym wnioskodawczyni występuje w charakterze uczestnika postępowania, co oznacza, że na obecnym etapie postępowania nie ma ona obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów. Przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy nie stanowią również podnoszone we wniosku okoliczności dotyczące stopnia skomplikowania oraz specyfiki materii sprawy. Jak wyżej wskazano rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się jedynie wykazaną we wniosku sytuację materialną wnioskodawcy. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. W ocenie Sądu wnioskodawczyni do takiej kategorii osób nie należy. Tym samym stwierdzić trzeba, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.