I SA/Wa 1866/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] czerwca 2012 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczenia rodzinnego w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z [...] czerwca 2012 r. Prezydent Miasta W. odmówił K. M. przyznania świadczenia rodzinnego w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka M. K. Organ wyjaśnił, że na podstawie wniosku złożonego 11 czerwca 2012 r. skarżąca domagała sie przyznania wypłaty wskazaneego świadczenia rodzinnego. Do wniosku dołączyła zaświadczenie lekarskie potwierdzające pozostawanie pod opieką lekarską. W zaświadczeniu lekarz potwierdził, że K. M. pozostawała pod opieką lekarską od 11 tygodnia ciąży, do porodu. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 15b ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.), jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził, że strona nie pełnia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji K. M. wniosła odwołanie. Skarżąca wyjaśniła, że zaświadczenie wydane przez lekarza obejmuje jedenasty tydzień ciąży, gdyż na pierwszą wizytę lekarską oczekiwała około trzech tygodni, a termin wizyty wzynaczony został dopiero na 29 września 2011 r. Strona wniosła o przyznanie jej przedmiotowego świadczenia rodzinnego. Rozpatrując sprawę Kolegium wyjaśniło, że: Materiałnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi ustawa z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Warunki przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, określa art. 15b wyżej powołanej ustawy, zgodnie z którym: Z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1 000 zł na jedno dziecko (ust. 1). Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka - niezależnie od wysokości dochodów (ust. 2). Zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (ust. 5). Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio (ust. 6). Organ podkreślił, że jak wynika z wyżej powołanego przepisu warunkiem przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka jest pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu. Organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia bada powyższą okoliczność na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną. Kolegium wskazało, że z załączonego przez stronę zaświadczenia lekarskiego z 23 kwietnia 2012 r. wystawionego przez lekarza położnika - ginekologa wynika, że K. M. pozostawała pod opieką lekarską od 11 tygodnia ciąży. Nie zostały zatem spełnione warunki wymagane przez ustawę do przyznania przedmiotowego świadczenia, w związku z czym organ administracji publicznej orzekający w sprawie nie mógł przyznać skarżącej świadczenia, zgodnie z jej wnioskiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując niniejszą sprawę nie stwierdziło uchybień organu I instancji w zakresie stosowania prawa materialnego oraz procedury administracyjnej, wobec czego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji jako zgodną z prawem. Na decyzję organu odwoławczego z [...] lipca 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. M. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że kwestią sporną jest sformułowanie "pozostawanie pod opieką lekarską od 11 tygodnia ciąży do dnia porodu", bowiem, jak wskazała, nie miała wpływu na dotrzymanie tego terminu z uwagi na funkcjonowanie służby zdrowia. Podała, że po zorientowaniu się, że jest w ciąży (był to 8 tydzień) zgłosiła się do przychodni lekarskiej, lecz termin wizyty wyznaczono jej dopiero na 29 września 2011 r. W ocenie skarżącej należy uznać, że była ona objęta opieką lekarską od daty stawienia się w przychodni, a pozbawienie jej świadczenia wynika jedynie z powodu niewydolności służby zdrowia. W piśmie procesowym z 14 listopada 2012 r. skarżąca podała, że stawiła się do przychodni w odpowiednim terminie, co - jej zdaniem - ma wynikać z załączonej kserokopii pisma z 30 października 2012 r. kierownika Przychodni Przyszpitalnej Szpitala [...] skierowanego do skarżącej. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Istota zarzutu skargi sprowadza się do rozumienie pojęcia pozostawania pod opieką medyczną użytego w art. 15 b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 922 z późn. zm.) oraz sposób dokumentowania tej okoliczności, określony w ust. 6 tego artykułu. W ocenie Sądu przepisy art. 15b ustawy podlegają wykładni ścisłej, a podejmowane na jego podstawie decyzje nie mają charakteru uznaniowego. Bezwzględnym warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest przedłożenie przez ubiegającą się kobietę zaświadczenia wystawionego przez lekarza lub położną potwierdzającego, że pozostawała ona pod opiekę medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży. Zaświadczenie wystawiane jest według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 14 września 2010 r. w sprawie form opieki medycznej nad kobietą w ciąży uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234), dalej: ,,rozporządzenie". Przepisy tego aktu wykonawczego mają odpowiednie zastosowanie do zapomogi - zgodnie z art. 15 b ust. 6 w związku z art. 9 ust. 8 tej ustawy. Rozporządzenie w § 1 określa, m.in., formę opieki medycznej sprawowanej nad kobietą nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 formą opieki medycznej, o której mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia, są świadczenia zdrowotne udzielane w związku z ciążą w ramach: podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych, leczenia szpitalnego. Pojęcie świadczenia zdrowotnego określone jest w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654), zgodnie z którym świadczenie zdrowotne to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 15b ust. 6 wskazuje, że zaświadczenie, o którym mowa w powyższym przepisie, sporządza lekarz lub położna. Podmioty te udzielają świadczeń zdrowotnych w rozumieniu wyżej powołanego rozporządzenia. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2011 r. Nr 227, poz. 1634) wykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, świadczeń zdrowotnych, w szczególności: badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chorób i zapobieganiu im, leczeniu i rehabilitacji chorych, udzielaniu porad lekarskich, a także wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. Także stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U z 2011 r. Nr 174, poz. 1039) wykonywanie zawodu położnej polega m. in., na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w szczególności na: rozpoznawaniu ciąży, sprawowaniu opieki nad kobietą w przebiegu ciąży, itd. Wobec tego, że pojęcie opieki medycznej nie jest zdefiniowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a z kolei rozporządzenie posługuje się terminem "świadczenia zdrowotnego", należy więc termin ten rozumieć zgodnie z wyżej wskazanymi ustawami, gdyż to one normują zasady, formy udzielania świadczeń zdrowotnych i określają podmioty uprawnione do ich udzielania. Dlatego należy uznać, że "opieka medyczna" jest pojęciem tożsamym normatywnie z terminem "świadczenia zdrowotnego". W zakresie tego pojęcia nie mieści się procedura rejestracji w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, w ambulatorium świadczeń specjalistycznych lub szpitalu. Rejestratorka bądź recepcjonistka nie sprawuje opieki medycznej nad pacjentem. Nie jest ona uprawniona do udzielania świadczenia zdrowotnego. Z przyczyn wyżej wskazanych stanowisko skarżącej, że pozostawała ona pod opieką medyczną już w momencie zgłoszenia się do przychodni i zarejestrowania się, pozostaje w sprzeczności z treścią art. 15b ust. 6 ustawy w związku z wyżej wskazanymi przepisami ustaw normujących udzielanie świadczeń zdrowotnych, a także z zasadami logicznego rozumowania. Otóż, jedynie lekarz lub położna stwierdza, w którym tygodniu ciąży jest pacjentka. Jak wyżej wskazano, nie czyni tego rejestratorka przychodni, wobec braku uprawnień. Pacjent zgłaszający się do rejestratorki nie ma obowiązku wskazywania przyczyny ubiegania się o udzielenie świadczenia zdrowotnego. Ponadto nie każda kobieta zgłaszająca się do przychodni ginekologiczno – położniczej czyni to z powodu ciąży. Już chociażby z tych przyczyn stanowisko skarżącej jest nie do zaakceptowania. W praktyce mogą wystąpić także przypadki zarejestrowania się w przychodni przed upływem 10 tygodnia ciąży, a z przyczyn zależnych lub niezależnych od siebie kobieta może zgłosić się do lekarza już znacznie po upływie 10 tygodnia ciąży, lub nie zgłosić się w ogóle. Nie oznacza to jednak, że od dnia rejestracji była objęta opieką medyczną, lecz jedynie to, że była zarejestrowana i oczekiwała na objęcie jej opieką medyczną. Sam fakt zarejestrowania się w przychodni nie jest okolicznością prawotwórczą w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów. Dlatego nie ma wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji przedłożony przez skarżącą do pisma procesowego z 14 listopada 2012 r. dokument opatrzony podpisem kierownika Przychodni Przyszpitalnej (k. 12 akt sądowych) o zarejestrowaniu się skarżącej w przychodni 14 września 2011 r. Ponadto wbrew temu, co skarżąca podnosiła w skardze, odnośnie długich terminów oczekiwania przez kobiety ciężarne na wizytę lekarską, z dokumentu tego wynika, że kobiety te przyjmowane są w trybie pilnym oraz, że gdy skarżąca zgłosiła się do przychodni 28 września 2011 r. termin wizyty wyznaczono jej na dzień następny. Zaświadczenie, o którym mowa w art. 15b ust 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest dowodem w sprawie, poświadczającym o tym, kiedy kobieta została objęta opieką medyczną. Jest to wyłączny dowód o charakterze prawotwórczym, co wynika wprost z treści art. 15b ust. 5 i 6 ustawy. Jedynie lekarz lub położna w wyżej wskazanym zaświadczeniu potwierdzają, od kiedy kobieta pozostaje pod opieką medyczną. Organ, któremu strona przedłożyła takie zaświadczenie, jest związany jego treścią i na tę okoliczność (daty pozostawania pod opieką medyczną) nie przeprowadza innych dowodów. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy wprowadzającej wymóg objęcia opieką medyczną jako jednego z warunków do przyznania świadczenia, celem tej regulacji było zwiększenie rzeczywistego zakresu objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską już w początkowym okresie, co może przyczynić się do ograniczenia poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową. Stanowiło to ratio legis nowelizacji ustawy, wprowadzającej wymóg pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży jako jeden z warunków przyznania zapomogi. W niniejszej sprawie skarżąca przedłożyła zaświadczenie z 23 kwietnia 2012 r. wystawione przez lekarza ginekologa – położnika, z którego wynika, że pozostawała pod opieką lekarską od 11 tygodnia ciąży. Wobec tego organy mając na uwadze treść przepisu art. 15b ust. 5 prawidłowo odmówiły skarżącej przyznania zapomogi z tytułu urodzenia dziecka M. K. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270).