I SA/Wa 1868/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi Gminy O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. J.T. wnioskiem z dnia 25 lutego 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi Gminy O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem J.. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne strony i jej męża w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, oraz samochód osobowy marki [...] z 2002 r. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podkreśliła, że stopień skomplikowania oraz specyfika materii sprawy powoduje, iż nie jest ona w stanie samodzielnie bronić swoich praw, sytuacja materialna nie pozwala jej zaś na opłacenie fachowego pełnomocnika. J.T. oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznany został odmownie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1868/10. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 389/11, po rozpoznaniu zażalenia wnioskodawczyni, uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 21 kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu orzeczenia NSA wskazał, że skoro wnioskodawczyni podniosła, iż znacznym obciążeniem dla jej budżetu domowego są wydatki związane z leczeniem, wykupem lekarstw i rehabilitacją, lecz żadnych dokumentów źródłowych w tym zakresie nie przedłożyła, to obowiązkiem Sądu było podjęcie czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że tożsame uwagi należy odnieść do dochodów uzyskiwanych z posiadanych przez wnioskodawczynię nieruchomości. Wobec powyższego, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, pismem z dnia 17 czerwca 2011 r. wezwano J.T. do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dokumentów wskazujących oraz potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z leczeniem, wykupem lekarstw i rehabilitacją, dokumentów (np. stosownej umowy) świadczących o tym, że nieruchomość rolna będąca własnością wnioskodawczyni znajduje się w rękach osób trzecich oraz oświadczenia wskazującego na wysokość dochodu uzyskiwanego w związku z władaniem przez tę osobę ww. nieruchomością. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J.T. nadesłała pismo z dnia 11 lipca 2011 r., w którym oświadczyła, że trudno jej udokumentować wydatki ponoszone w związku z leczeniem, zakupem lekarstw i rehabilitacją, albowiem nie gromadziła potwierdzeń ich dokonania. Wnioskodawczyni wskazała jednocześnie, że na emeryturę przeszła z renty inwalidzkiej II stopnia, przyznanej ze względu na schorzenia kardiologiczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że J.T. nie wykazała dostatecznie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy). W rozpoznawanej sprawie J.T. pismem z dnia 17 czerwca 2011 r. została wezwana do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, pozwalających na pełne wyjaśnienie jej sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni nie wykonała jednakże wezwania - nie nadesłała żądanych w piśmie z dnia 17 czerwca 2011 r. oświadczeń i dokumentów. Niemożliwa zatem stała się ocena jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.