I SA/Wa 1869/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania osoby małoletniej w rodzinie zastępczej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P.P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o odmowie udzielenia świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania małoletniej P.F. za okres od [...].01.2007 r. do [...].06.2011 r. Z ustaleń organu wynika, że M.F. wnioskiem z 12.04.2012 r. wystąpiła o przyznanie jej świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej małoletniej P.F. za okres od [...].01.2007 r. do [...].07.2011 r. Wniosek ten sprecyzowała w dniu 20.08.2012 r. wnosząc o przyznanie pomocy pieniężnej za okres od [...].01.2007 r. do [...].06.2011 r. Jak wynika z akt sprawy skarżąca została ustanowiona rodziną zastępczą na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...].05.2011 r. sygn.. akt [...]. Przed tą datą nie została ustanowiona rodziną zastępczą, co potwierdza pismo Sądu Rejonowego dla W. w W. Wydział V Rodzinny i Nieletnich z dnia [...].11.2010 r. W ocenie organu świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej przyznawane są od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Tylko orzeczenie prawomocne pociąga za sobą tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego treści. Natomiast orzeczenia nieprawomocne nie maja mocy wiążącej. Ponieważ w okresie objętym wnioskiem M.F. nie była ustanowiona rodziną zastępczą prawomocnym orzeczeniem sądu nie przysługują jej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej. Organ przytoczył przepisy ustawy z dnia 9.06.2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne na poparcie swojego stanowiska w sprawie. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M.F. zarzuciła: 1. naruszenie art. 78 ustawy z dni a12 marca 2004 roku o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie przez organ II instancji, gdy z okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżąca nabyła prawo do pomocy pieniężnej z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 2. naruszenie art. 87 ust. 1 w zw. Z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez dokonanie przez organ II instancji błędnej subsumcji tego przepisu w sytuacji, gdy skarżąca nabyła uprawnienia do otrzymania świadczenia pieniężnego przed datą wejścia tej ustawy, w związku z czym zastosowanie do niej miały przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej; 3. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. Z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, a także niewyjaśnienie przez ten organ wszystkich okoliczności, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a mianowicie zaniechanie przez organ II instancji ustalenia od kiedy i na jakiej podstawie skarżąca sprawowała faktyczną opiekę nad małoletnią P.F. oraz małoletnim F.F.; 4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia, w szczególności nie wskazanie na jakiej podstawie organ II instancji uznał, iż świadczenie pieniężne przysługuje skarżącej dopiero od uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiocie ustanowienia skarżącej rodziną zastępczą dla P.F. oraz F.F., a także niewskazanie dlaczego do niniejszej sprawy nie mają zastosowania przepisy ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności ustalenia wymaga od kiedy skarżąca M.F. została ustanowiona rodziną zastępczą. Skarżąca powołuje się na postanowienie Sądu Rejonowego dla W. w W. Wydział V Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lipca 2006 r. sygn.. akt [...] i z datą tego postanowienia wiąże fakt ustanowienia jej rodziną zastępczą. Z treści tego postanowienia, którego poświadczona kserokopia znajduje się w aktach administracyjnych, faktycznie wynika, że M.F. została ustanowiona rodziną zastępczą dla małoletnich P. F. i F.F.. Jednakże postanowienie to nie stało się prawomocne na skutek apelacji wniesionej od niego przez matkę małoletnich M.F.. Natomiast Sąd Okręgowy W. w W. Wydział IV Cywilny Odwoławczy postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. sygn.. akt [...] umorzył postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem Sądu Rejonowego z [...] listopada 2006 r. Zgodnie z art. 579 k.p.c. w sprawach m.in. o ograniczenie władzy rodzicielskiej postanowienie staje się skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu się. Przepis ten jest normą szczególną w stosunku do art. 578 k.p.c., na który powołuje się skarżąca. Oznacza to, że w sprawach wymienionych w art. 579 k.p.c., a więc również dotyczących ograniczenia władzy rodzicielskiej, wydane orzeczenie staje się skuteczne i wykonalne dopiero po uprawomocnieniu się. Powoływane postanowienie z [...] listopada 2006 r. zapadło w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej, co wynika wprost z jego treści. Stosownie do art. 579 k.p.c. stałoby się ono skuteczne i wykonalne dopiero po uprawomocnieniu się. Jednak nie stało się ono nigdy prawomocne wobec umorzenia postępowania o ograniczenie władzy rodzicielskiej przez Sąd Okręgowy postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. Nie można więc przyjąć, że M.F. została ustanowiona rodziną zastępczą od chwili ogłoszenia (wydania) postanowienia z [...] listopada 2006 r. gdyż przepis art. 578 k.p.c. nie ma do tego postanowienia zastosowania. Fakt braku prawomocności postanowienia z [...].11.2006 r. wynika także z uzasadnienia postanowienia tego Sądu z [...] grudnia 2006 r. sygn. Akt [...]. Z kolei tym postanowieniem sąd opiekuńczy, w trybie zabezpieczenia, przyznał skarżącej M.F. prawo do sprawowania osobistej pieczy nad małoletnimi P.F. i F.F. Jednak prawo do sprawowania osobistej pieczy nad małoletnimi nie jest równoznaczne z ustanowieniem rodziny zastępczej, które stanowi jeden ze sposobów ograniczenia władzy rodzicielskiej przewidziany w art. 109 k.r.i.o. Z pisma Sądu Rejonowego dla W. w W. Wydział V Rodzinny i Nieletnich z [...] września w 2010 r. wynika, że wyrokiem z [...].03.2009 r. Sądu Okręgowego W. w W., w sprawie rozwodowej sygn. [...] została ograniczona władza rodzicielska nad małoletnimi P. i F.F. przez umieszczenie małoletnich w rodzinie zastępczej, bez wskazania konkretnej osoby. Tenże Sąd, pismem z dnia 12 listopada 2010 r., udzielił organowi informacji, iż na datę pisma M.F. nie została ustanowiona rodziną zastępczą. Dopiero postanowieniem z [...] maja 2011 r. Sąd Rejonowy dla W. w W., w sprawie o sygn. akt [...], umieścił małoletnich P. i F.F. u M.F., którą ustanowił rodziną zastępczą dla tych małoletnich. Dopiero z chwilą uprawomocnienia się tego postanowienia (art. 579 k.p.c.) można uznać, że M.F. została rodziną zastępczą i od tego czasu przysługują jej świadczenia z tego tytułu w tym i świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby małoletniej w rodzinie zastępczej. I takie świadczenie zostało skarżącej przyznane od dnia [...] lipca 2011 r. decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Prezydenta W.. Brak jest natomiast podstaw do uznania, że M.F. była rodzina zastępczą w okresie wcześniejszym tj. objętym jej wnioskiem z 12.04.2012 r., sprecyzowanym pismem z 20.08.2012 r. Zgodnie bowiem z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887 ze zm.) umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sadu. Brak jest również podstaw do uznania, że świadczenia należne rodzinie zastępczej przysługują również za okres pobytu małoletniego u osób, które następnie zostały ustanowione rodziną zastępcza dla tego małoletniego. Takiej sytuacji nie przewiduje art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., który stanowi, że świadczenia i dodatki należne rodzinie zastępczej przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że świadczenia te przysługują nie od daty prawomocnego postanowienia o umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej lecz od dnia faktycznego umieszczenia go w takiej rodzinie. Mogą być bowiem takie sytuacje, że małoletni zostaje faktycznie umieszczony w rodzinie zastępczej później niż uprawomocniło się postanowienie sądu orzekającego o umieszczeniu go w takiej rodzinie. Ustawa z 9 czerwca 2011 r., w zakresie dotyczącym rozpoznawanej sprawy, weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. (art. 251). Do tego czasu kwestie związane z rodziną zastępczą były uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Ponieważ okres objęty wnioskiem skarżącej dotyczy czasu sprzed 1 stycznia 2012 r. to, stosownie do art. 226 ust. 5 ustawy z 9 czerwca 2011 r., należy rozważyć roszczenie skarżącej na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 78 a pkt. 1 tej ustawy pomoc pieniężną przyznaje się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej począwszy od dnia ustalenia rodziny zastępczej. Zostało wyżej wywiedzione, że M.F. została ustanowiona rodziną zastępczą od dnia uprawomocnienia się postanowienia z [...] maja 2011 r. Zatem w okresie objętym przedmiotowym wnioskiem nie była ustanowiona rodziną zastępczą, a więc i na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej za ten okres nie przysługują jej świadczenia pieniężne, które ustawa przewiduje dla rodzin zastępczych. Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem a zarzuty skargi okazały się bezpodstawne. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji wyroku.