I SA/Wa 187/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję S. K. O. w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r., nr [...] odmawiającej przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Nieruchomość [...], położona przy [...], oznaczona nr hip. [...] stanowiąca współwłasność M. M. oraz W. W., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 powoływanym dalej jako: "dekret") z dniem 24 września 1947 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 18 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] sierpnia 1949 r. Nr [...] postanowieniem Sądu Grodzkiego w W. Oddział I z dnia [...] lutego 1948 r., sygn. akt [...] M. M. ustanowiona została kuratorem dla ochrony praw majątkowych nieobecnego W. W., zmarłego [...] września 1939 r. W zakreślonym przez dekret sześciomiesięcznym terminie, dotychczasowi współwłaściciele, w szczególności M. M. (jako współwłaściciel i zarazem kurator uprawniony do reprezentowania drugiego ze współwłaścicieli) nie złożyła wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) nieruchomości objętej działaniem dekretu. Pismem z dnia 31 sierpnia 1949 r. M. M. wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu do złożenia podania o przyznanie własności czasowej. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] października 1951 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. W. odmówiło M. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], oznaczonej nr hip. [...]. Następnie decyzją z dnia [...] października 1951 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. W. odmówiło przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...], położonej przy [...], oznaczonej nr hip. [...]. Na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1953 r. Rep. Nr [...] M. M. zbyła swój udział w prawie własności nieruchomości (roszczenia) na rzecz W. K. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] września 1989 r., sygn. akt [...] spadek po W. K. nabyli: G. K., D. C., M. K. oraz E. B. W. W. jako następca prawny W. W., zmarłego [...] września 1939 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. odmawiającej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., analizując decyzję z dnia [...] października 1951 r., nr [...] stwierdziło, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w., jest prawidłowe. W ocenie organu, nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż w sześciomiesięcznym, zawitym terminie, nie podlegającym przywróceniu, liczonym od dnia objęcia nieruchomości przez Gminę, tj. w okresie od dnia 24 września 1947 r. do dnia 24 marca 1948 r. nie złożono wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 31 sierpnia 1949 r., z wnioskiem o przedłużenie terminu do złożenia podania o przyznanie własności czasowej wystąpiła M. M., który to termin, z uwagi na jego materialny charakter, nie podlegał przywróceniu. Niemniej jednak, w ocenie organu, pomimo tego, że kwestionowana decyzja Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie w kwestii przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego, to jednak z powodu uchybień formalnych podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Uzasadniając powyższe stanowisko, organ przywołał treść art. 107 § kpa, w którym ustawodawca wskazał elementy, decyzji administracyjnej, tj. oznaczenie organu administracji publicznej, datą wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Ponadto organ odniósł się do tendencji orzecznictwa administracyjnego, które w ocenie organu zliberalizowało katalog wskazanych powyższej elementów, od których istnienia zależy byt prawny decyzji administracyjnej. To minimum wymagań formalnych, jakie powinno spełniać (zawierać) rozstrzygniecie organu, aby można uznać je za legalną decyzję administracyjną to w ocenie organu: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby działającej w imieniu organu /upoważnionej do wydania decyzji/. Przy czym, podpis na decyzji musi być własnoręczny. Jak zaznaczył organ, w aktach administracyjnych znajdują się dwa egzemplarze decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. W.: jeden opatrzony datą [...] października 1951 r. z adnotacją, iż zostało wysłane do M. M. w dniu 31 października 1951 r.; drugi analogicznie zatytułowany "orzeczenie administracyjne" nie zawierające daty, lecz opatrzone znakiem [...]. Obydwa egzemplarze decyzji zawierają oznaczenie organu (Prezydium Rady Narodowej w m. W.), wskazanie adresata aktu (M. M.) oraz rozstrzygnięcie o istocie sprawy (odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego). Jednakże żaden z nich nie zawiera jakiegokolwiek podpisu osoby działającej w imieniu organu. Na jednym egzemplarzu przekreślono wydrukowany na formularzu decyzji napis "Prezydent Miasta" i poniżej dopisano słowa "Kierownik Wydziału". Natomiast na drugim egzemplarzu decyzji przystawiono jedynie pieczęć urzędową "Za Prezydium Rady Narodowej Kierownik Wydziału". Organ, przywołując jednolite w tym względzie orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdziło, że uchybienie to, tj. brak podpisu osoby działającej w imieniu organu, dyskwalifikuje legalność ocenianego orzeczenia administracyjnego i na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] odmawiającej przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego. W ocenie organu decyzja Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] rażąco narusza przepis art. 107 § 1 k.p.a., albowiem nie zawiera podpisu osoby upoważnionej do wydania decyzji. Na skutek wniosku W. W. o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] odmawiającej przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego. Organ stwierdził, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dokonano trafnej oceny przesłanek stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] odmawiającej przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego, albowiem nie budzi wątpliwości, że brak podpisu pod wspomnianym orzeczeniem stanowi wadę uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 156 k.p.a. Ponadto, organ podkreślił, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym termin do złożenia wniosku dekretowego jest terminem zawitym, który nie podlega przywróceniu, niezależnie od przyczyn jego przekroczenia. Z akt sprawy, w tym również z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego, jednoznacznie wynika, iż w terminie 6 miesięcy od objęcia gruntu w posiadanie przez gminę uprawnione osoby nie złożyły wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Prawidłowo zatem, w ocenie organu wywiedziono, że kwestionowane orzeczenie PRN było merytorycznie zasadne. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. W. zarzucając organowi brak uprawnienia do oceny wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustanowienie własności czasowej. Skarżący zaznaczył, że współwłaścicielka nieruchomości w. – M. M. wniosek o ustanowienie własności czasowej złożyła w terminie, a być może na skutek mylnego pouczenia w/wym. zgłosiła także żądanie przywrócenia terminu. Poza tym skarżący stwierdził, że nie kwestionuje stanowiska organu w przedmiocie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...], skoro nie zawiera ona podpisu osoby upoważnionej do jej wydania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podnosząc, że skarżący nie kwestionuje legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jego zarzuty dotyczące części uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wpływają na jej zgodność z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności trzeba odnieść się do wskazanego w skardze przedmiotu zaskarżenia. Mając na uwadze, że rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dnia [...] sierpnia 2009 r. nr jest dla skarżącego korzystne i zgodne z obowiązującym prawem, Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę uznał, że przedmiotem skargi W. W. jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z którym w części nie zgadza się skarżący. Należy bowiem zaznaczyć, że Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego w przypadku, gdy nie stwierdzi naruszenia przez organ prawa skutkującego koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu (art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Zatem w przedmiotowej sprawie Sąd dokonał oceny zgodności z prawem stanowiska organu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem podnoszonych w skardze zarzutów. Sąd podobnie jak skarżący zgodził się ze stanowiskiem organu, że decyzja z dnia [...] października 1951 r. jest nieważna z mocy prawa, ponieważ w sposób rażący naruszyła art.107 § 1 kpa, ponieważ pomimo, iż zawiera oznaczenie organu (Prezydium Rady Narodowej m. W.), to brak jest na niej podpisu osoby działającej w jego imieniu. Wada ta dyskwalifikuje legalność ocenianego orzeczenia administracyjnego, co słusznie podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzającej nieważność powyższego aktu przytaczając dotyczące powyższej kwestii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 1997 r. (sygn. akt I SA/Kr 88/97), Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 1997 r. (sygn. akt SA/Gd 2939/95), które to orzeczenia skład rozpatrujący przedmiotową sprawę w pełni podziela. Odnosząc się natomiast do pozostałej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, (z która nie zgadza się skarżący) odnoszącego się merytorycznie do treści orzeczenia z 1951 r., Sąd zwraca uwagę, że nie wiąże ono organu, który z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. będzie zobowiązany do rozpatrzenia wniosku z dnia 31 sierpnia 1949 r. poprzedniczki prawnej skarżącego M. M. "o przedłużenie terminu złożenia podania o przyznanie własności czasowej". Organ w takiej sytuacji poczyni własne ustalenia i dokona własnej oceny prawnej zgłoszonego żądania. Wiążące dla organu byłoby wyłącznie stanowisko Sądu, ale w przedmiotowej sprawie Sąd nie zajmował się zasadnością przedmiotowego wniosku, natomiast samo rozstrzygnięcie organu w rozpatrywanej sprawie jest korzystne dla skarżącego i zgodne z obowiązującym prawem, przy czym należy zgodzić się ze skarżącym, że organ stwierdzający nieważność orzeczenia z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego nie jest uprawniony do merytorycznej oceny zasadności wniosku, którego dotyczy wyeliminowane z obrotu prawnego orzeczenie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.