I SA/Wa 1870/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Z. o wymierzenie wojewodzie [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1458/07 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 21 listopada 2008 r. I. Z. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze swojej skargi o wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1458/07. Powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznany został – wydanym przez referendarza sądowego – postanowieniem z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1870/08. W dniu 23 marca 2009 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw I. Z. na przedmiotowe postanowienie wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż w sprawie I SA/Wa 1458/07 była ona całkowicie zwolniona od kosztów sądowych, a jej sytuacja materialna od tego czasu nie uległa zmianie. Wskazała ponadto, iż z dokumentacji złożonej do ww. sprawy wynika, że wymaga ona całodobowej opieki. Koszty leków, pieluchomajtek i rehabilitacji przekraczają [...] złotych miesięcznie. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem – L. Z. (występującym w sprawie jako jej pełnomocnik). Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywana przez nią emerytura w kwocie [....] złotych. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej, pismem z dnia 12 stycznia 2009 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał I. Z. do złożenia wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię oraz jej syna rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, wyjaśnienia czy syn jest studentem studiów dziennych czy zaocznych, z jakich środków pokrywane są koszty jego studiów oraz czy uzyskuje on jakikolwiek dochód. Wyjaśnienia z jakich środków pokrywane są wskazywane we wniosku wydatki w kwocie [...] złotych miesięcznie, podczas gdy wskazywany miesięczny dochód wynosi [...] złotych. Wezwanie do zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 4 lutego 2009 r. Jednakże do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia pozostało ono bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie I. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 powołanej ustawy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia pełnych kosztów postępowania spoczywa niewątpliwie na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie I. Z. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania oraz utrzymania dorosłego syna. Przede wszystkim nie przedstawiła żądanych dokumentów, w tym tak istotnych z punktu widzenia oceny możliwości partycypowania w kosztach procesu dokumentów, jak wyciągi z rachunku bankowego własnego czy wyciągi z rachunków syna (o ile takie rachunki on posiada- skarżąca tego nie wyjaśniła), ani w żaden sposób nie odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy rozpoznając merytorycznie jej wniosek o przyznanie prawa pomocy oparto się na danych zawartych w formularzu wniosku oraz uwzględniono wyjaśnienia pełnomocnika strony złożone w sprawie I SA/Wa 6/09, która jest powiązana z niniejszą sprawą. W sprawie tej pełnomocnik skarżącej, przy piśmie z dnia 26 stycznia 2009 r. wyjaśnił, iż jego matka jest osobą obłożnie chorą i uzyskanie przez nią wyciągu z konta jest niemożliwe, a on nie dysponuje pełnomocnictwem do korzystania z rachunku. Wskazał przy tym, że w aktach sprawy I SA/Wa 1458/07 znajduje się wydruk z bankomatu. Wyjaśnił również, iż jest studentem III roku studiów dziennych na Wydziale [...], opłat czesnego nie ponosi, a podręczników nie kupuje gdyż korzysta z biblioteki. Wydatki na leki i rehabilitacje pokrywa z wcześniejszych oszczędności z pracy zarobkowej, z której musiał zrezygnować by podjąć opiekę nad matką. Podkreślić jednak należy, iż nie stanowi wykazania barku możliwości poniesienia kosztów sądowych w pełnej wysokości powołanie się na fakt przyznania skarżącej prawa pomocy w innej sprawie i innym okresie czasu. Wszak od tego momentu sytuacja ekonomiczna rodziny mogła ulec radykalnej zmianie. W związku z powyższym, nie może również stanowić podstawy do oceny jej obecnej sytuacji ekonomicznej wydruk z bankomatu potwierdzający saldo rachunku na dzień 7 października 2007 r. załączony do sprawy I SA/Wa 1458/07. Podnieść przy tym należy, iż przedstawiając sytuację materialną wspólnego gospodarstwa rodzinnego skarżąca nie wskazała na fakt posiadania przez syna jakichkolwiek oszczędności, na które to oszczędności (bez wskazywania ich wysokości) pełnomocnik skarżącej powołuje się w piśmie złożonym w sprawie I SA/Wa 6/09 wyjaśniając okoliczności wydatkowania miesięcznie większych środków finansowych niż uzyskiwany dochód. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, by strona wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów związanych z prowadzonym z własnej inicjatywy procesem bez ryzyka uszczerbku w niezbędnych kosztach utrzymania siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegająca się o taką pomoc powinna więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to wnioskodawczyni musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności, a takiego braku możliwości w niniejszej sprawie strona nie wykazała. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.