I SA/Wa 1870/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP postanawia I. przyznać J. D. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 25 listopada 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, obowiązujący w sądach powszechnych w sprawach cywilnych. Z tego względu, przy piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r. przesłano wnioskodawcy obowiązujący w sądach administracyjnych formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej PPF, celem jego wypełnienia, podpisania i odesłania do Sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 11 grudnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął obowiązujący aktualnie w sądach administracyjnych formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona. Wnioskodawca wraz z żoną wspólnie utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie, na potwierdzenie czego dołączył zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. potwierdzające wysokość emerytury uzyskiwanej przez siebie oraz żonę. Wnioskodawca wskazał, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ² o wartości szacunkowej około [...] zł nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, czy przedmiotów o wartości powyżej 5.000,00 zł. Wnioskodawca podał, że ponosi miesięcznie stałe zobowiązania tytułem spłaty rat kredytu zaciągniętego na aparat słuchowy w wysokości [...] zł, czynszu za mieszkanie w wysokości [...] zł, opłat za energię elektryczną w wysokości [...] zł, opłat za gaz w wysokości [...] zł, koszty leczenia siebie i żony w wysokości [...] zł, oraz koszty rehabilitacji siebie oraz żony w wysokości [...] zł. Łącznie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą [...] zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie znajduje się w żadnej ww. sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania, leczeniem i rehabilitacją oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jego obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Po odjęciu od sumy uzyskiwanych dochodów tj. od kwoty [...] zł kwoty ponoszonych miesięcznie wydatków tj. [...] zł wnioskodawcy pozostaje na bieżące potrzeby życia codziennego kwota w wysokości [...] zł. Oceniono zatem, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść ewentualne przyszłe koszty sądowe samodzielnie, które podkreślić należy, mogą się w sprawie pojawić się lub też nie wystąpić w ogóle, i które nie będą wyższe niż wpis sądowy od skargi uiszczony przez wnioskodawcę samodzielnie. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego wnioskodawca nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych, gdyż uiścił wpis sądowy wynoszący w niniejszej sprawie 200,00 zł, a sprawa skierowana została na termin rozprawy. Ewentualne zaś przyszłe koszty sądowe w postaci opłaty kancelaryjnej w wysokości 100,00 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem czy wpis sądowy od ew. skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł mogą w sprawie pojawić się, bądź też nie wystąpić w ogóle, co też zależy od działań samego wnioskodawcy. Stwierdzono zatem, że wnioskodawca przy wysokości posiadanych środków finansowych będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie, które mogą się w sprawie pojawić bądź też nie wystąpić w ogóle. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § § 1 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.