I SA/Wa 1874/10

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G.-N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. G.-N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lipca 2010 r. w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego A. G.-N. wystąpił o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem i dwójką małoletnich dzieci. Dochody gospodarstwa domowego pochodzą z wynagrodzenia z umów o pracę skarżącej i jej męża (odpowiednio [...] zł i [...] zł brutto). Miesięczne wydatki rodziny skarżąca określiła jako znaczne, wskazując, że ponosi koszty kredytu mieszkaniowego na dom (2000 zł), kredytu na samochód (300 zł), opłat mieszkaniowych (600 zł), gazu (550 zł), paliwa do samochodu (500 zł), biletu miesięcznego (80 zł), ubrań dla dzieci (500 zł), ubrań dla skarżącej i męża (300 zł), wyżywienia (2000 zł), wydatków szkolnych i pozalekcyjnych dzieci (500 zł). W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia zgłoszonego wniosku skarżąca przedstawiła dowody ponoszenia części z wymienionych wyżej kosztów, a także dokumenty poświadczające wysokość uzyskiwanych dochodów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie złożone w formularzu PPF w zakresie informacji obrazujących sytuację majątkową wnioskodawczyni wzbudziły wątpliwość co do ich kompletności z tego podstawowego powodu, że wysokość deklarowanych przez stronę wydatków przekraczała wysokość dochodów gospodarstwa domowego (z formularza wniosku wynika, że wydatki wynoszą ok. 7300 zł miesięcznie przy deklarowanych dochodach brutto wnioskodawczyni i jej męża w wysokości 6500 zł). Przywołana rozbieżność została wyjaśniona, mając na uwadze to, że wnioskodawczyni, jak wynika z przedstawionych przez nią kopii zeznań podatkowych oraz zaświadczeń o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia, zaniżyła dochody gospodarstwa domowego wskazując, że faktyczna kwota netto wynagrodzeń odpowiada ich kwotom brutto. Niewystarczające w kontekście wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy okazały się w rozpoznawanej sprawie wyjaśnienia odnoszące się do rodzaju wydatków, mających stanowić koszty koniecznego utrzymania rodziny. Oceniając ich charakter, należy sprzeciwić się bowiem temu, by fakt ich ponoszenia, sam w sobie, jak to zakłada wnioskodawczyni, mógł stanowić usprawiedliwienie do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy. O ile nie budzi wątpliwości, że część deklarowanych wydatków można w sposób uzasadniony kwalifikować jako wydatki konieczne do zaspokojenia niezbędnych kosztów utrzymania (np. wydatki na energię elektryczną, gaz, wywóz śmieci, opłaty mieszkaniowe, wydatki szkolne, kredyt mieszkaniowy), o tyle część wydatków, które - jak można wnosić z informacji przedstawionych w formularzu - skarżąca stale ponosi, nie mają takiego charakteru albo ze względu na obiektywnie zawyżony swój koszt, albo z uwagi na niemożność przypisania im cechy nieodzowności. Przypomnienia wymaga, że w świetle art. 246 p.p.s.a. charakter "koniecznego utrzymania", może zostać przypisany jedynie takim wydatkom, które należą do kosztów wymaganych do zaspokojenia wyłącznie elementarnych potrzeb bytowych. Jeżeli określone wydatki cechy tej nie posiadają, uznać trzeba, że okoliczność ich faktycznego ponoszenia przez podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy musi zostać pominięta, jako pozostająca bez związku z deklarowanym stanem ubóstwa strony i w związku z tym niepływająca na jej zdolności płatnicze. Nie można zaprzeczyć, że wydatki na zakup żywności, czy też ubrań mają charakter stały i ich poniesienie jest konieczne do zaspokojenia potrzeb bytowych, wątpliwości budzi jednakże to, że skarżąca te pierwsze wydatki określiła na kwotę aż 2000 zł miesięcznie, drugie zaś po zsumowaniu na kwotę 800 zł. Niewątpliwie wydatki w takiej wysokości w kontekście przeciętnych potrzeb czteroosobowej rodziny zostały określone w sposób nadmierny. W złożonych wyjaśnieniach brak jest jednocześnie jakichkolwiek informacji, które mogłyby uprawdopodobnić to, by członkowie rodziny ze względu na szczególne ważne względy (np. zdrowotne) musieli korzystać ze specjalnej diety. Uwagi powyższe odnieść można również do wykazywanych wydatków na telefon, czy też telewizję cyfrową (pakiet Cyfrowy Polsat), które mają charakter wygórowany, jeżeli uwzględnić, że ponoszą je osoby występujące o przyznanie prawa pomocy ze względu na trudną sytuację materialną, której nie mogą samodzielnie "poprawić". Część wydatków ponoszonych przez skarżącą jest jednocześnie takiego rodzaju, który zdecydowanie sprzeciwia się wliczaniu ich do kategorii "kosztów koniecznych" gospodarstwa domowego. Chodzi w tym przypadku przede wszystkim o wydatki pozalekcyjne na szkołę tańca i zajęcia z piłki nożnej dla syna i córki strony. Ich ponoszenia bez wątpienia nie można uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb rodziny, skoro rezygnacja z zajęć pozalekcyjnych (chociażby czasowa), nakierowanych przede wszystkim na rekreację dzieci, nie spowoduje uszczerbku, do którego nawiązuje bezpośrednio art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uzyskiwane przez skarżącą stałe (comiesięczne) dochody pozostają wysokie i są wystarczające, by mogły z nich zostać pokryte, po poczynieniu niezbędnych oszczędności, do których nawiązywały przedstawione powyżej uwagi, koszty sądowe oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli jego udział w postępowaniu skarżąca uznaje za niezbędny. Funkcją instytucji prawa pomocy jest udzielenie stronie uczestniczącej w postępowaniu przed sądem administracyjnym pomocy finansowej z uwagi na nieposiadanie przez nią wystarczających środków własnych do prowadzenia sprawy. Z uwagi na to, że przyznawane środki są rodzajem dofinansowania z budżetu państwa, zwolnienie powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na uiszczenie kosztów sądowych (ustanowienie zawodowego pełnomocnika) jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.