I SA/Wa 1881/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] dotyczącą przyznania odszkodowania; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2007 roku nr [...] Minister Budownictwa , uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 roku nr [...] w części dotyczącej przyznania odszkodowania i w tym zakresie orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1977 roku nr [...], zaś utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 roku w części dotyczącej wywłaszczenia. W uzasadnieniu orzeczenia organ naczelny wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] grudnia 1977 roku nr [...] Prezydent Miasta G. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa części nieruchomości , oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] ha , położonej w G. przy [...]., stanowiącej własność T. L., P. L., H. B. i M. P. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia w części dotyczącej przyznanego odszkodowania wystąpił spadkobierca byłych współwłaścicieli J. B. , wskazując, że brak udziału biegłych stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156§1 pkt 2 kpa. Decyzją z dnia [...] maja 2007 roku Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1977 roku, podnosząc, że wysokość odszkodowania była znana właścicielom nieruchomości i nie zgłaszali oni żadnych wątpliwości w tym zakresie. Zaś samo naruszenie przepisu art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku nie miało żadnego wpływu na sposób załatwienia sprawy. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez J. B. organ odwoławczy wskazał, że ustalenie odszkodowania dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy należało ocenić zaskarżoną decyzję. Organ wojewódzki odmówił stwierdzenie nieważności zarówno w części dotyczącej wywłaszczenia jak i odszkodowania. Odnosząc się do części odszkodowawczej organ odwoławczy stwierdził, że w dniu [...] września 1977 roku w Urzędzie Miasta G. odbyła się rozprawa administracyjna w sprawie ustalenia odszkodowania. W rozprawie udział wzięli m.in H. B., M. P. oraz P. L. Z protokołu rozprawy nie wynika, żeby wzięli w niej udział biegli rzeczoznawcy, czego nie neguje w swoim rozstrzygnięciu Wojewoda [...] wskazując, że nie ulega wątpliwości iż doszło do oczywistego naruszenia przepisu art. 22 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 roku, dalej dodając, że nie każde nawet oczywiste naruszenie prawa może być uznane za rażące. Zdaniem organu II instancji, uznanie przez Wojewodę [...], iż brak udziału biegłego w rozprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa nie znajduje uzasadnienia w świetle orzecznictwa sądowego (Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego). Zgodnie bowiem z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości obowiązującej w dacie wydania decyzji, odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu rozprawy nie wynika, aby wysłuchano biegłych. Natomiast odszkodowanie ustalono na podstawie operatów szacunkowych. Niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 22 ww. ustawy powoduje , iż decyzja wydana przez Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1977 roku w myśl art. 156 §1 pkt 2 kpa, jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa w zakresie ustalenia odszkodowania. Skargę na powyższą decyzję Ministra Budownictwa wniósł Prezydent Miasta G. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wnosząc o jej uchylenie oraz o wydanie wyroku odmawiającego stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia z dnia [...] grudnia 1977 roku . Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, naruszenie art. 7,8 i107 §3 kpa oraz błędną interpretację art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę może wydać wyrok oddalający skargę , uchylający zaskarżoną decyzję albo stwierdzający nieważność zaskarżonej decyzji. Nie ma natomiast uprawnień, o co wnosił skarżący ,do orzekania merytorycznego. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1977 r. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tegoż postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., a to oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Z akt sprawy wynika, że kwestionowane orzeczenie z dnia [...] grudnia 1977 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, z późń. zm.). W tej sprawie przedmiotem analizy organów oraz oceny sądu było ustalenie czy w decyzji odszkodowanie zostało ustalone zgodnie z przepisami tej ustawy. Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji( w zależności od nowelizacji ustawy przepis dotyczący obecności biegłych na rozprawie nosił nr [...] lub [...] ) odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu . Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Jak należy rozumieć ten przepis wskazuje uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2008 roku I OSK 1459/07, z który to poglądem sąd w składzie orzekającym w całości podziela. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że z przepisu art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie odszkodowania i dokonanie wywłaszczenia bez przeprowadzenia rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod katem wystąpienia przesłanek przewidzianych przepisem art. 156§1 pkt 2 kpa, natomiast inne naruszenie przepisów nie stanowi już rażącego naruszenia prawa . W niniejszej sprawie została w dniu [...] sierpnia 1977 roku przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowa. Przed jej przeprowadzeniem H. B. , M. P. i P. L. w dniu [...] lutego 1977 roku zaakceptowali ofertę [...] Dyrekcji [...] w G. kupna działki nr [...] o pow. [...] ha za cenę [...] zł dla [...], zaś za cenę [...] zł dla [...]. Powyższe alternatywne wyceny wynikają z operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] 1976 roku przez biegłego J. M. Z powyższego wynika, że operat szacunkowy nie był przez współwłaścicieli nieruchomości kwestionowany . Fakt wnioskowania przez P. L. przyznania odszkodowania w wyższej stawce (dla [...]) nie leżał w kognicji biegłego, lecz organu wydającego decyzję wywłaszczeniowo- odszkodowawczą .Zatem nieobecność biegłego na rozprawie w dniu [...] sierpnia 1977 roku nie może być (w sytuacji braku dowodów na kwestionowanie przez współwłaścicieli kwoty odszkodowania wynikającej z opinii), oceniona w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że Minister Budownictwa wydając w sprawie zaskarżoną decyzję naruszył przepisy art. 156 §1 pkt 2 kpa , art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości oraz art. 107§3 kpa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego decyzji . W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Budownictwa winien uwzględnić zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenę prawną skutków braku obecności na rozprawie wywłaszczeniowej biegłych . Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.