I SA/Wa 1882/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania P. W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 25 stycznia 2012 r. P. W. wystąpiła do Urzędu W. [...] Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia [...] o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do wniosku dołączyła m.in. zaświadczenie z Uniwersytetu [...] w W., że od dnia 1 października 2011 r. jest studentką studiów stacjonarnych I roku [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Prezydent W. odmówił P. W. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji stwierdził (zgodnie z treścią art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.), iż miesięczny dochód rodziny P. W. w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium dochodowe, określone w ww. przepisie, tj. kwotę 725 zł. Zatem, wobec faktu, że rodzina P. W. nie spełniła wymogu kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, Prezydent W. zobowiązany był odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. W następstwie odwołania P. W. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko Prezydenta odnośnie przekroczenia przez rodzinę wnioskodawczyni kryterium dochodowego ustalonego w przeliczeniu na jedną osobę na poziomie 725 zł miesięcznie. Kolegium dodało, że faktu tego odwołująca nie zakwestionowała. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy do tzw. decyzji związanych. Organ administracji nie ma możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań. Jeżeli strona spełnia przesłanki ustawowe, organ musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie spełnia, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. Kolegium podkreśliło, że przekroczenie przedmiotowego kryterium, którym jest dochód, oznacza, że organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia, czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony. W zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło również, że organy orzekające w niniejszej sprawie rozważyły możliwość przyznania P. W. świadczenia, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego określonego w ustawie. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 3 ustawy, w przypadku utraty dochodu prawo do świadczenia z funduszu ustala się na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Organ II instancji wskazał, iż kwestię utraty dochodu reguluje art. 2 pkt 17 ustawy, zaś zaprzestanie płacenia alimentów przez dłużnika alimentacyjnego nie mieści się w katalogu przypadków utraty dochodu, a zatem nie może być przesłanką dopuszczającą pomniejszenie kwoty dochodu. Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, iż decyzja organu l instancji odmawiająca przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną jest prawidłowa i w pełni zasadna. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie zgodziła się P. W. i pismem z dnia 25 sierpnia 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, uzupełnioną następnie pismem z dnia 21 listopada 2012 r. Skarżąca domagała się zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia, zarzucając brak zainteresowania Kolegium losem studentki i konsekwencjami wydanej decyzji; brak starannego przeanalizowania położenia, w jakim znalazła się wnioskodawczyni; niewzięcie pod uwagę obecnej wyjątkowo trudnej sytuacji – od października 2011 r. braku środków niezbędnych do utrzymania. P. W. stwierdziła, że członkowie Kolegium byli skrępowani nieżyciowymi, nielogicznymi i bezsensownymi przepisami, zgodnie z którymi musieli postępować. Wyjaśniła, że przez ostatnie 14 miesięcy nie miała za co żyć, gdyż ojciec zatrudnił się nielegalnie, by komornik nie mógł egzekwować należnych jej alimentów. Tym samym stwierdziła, że odmowa wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego powoduje dla skarżącej ciężkie skutki w postaci braków środków do życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia. Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 z późn. zm.). W myśl art. 9 ust. 2 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Pojęcie "dochodu" i "dochodu rodziny", w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zostało zdefiniowane poprzez odesłanie do definicji legalnej tego pojęcia sformułowanej na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm. – dalej u.ś.r.). W rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c) u.ś.r. "dochodem", po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. alimenty na rzecz dzieci (tiret 14 tego przepisu), natomiast "dochód rodziny" oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.). Z kolei zgodnie z definicją z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). "Okresem świadczeniowym" jest zaś, okres na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Jednocześnie, z woli ustawodawcy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, prawo do świadczenia z funduszu ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o "utracony dochód" (art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Pojęcie "dochodu utraconego" zostało przez ustawodawcę zdefiniowanie w art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Brzmienie tego przepisu, na dzień podejmowania decyzji przez organ I instancji, było następujące: "Ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej; f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej." Sąd zauważa, że sformułowanie powyższego przepisu, w którym wyszczególniono okoliczności uznane przez ustawodawcę za utratę dochodu, nie ma charakteru katalogu otwartego, lecz stanowi katalog zamknięty. Podkreślenia wymaga, że wśród enumeratywnie wymienionych przypadków utraty dochodu, przepis ten nie przewiduje sytuacji zaprzestania płacenia alimentów przez dłużnika alimentacyjnego. Posłużenie się przez ustawodawcę definicją legalną pojęcia "utraconego dochodu" wyklucza więc, jakąkolwiek w tym zakresie uznaniowość po stronie organu. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, poza sporem pozostaje kwestia prawidłowości ustalenia przez organy kwoty uzyskanego w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres świadczeniowy - tj. w roku 2010 - dochodu rodziny skarżącej, do którego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, wliczono kwotę alimentów uzyskanych od P. W. - ojca P. W. Według wyliczenia organu, sporządzonego na podstawie dokumentów złożonych przez P.W., w roku 2010 rodzina skarżącej uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Kwota ta wynika z zaświadczenia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z dnia [...] stycznia 2012 r., w którym to komornik zaświadczył, że w roku 2010 egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od P. W. na rzecz P. W. była skuteczna i wyegzekwowano ww. kwotę [...] zł. W konsekwencji, miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł ([...] podzielone przez 12 miesięcy), zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł ([...] zł podzielone na 2 osoby, gdyż członkami rodziny są skarżąca i jej matka A. W.). Ponadto wyjaśnienia jeszcze wymaga, czy zaprzestanie płacenia przez ojca skarżącej alimentów w październiku, listopadzie i grudniu 2011 r. oraz w styczniu 2012 r., tj. po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy może być uznane za dochód utracony, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów. Otóż, biorąc pod uwagę brzmienie ww. art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo stwierdziło, że okoliczność zaprzestania płacenia alimentów przez dłużnika alimentacyjnego i bezskuteczność egzekucji w tym zakresie nie jest przesłanką dopuszczającą pomniejszenie kwoty dochodu. Sąd zgadza się ze stroną skarżącą, że w kontekście okoliczności przedstawionych przez nią w trakcie postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego niewątpliwie jej sytuacja finansowa jest trudna, nie mniej jednak ani organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne nie są uprawnione do wydawania rozstrzygnięć wbrew prawu, które jak określiła strona skarżąca jest "złe i nieżyciowe". Zgodnie bowiem z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wobec uznania, że zaskarżona decyzja została wydana w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.