I SA/Wa 1894/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi K.M. i T.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty W. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], odmawiającą zwrotu nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości, o powierzchni [...] ha, położonej w W., oznaczonej jako dawna działka [...] a wchodzącej obecnie w skład działki nr [...], mającej urządzoną księgę wieczystą Kw [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W.. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Starosta W. odmówił T.S., K.M., A.K. i A.K. – jako następcom prawnym po J. i A. K. – zwrotu opisanej na wstępie nieruchomości stwierdzając, że objęty żądaniem zwrotu grunt został nabyty przez Skarb Państwa od A. i J. K. w drodze umowy z dnia 22 kwietnia 1974 r., zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64), w celu budowy oczyszczalni ścieków i cel ten został zrealizowany. Na tym terenie wybudowano bowiem oczyszczalnię ścieków w latach 1972 – 1983. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podnieśli m.in., że roszczenie ich nie dotyczyło zwrotu całej, nabytej w 1974 r. przez Skarb Państwa nieruchomości, lecz tylko tej jej części, która – zdaniem odwołujących się – była bezużyteczna. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Wojewoda [...] stwierdził, iż we wniosku z dnia 2 czerwca 2004 r. wnioskodawcy wstępnie zaznaczyli, że dotyczy on "zwrotu wywłaszczonych gruntów pod oczyszczalnię (...)" a zatem w tych warunkach nie można było czynić zarzutu Staroście, że źle zinterpretował on żądanie stron. Ponadto - odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku "o zapłacenie właściwej ceny" za przejętą przez Państwo nieruchomość – podniesiono, że w sprawie o zwrot nieruchomości kwestia ustalonego za nią odszkodowania, nie mogła być rozpatrywana. Wskazano przy tym również, że nie istnieją przepisy uprawniające do podwyższania - ustalonych w oparciu o ówcześnie obwiązujące prawo – kwot przyznanych odszkodowań za te nieruchomości. W tych warunkach Wojewoda, powołując się na przepisy art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), podniósł, iż o zwrot nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, mogą ubiegać się byli właściciele lub ich spadkobiercy, lecz warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku, musi być ustalenie, że grunt ten stał się zbędny na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ma to miejsce zaś wówczas, gdy: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu lub pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Ponieważ w niniejszej sprawie ż budowa oczyszczalni ścieków, będąca celem nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, została zakończona w ciągu 9 lat od daty nabycia pod nią w 1974 roku gruntu stanowiącego m.in. działkę nr [...] a początki realizacji powyższej inwestycji sięgają 1972 roku, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Starosty. Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą skutecznie wniosły T.S. i K.M.. W skardze poddano krytyce sam fakt lokalizacji w tym miejscu oczyszczalni ścieków oraz podniesiono, że zajmując grunt pod oczyszczalnię, jednocześnie pozostawiono (cyt.) "drugie tyle w skrawkach, które są nikomu nie potrzebne". W związku z powyższym skarżące powtórzyły zawarte w odwołaniu żądanie zwrotu tej części przejętej nieruchomości, która nie została wykorzystana pod budowę oczyszczalni. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa skutkowało to uchyleniem decyzji wydanych przez organy obu instancji. Zgodnie z przepisem art. 137 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała jej część o ile zostały spełnione przesłanki ustawowe warunkujące powyższy zwrot. Z tego powodu, jeśli rozpatrując żądanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ dochodzi do wniosku, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na jej części to obowiązany jest rozpoznać powyższe roszczenie w stosunku do tej części gruntu, który nie został zagospodarowany zgodnie z decyzją lokalizacyjną. Jeśli zaś ma wątpliwości co do intencji wnioskodawcy zawartych we wniosku o zwrot nieruchomości, istnieje możliwość powiadomienia go o tym fakcie i zwrócenie się o zajęcie stanowiska. W przedmiotowej sprawie jak podniósł to sam Wojewoda wnioskodawcy we wniosku określili wstępnie zakres swego żądania. Po otrzymaniu zaś decyzji organu I instancji, z której dowiedzieli się, iż oczyszczalnia pobudowana została tylko na części przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości, wyraźnie już sprecyzowali, że nie domagają się zwrotu tej części gruntu, na którym został zrealizowany cel wywłaszczenia a tylko tej jego części, która jest nie zagospodarowana. W tych warunkach przyjęcie przez organy, że ponieważ we wniosku wszczynającym postępowanie nie zamieszczono wyraźnego sformułowania, iż dotyczy on również zwrotu części nieruchomości i z tego powodu nie było dopuszczalne orzekanie o zwrocie tejże części - było wadliwe. Nadmienić dodatkowo wypada, że zgodnie z przepisem art. 10 k.p.a. organy administracji państwowej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis natomiast art. 9 k.p.a. obliguje organy do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Czuwając nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponieważ zatem Sąd uznał, iż w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia w/w przepisów a także przepisów art.7, 8, 77 k.p.a. oraz art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzeczono jak w sentencji.