I SA/Wa 1895/15

WyrokWSA w Warszawie2016-09-07

Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Tomasz Szmydt, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, powinien uwzględnić trwały brak możliwości zarobkowania dłużnika alimentacyjnego spowodowany długotrwałym odbywaniem kary pozbawienia wolności, nawet jeśli nie posiada on orzeczenia o niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, nie mogą opierać się jedynie na ogólnym orzecznictwie dotyczącym dłużników odbywających karę pozbawienia wolności. Muszą indywidualnie ocenić realne możliwości spłaty zobowiązania przez dłużnika, uwzględniając trwałość pozbawienia wolności i jego sytuację osobistą, zdrowotną i zawodową. Odmowa umorzenia, gdy dłużnik nie ma faktycznej możliwości regulowania zobowiązań, jest nieuzasadniona.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, argumentując niemożnością podjęcia pracy z powodu odbywania długoterminowej kary pozbawienia wolności i problemów zdrowotnych. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że pobyt w zakładzie karnym nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia, a skarżący nie wykazał trwałej niezdolności do pracy ani nie podjął starań o obniżenie alimentów. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organom błędną analizę materiału dowodowego i naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Tomasz Szmydt WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], decyzją z dnia [...]września 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] o odmowie umorzenia orzeczonej na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] września 2014 r. należności z tytułu otrzymanych przez uprawnioną [...], w okresie od 1 października 2012 r. do 31 października 2012 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę [...] zł oraz należnych ustawowych odsetek. Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. [...] wystąpił o umorzenie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. na rzecz [...] wraz z odsetkami. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Prezydent [...] odmówił [...] umorzenia orzeczonej na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] września 2014 r. należności z tytułu otrzymanych przez uprawnioną [...], w okresie od 1 października 2012 r. do 31 października 2012 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę [...] zł oraz należnych ustawowych odsetek. W uzasadnieniu organ I instancji wykazał, iż brak jest przesłanek do umorzenia przedmiotowych zobowiązań, w szczególności nie stanowi uzasadnienia do zastosowania wskazanej ulgi aktualna sytuacja wnioskodawcy, w tym w szczególności pobyt w zakładzie karnym. Od decyzji powyższej odwołanie złożył [...]. Skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie organu I instancji wskazując na błędne ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji oraz na brak możliwości podjęcia zatrudnienia, z uwagi na stan zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228, ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Powyższe uregulowanie oznacza, że organ podejmuje rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego, przy czym ustawodawca w przepisie tym nie zamieścił żadnych przesłanek, które wyznaczałyby ramy podejmowania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Z przepisu tego można jedynie wywnioskować, że dłużnik alimentacyjny ma do wykorzystania w pierwszej kolejności przysługującą mu możliwość odroczenia terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożyć tę spłatę na raty, a dopiero w ostateczności uzasadnione jest wystąpienie o umorzenie występującej należności. Organ odwoławczy zauważył, że skarżący złożył od razu wniosek o najdalej idących skutkach, czyli wniosek o umorzenie należności. Ocena sytuacji rodzinnej i dochodowej winna uwzględniać szczegółowe okoliczności danej sprawy. Ocena słusznego interesu strony, w przypadku uznania administracyjnego nie może zamykać się wskazaniem wysokości uzyskiwanego przez nią dochodu. Należy też - w zależności od okoliczności sprawy - ustalić stan zdrowia zobowiązanego i wpływ tej okoliczności na jego sytuację materialną, dokonać analizy wydatków, zbadać czy zachodzi możliwość uzyskiwania przez niego pomocy ze strony osób mu bliskich, czy też rozważyć ewentualne możliwości dodatkowych źródeł utrzymania, których strona nie wykorzystuje, mimo potencjalnej możliwości. Istotną dla rozstrzygnięcia w tej kwestii jest także ocena sytuacji materialnej i życiowej dłużnika alimentacyjnego z punktu widzenia jej trwałości. Chwilowe i przemijające trudności finansowe, czy zdrowotne dłużnika nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do zaniechania obciążania go obowiązkiem zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem umorzenie należności dłużnika, również w części, nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Kolegium wskazało, że z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynika, iż skarżący od dnia [...] czerwca 2012 r. przebywa w Areszcie Śledczym w [...]Przewidywany termin końca kary pozbawienia wolności przypada na dzień [...] stycznia 2019 r. Skarżący, pomimo że przedstawił kartę informacyjną leczenia szpitalnego, nie legitymuje się orzeczonym stopniem niepełnosprawności, uniemożliwiającym mu wykonywanie pracy, czy też podjęcie zatrudnienia. Nadto, nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o podjęciu czynności zmierzających do poprawy swojej sytuacji dochodowej, w szczególności nie wystąpił o zmniejszenie kwoty zasądzonych alimentów, czy też zniesienie obowiązku alimentacyjnego, nie podał też innych, szczególnych okoliczności (np. losowych), których wystąpienie mogłoby przemawiać za przyznaniem prawa do wnioskowanej ulgi. Zdaniem SKO w [...], brak dochodu i przebywanie w zakładzie karnym nie może stanowić jedynej i wyłącznej argumentacji przemawiającej za przyznaniem ulgi w postaci umorzenia należności. Skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, jak również nie posiada żadnych realnych przeszkód do pracy zarobkowej, a co za tym idzie do zwrotu świadczeń publicznych, które wyłożone zostały w miejsce jego osoby na rzecz osób, do których alimentacji został zobowiązany. Jak wskazał WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 839/14 pozostawanie skarżącego bez pracy nie stanowi wyłącznej podstawy do umorzenia jego zaległości, gdyż sytuacja ta nie stanowi cech trwałości. Odbywanie kary w zakładzie karnym i brak zatrudnienia i dochodów nie czynią jego sytuacji wyjątkowej oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest okolicznością obiektywną, lecz stanowi efekt zabronionych działań skarżącego i nie może stanowić okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Fakt obecnego przebywania skarżącego w zakładzie karnym i wiążący się z tym brak zatrudnienia nie oznacza, że nie może on pracować w ogóle. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że przeszkodą w podjęciu zatrudnienia ze strony skarżącego nie jest także jego sytuacja zdrowotna. Wprawdzie wymaga on nadzoru penitencjarno - ochronnego i wsparcia psychologa, o czym świadczy karta informacyjna leczenia szpitalnego, jednakże z jej treści nie wynika, aby nie mógł o podejmować jakiegokolwiek zatrudnienia. Nadto, skarżący nie dysponuje orzeczeniem o niepełnoprawności, które mogłoby go ewentualnie na trwałe dyskwalifikować jako osobę poszukującą zatrudnienia. [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu zarzucił organowi odwoławczemu błędną analizę i ocenę zebranego materiału dowodowego, co narusza przepisy prawa i zasady uznania administracyjnego. Jego zdaniem ze zgromadzonych dowodów wynika, że w jego sytuacji zachodzą szczególne okoliczności polegające na trwałym braku możliwości zatrudnienia, dające podstawę do umorzenia wnioskowanego zadłużenia. Z karty leczenia szpitalnego wynika, że u skarżącego wykryto zachowania odbiegające od norm, a z zaświadczenia z Aresztu Śledczego [...] wynika, że skarżący nie może być zatrudniony, nie jest i nie był zatrudniony, z uwagi na cechy osobowości i konieczność stałej obserwacji. Skarżący podał, że nie może wnosić o spłatę zadłużenia w ratach, ponieważ nie ma środków finansowych na ten cel. Nie ma sensu odroczenie terminu płatności zobowiązania, z uwagi na okres odbywania kary pozbawienia wolności. Obecnie koniec kary przypada na 2019 r., ale skarżący został skazany kolejnymi wyrokami, które nie zostały wykonane. Koniec odbywania kary zostanie wydłużony do 2023 r., a opuszczenie Aresztu Śledczego nastąpi w 2031 r., co świadczy o konieczności rozważenia umorzenia należności. SKO w [...] błędnie oceniło też, że skarżący nie podejmuje żadnych działań celem zmiany swej sytuacji. Skarżący podał, że uczęszcza na programy w jednostce penitencjarnej ("Autoagresja"), przechodzi programy z psychologami, ma konsultacje z psychiatrami. Pracuje nad chorobą z funkcjonariuszami. Skarżący podał, że w jego sytuacji rozłożenie zadłużenia na raty nie ma sensu, ponieważ jest osobą niezdolną do pracy, ma zaburzenia psychiczne. Skarżący wskazał, że wbrew temu co twierdzi Kolegium, od dawna podejmował kroki w celu zniesienia obowiązku alimentacyjnego. Skarżący podał, że sprawy były umarzane, z braku środków finansowych, nie miał możliwości kopiowania potrzebnych dokumentów. Skarżący zauważył, że korzysta z pomocy instytucji "Patronat", czy "Jump". Obecnie w toku są sprawy sądowe o zniesienie obowiązku alimentacyjnego. Wskazał na sygn. akt: [...],[...],[...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało prezentowane w sprawie stanowisko. W piśmie z dnia [...] września 2016 r. adwokat J. S. działając jako pełnomocnik skarżącego z urzędu sprecyzował wnioski i zarzuty skargi. Wskazał na naruszenie przepisów postępowania, tj: 1. art. 7, art 77 § 1 Kpa poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie w zakresie: - możliwości podjęcia pracy przez skarżącego S. B. w Areszcie Śledczym, podczas gdy skarżący informował organ, że nie może być zatrudniony w warunkach penitencjarnych, z uwagi na "zaburzenia osobowości", które powodują brak możliwości zapewnienia mu bezpieczeństwa osobistego; jednocześnie skarżący - jak wynika z dokumentacji osobowo-poznawczej osadzonego - deklarował chęć podjęcia pracy w celu poprawienia swojej sytuacji finansowej; - nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie twierdzeń skarżącego o podjęciu czynności zmierzających do zmniejszenia kwoty zasądzonych alimentów, podczas gdy skarżący informował organ o toczącym się postępowaniu o obniżenie alimentów; 2. art. 10 § 1 Kpa poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie, umożliwienia wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań, polegających na: - nieuwzględnieniu podczas procedowania, że skarżący w warunkach izolacji penitencjarnej nie ma swobody i możliwości przedkładania dowodów z dokumentów na potwierdzenie okoliczności, z których wywodzi skutki prawne, o czym informował w piśmie do organu z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wobec tego pełnomocnik wniósł o: 1. przeprowadzenie dowodu z dokumentu - wyroku Sądu Rejonowego dla [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. akt. [...] obniżającego skarżącemu alimenty z dotychczasowej kwoty [...] zł miesięcznie do kwoty [...] złotych miesięcznie. 2. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i ustalenie przez Sąd wskazówek dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę argumentację i wniosek dowodowy zawarty w piśmie procesowym; 3. przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postepowania doszło do naruszenia art. 7 Kpa albowiem organ nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nie zapoznał się dokładnie z kartą informacyjną leczenia szpitalnego, w której to wprost zostało napisane, że skarżący ma "zaburzenia osobowości", co prowadzi do tego, iż w warunkach penitencjarnych brak jest możliwości zapewnienia mu bezpieczeństwa osobistego. Z zaświadczenia ze służby więziennej z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika, że "osadzony nie był zatrudniony, ze względu na warunki i właściwości osobiste oraz brak możliwości zapewnienia bezpieczeństwa osobistego. Tym samym na obecnym etapie nie jest w stanie zarobkować i poprawić swojej sytuacji dochodowej, choć jak wynika z treści niniejszego zaświadczenia skarżący deklarował chęć podjęcia pracy. W toku postępowania doszło również do naruszenia art. 77 Kpa albowiem organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Skarżący w skardze z dnia [...] września 2015 r. informował organ o podjęciu starań mających na celu obniżenie alimentów podał nawet sygn. akt: [...],[...],[...] Sądu Rejonowego dla [...] VI Wydziału Rodzinnego i Nieletnich. Zatem organ nie wypełnił obowiązku wynikającego z przepisu art. 77 Kpa bowiem nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego choć był o nim informowany. Organ naruszył także art. 10 Kpa poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie, umożliwienia wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Działanie to polegało, w szczególności na nieuwzględnieniu podczas procedowania, iż skarżący w warunkach izolacji penitencjarnej nie ma swobody i możliwości przedkładania dowodów z dokumentów na potwierdzenie okoliczności, z których wywodzi skutki prawne, o czym informował w piśmie do organu z dnia [...] sierpnia 2015 r., jak również w skardze. Fakt odbywania orzeczonej kary przez skarżącego z innego tytułu nie może stanowić okoliczności dla nakładania kolejnych sankcji, w sytuacji gdy nie można mówić o zawinionym działaniu, czy zaniechaniu albo chociaż o tym, że powinien wiedzieć i liczyć się z tym, że niepłacenie alimentów w związku z niemożliwością wykonywania pracy w warunkach penitencjarnych uniemożliwi bieżące spełnienie świadczenia alimentacyjnego. Organ nie może przyjmować domniemania, że skarżący aktualnie pozbawiony wolności bez możliwości wykonywania pracy nie chce i nie będzie mógł w przyszłości alimentów świadczyć. Skarżący wnosząc o obniżenie alimentów wykazał, że chce płacić jednakże wtedy kiedy będzie mógł. W okresie, w którym jest pozbawiony możliwości zarobkowania, nie mając źródeł dochodu oraz przychodu z innych tytułów nie jest w stanie ich świadczyć. Oznacza to, że powinien być zwolniony z tego obowiązku przez zawieszenie, a należne za ten okres świadczenia umorzone. Jeżeli jednak skumulują się niezapłacone świadczenia alimentacyjne wraz z odsetkami osiągając istotną wartość, to praktycznie skarżący zostanie wciągnięty w niekończącą się "spiralę" zadłużenia, a tym samym praktycznie i jak wskazuje wiedza notoryjna, po wyjściu z Aresztu Śledczego stanie się "wiecznym" dłużnikiem zarówno Skarbu Państwa, Komorników i Sądów, co dodatkowo przemawia za uwzględnieniem powyższego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Sąd zauważa, że materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie przez organy był art. 30 ust. 2 ustawy. Stosownie do jego treści organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Regulacja powyższa wskazuje zatem, że nie każdy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych należności. Ustawodawca dopuścił bowiem możliwość zaniechania obciążania dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu w przypadkach uzasadnionych warunkami materialnymi i rodzinnymi osoby zobowiązanej. Ustawodawca używając zwrotu "może umorzyć" przesądził, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma możliwość wyboru wariantu rozstrzygnięcia. O tym, czy kwota świadczenia powinna być np. umorzona w całości, w części, czy też nie, rozstrzyga organ, który wydał decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ ma możliwość, a nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie stwierdzenia, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Nie może to jednak oznaczać "dowolności" organu wyrażonej w podjętej decyzji i wyłączenia decyzji uznaniowych spod kontroli sądowej. Kontrola ta jest jednak ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. sygn. SA/Sz 2548/00). Kontrola Sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa. Oceniając zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu I instancji, w świetle przedstawionych powyżej przepisów prawa Sąd doszedł do przekonania, iż organy obu instancji nie przeprowadziły dokładnej i wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej oraz rodzinnej skarżącego i nie dokonały właściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Na wstępie zgodzić należało się zarówno z organem I instancji, jak i organem odwoławczym, że – co do zasady – odbywanie kary pozbawienia wolności przez dłużnika alimentacyjnego nie kwalifikuje wnioskodawcy do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Trzeba jednak zauważyć, że organ właściwy w sprawie zastosowania ulgi musi oceniać zasadność wniosku o umorzenie przez pryzmat realnych możliwości dobrowolnego spłacenia przez dłużnika alimentacyjnego ciążącego na nim zobowiązania lub ściągnięcia tych należności w trybie egzekucji administracyjnej. Działania organu i podjęte decyzje muszą być bowiem racjonalne. Refleksem decyzji odmawiającej umorzenia wskazanych wyżej należności jest ocena organu, że istnieją realne możliwości uzyskania należności od dłużnika alimentacyjnego. Taka sytuacja zachodzi niewątpliwie, gdy dłużnik alimentacyjny odbywa karę pozbawienia wolności o stosunkowo niskim wymiarze, a jego warunki osobiste (sytuacja majątkowa, zdrowotna, wykształcenie, doświadczenie zawodowe) świadczą o tym, że przeszkoda w regulowaniu zobowiązań ma charakter przemijający i że po odbyciu kary pozbawienia wolności wnioskodawca może spłacić swe zobowiązania z posiadanego majątku lub z dochodu uzyskanego z podjętej aktywności zarobkowej. Odmienny charakter może natomiast mieć sytuacja dłużnika alimentacyjnego, który odbywa karę pozbawienia wolności za popełnienie ciężkiego przestępstwa, a do wykonania oczekują kolejne prawomocne wyroki orzekające w stosunku do dłużnika alimentacyjnego kary pozbawienia wolności, które praktycznie izolują skazanego od społeczeństwa na wiele lat. W takiej sytuacji utrzymywanie przez organ właściwy wierzyciela takiego długu jako "czynnego" i monitorowanie takiego dłużnika alimentacyjnego jako dłużnika "ściągalnego" byłoby wątpliwe. Nie może bowiem wystąpić sytuacja, gdy jednocześnie organ odmawia umorzenia należności, a sytuacja osobista dłużnika jest tego rodzaju, że nie ma on faktycznej możliwości regulowania swych zobowiązań. W tym zakresie niewystarczające jest powoływanie się jedynie na obowiązujące orzecznictwo sądowe odnoszące się do bezzasadności wniosków o umorzenie należności dłużników alimentacyjnych odbywających karę pozbawienia wolności. Tego rodzaju kwestie należy wyjaśnić i ocenić na tle realiów konkretnej sprawy, a głównym wyznacznikiem oceny zasadności wniosku musi być to, czy według stanu istniejącego na datę wydania decyzji pozbawienie wolności ma charakter trwały i czy warunki osobiste dłużnika alimentacyjnego świadczą o tym, że są realne możliwości pobrania lub dochodzenia wymienionych wyżej należności. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że koniec odbywania przez [...] kary pozbawienia wolności przypada na [...] stycznia 2019 r. (zaświadczenie z-cy dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r.), jednakże w skardze S. B. podał, że do wykonania oczekują kolejne wyroki orzekające kary, których koniec przypada na lata 2023 i 2031. Tej kwestii organy nie wyjaśniały, mimo, że okoliczność wykonania w stosunku do skarżącego kolejnych wyroków była sygnalizowana we wniosku o umorzenie. Zatem przedwczesne może okazać się stanowisko organów, co do tego, że sytuacja skarżącego odbywającego karę pozbawienia wolności nie ma charakteru "trwałego". Jeżeli chodzi o poglądy organów na temat tego, że stan zdrowia [...] nie stanowi przeszkody do podjęcia przez niego zatrudnienia Sąd zwraca uwagę, że organy orzekające w sprawach ulg dotyczących należności wypłacanych z funduszu alimentacyjnego nie są kompetentne do samodzielnej oceny tej kwestii w niniejszej sprawie. Z kart leczenia szpitalnego z dnia [...] czerwca 2013 r. i [...] września 2013 r. wynika, że skarżący ma zaburzenia adaptacyjne depresyjne i zaburzenia osobowości, przejawia zachowania autoagresywne, wymaga leczenia lekami psychotropowymi. Skarżący od ponad 3 lat przebywa w Areszcie Śledczym w warunkach izolacji penitencjarnej. Nie były mu składane oferty pracy i nie pozostawał w zatrudnieniu w jednostkach penitencjarnych, z uwagi na warunki i właściwości osobiste oraz brak możliwości zapewnienia bezpieczeństwa osobistego, co wynika z zaświadczenia z-cy dyrektora Aresztu Śledczego w [...] oraz zaświadczeń z dnia [...] grudnia 2015 r. i [...] lutego 2016 r. złożonych do akt sądowych. Z powyższego wynika, że sytuacja w jakiej znalazł się skarżący nie pozwala na podjęcie przez niego pracy zarobkowej. W tym zakresie decydujące znaczenie ma decyzja władz Aresztu Śledczego podyktowana względami prewencyjnymi. Trafnie wskazał organ odwoławczy, że z karty leczenia szpitalnego nie wynika zakaz podejmowania jakiejkolwiek pracy i że skarżący nie przedstawił orzeczenia orzekającego o stopniu niepełnosprawności świadczącego dyskwalifikującego go jako osoby poszukującej zatrudnienia. Sąd zwraca jednak po raz kolejny uwagę, że dla niniejszej sprawy nie miał przesądzającego znaczenia fakt niewykazania się przez skarżącego dokumentami potwierdzającymi stopień jego niepełnosprawności lub niezdolność do pracy, skoro skarżący pozbawiony wolności ma znacznie ograniczone możliwości załatwiania własnych spraw. Istotne znaczenie winna mieć ocena w zakresie tego, czy w stanie istniejącym w dniu wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności skarżący ma realną możliwość zarobkowania podczas wykonywania kary pozbawienia wolności, co jest wątpliwe w sytuacji konsekwentnego stanowiska władz Aresztu Śledczego o poddaniu skarżącego izolacji penitencjarnej i niekierowaniu do skarżącego ofert pracy, z uwagi na jego warunki osobiste i względy bezpieczeństwa. Podawany przez organ I instancji argument, że sytuacja zdrowotna skarżącego w przyszłości może ulec zmianie, wykracza poza datę wydania decyzji, jest pewną prognozą organu niemającego wiedzy specjalnej w tym zakresie, niepopartą żadnym wiarygodnym dowodem. Sąd zgodził się z [...], że błędne jest stanowisko organów jakoby skarżący nie podejmował żadnych działań mających na celu poprawę swej sytuacji dochodowej, czy doprowadzenie do zmniejszenia kwoty zasądzonych na rzecz córki alimentów lub zniesienia obowiązku alimentacyjnego. Już choćby z zaświadczenia z-cy dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., złożonego do akt sądowych, wynika, że skarżący deklarował chęć podjęcia pracy, co wynika z dokumentacji osobowo-poznawczej. W oświadczeniu o sytuacji rodzinnej i materialnej z dnia [...] czerwca 2015 r. (w pkt IV.) skarżący odpowiedział twierdząco na pytanie, czy ubiegał się w sądzie o obniżenie zasądzonych alimentów lub zniesienie obowiązku alimentacyjnego, w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podał, że niejednokrotnie podejmował (np. w sprawie o sygn. akt [...]) tego rodzaju działania, ale pobyt w Areszcie Śledczym uniemożliwiał wykazanie się przez sądem rodzinnym określonymi dokumentami. W skardze skarżący wskazał na potwierdzenie tych okoliczności sygnatury akt innych spraw sądowych: [...],[...],[...]. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia i oceny, czy sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego może przemawiać za uwzględnieniem jego żądania o umorzeniu zadłużenia w całości lub w części (np. co do dotychczas naliczonych odsetek za czas odbywania kary pozbawienia wolności, gdy nie mógł zarobkować) stanowi o naruszeniu przez organy obu instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. W pierwszej kolejności organ wyjaśni jakie prawomocne wyroki sądowe skazujące skarżącego na kary pozbawienia wolności oczekują na wykonanie i jakie prawomocne wyroki sądowe wydano w sprawach dotyczących obowiązku alimentacyjnego skarżącego. Następnie organ, biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, szczegółowo przeanalizuje sytuację osobistą skarżącego, w kontekście przesłanek sformułowanych w art. 30 ust. 2 ustawy. W zależności od poczynionych ustaleń i ocen organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni, zgodnie z wymogami art. 11 i art. 107 § 3 Kpa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło