I SA/Wa 1897/19
WyrokWSA w Warszawie2021-05-11
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, Bożena Marciniak, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze przyznane na dziecko, które zgodnie z postanowieniem sądu o zabezpieczeniu miejsca zamieszkania w trakcie postępowania rozwodowego przebywa z matką, może zostać uznane za nienależnie pobrane w przypadku, gdy ojciec we wniosku wskazał, że dziecko zamieszkuje z nim i pozostaje na jego utrzymaniu?Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze zostało przyznane nienależnie, ponieważ ojciec, składając wniosek, świadomie wprowadził organ w błąd, wskazując, że dziecko zamieszkuje z nim i pozostaje na jego utrzymaniu, podczas gdy postanowienie sądu o zabezpieczeniu miejsca zamieszkania ustalało pobyt dzieci z matką. Zatajenie istotnych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia, w tym toczącego się postępowania rozwodowego i postanowień sądu, stanowi podstawę do uznania świadczenia za nienależnie pobrane.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Ojciec dziecka, J.P., złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na syna A.P., wskazując, że dziecko zamieszkuje z nim i pozostaje na jego utrzymaniu. W rzeczywistości, zgodnie z postanowieniem sądu o zabezpieczeniu miejsca zamieszkania w trakcie postępowania rozwodowego, dzieci mieszkały z matką. Organy administracyjne uznały, że J.P. świadomie wprowadził organ w błąd, co skutkowało uznaniem świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązaniem do jego zwrotu. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc m.in. problemy systemowe, błędy techniczne oraz trudną sytuację materialną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J.P. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] marca 2019 r., nr [...] ustalającej, że świadczenie wychowawcze w kwocie [...] zł wypłacone na A.P. w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane, które podlega zwrotowi wraz z odsetkami oraz zobowiązującej do zwrotu ww. kwoty, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...] przyznał J.P. świadczenie wychowawcze na syna A.P., jako drugie dziecko w rodzinie, w wysokości po [...] zł miesięcznie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. Wnioskodawca we wniosku wskazał, że w skład rodziny wchodzi poza nim żona M.J. oraz synowie J. i A..
J.P. [...] sierpnia 2017 r. wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na A.P., wskazując, że jest w trakcie rozwodu z żoną, zaś synowie J. i A. zamieszkują z matką. W związku z wątpliwościami co do zasadności wypłaty świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2017/2018 organ wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień. Wezwanie nie zostało podjęte przez J.P. i zwrócone do organu po dwukrotnym awizowaniu. Strona nie stawiła się w urzędzie w celu złożenia wyjaśnień.
W tej sytuacji organ wstrzymał wypłatę świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2017/2018 i zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, w celu potwierdzenia miejsca zamieszkania dzieci oraz faktycznego sprawowania opieki. Mimo prób skontaktowania się z J.P. oraz skierowanego do niego wezwania nie nawiązał on kontaktu z ośrodkiem pomocy społecznej.
Organ wskazał, że z protokołu przesłuchania matki dzieci M.J. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2015 r., sygn. [...] wynika, że na czas trwania procesu o rozwód, miejsce pobytu dzieci: A.P. i J.P. ustalono przy matce, ustalając kontakty małoletnich z ojcem oraz zobowiązując go do łożenia alimentów na rzecz dzieci.
Organ ustalił, że na syna A.P. wypłacane było także świadczenie wychowawcze w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. przyznane przez Prezydenta [...] na podstawie wniosku M.J..
Burmistrz Miasta i Gminy [...] uznał, że wnioskodawca wprowadził w błąd organ przyznający świadczenie i zawiadomił J.P. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r.
Decyzją z [...] marca 2019 r. Burmistrz ustalił że świadczenie wychowawcze w kwocie [...] zł wypłacone na A.P. w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane, które podlega zwrotowi wraz z odsetkami oraz zobowiązał do zwrotu ww. kwoty. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.P..
Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.). Organ przytoczył treść art. 25 ust. 2 ustawy. Wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie. Organ podniósł, że zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 2 i 3).
W niniejszej sprawie świadczenie wychowawcze zostało przyznane J.P. na syna A.P., jako drugie dziecko w rodzinie, zatem bez ustalania wysokości dochodów rodziny.
Organ podkreślił, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się ono nie należy. Dotyczy to zarówno osoby, która była świadoma okoliczności, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w przypadku świadomego zaniechania w przekazaniu organowi posiadanych informacji wywierających wpływ na prawo do świadczenia.
Kolegium wyjaśniło, że o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu art. 25 ust. 2 ustawy można mówić wtedy, gdy strona pobiera świadczenia, chociaż wie, że nie powinna ich pobierać w ogóle lub w danej wysokości. Istnieje wtedy element obiektywny (wystąpienie okoliczności) oraz subiektywny (świadome i celowe działanie wbrew pouczeniu). Organ powołał się na wypracowane orzecznictwo sądowe na podstawie przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Kolegium zaznaczyło, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, złożony przez J.P.. We wniosku tym wpisał jako dziecko zamieszkujące z nim oraz pozostające na jego utrzymaniu – A.P.. Tymczasem, jak wynika z postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2015 r., sygn. [...] miejscem zamieszkania J. oraz A. P. jest, na czas trwania procesu, miejsce zamieszkania J.P. składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna A. świadomie wprowadził organ administracji w błąd. Podkreśliło, że w odwołaniu J.P. sam przyznał, że dzieci nie mieszkały razem z nim, po tym jak uległ wypadkowi i wymagał długotrwałego leczenia. Organ wskazał, że nie odnosi się do argumentów dotyczących wzajemnych stosunków wnioskodawcy z matką dzieci oraz ewentualnych oświadczeń co do pobierania świadczenia wychowawczego złożonych przez M.J. w trakcie sprawy rozwodowej, gdyż powyższe okoliczności będą rozpatrywane przez sąd cywilny w trakcie trwającego postępowania rozwodowego. Kolegium zaznaczyło, że dla niniejszego postępowania istotny jest fakt, iż skarżący świadomie wskazał we wniosku, że syn A. zamieszkuje wspólnie z nim, pomimo wydanego przez sąd w październiku 2015 r. postanowienia o zabezpieczeniu miejsca zamieszkania dzieci przy matce.
Zdaniem organu nie sposób twierdzić, że skarżący nie miał świadomości co do wydanego orzeczenia sądu, skoro sam wskazał, że żona "przejęła dzieci" na czas trwania procesu.
Kolegium podniosło, że bez znaczenia są uwagi skarżącego dotyczące niesprawnego, w jego ocenie, systemu kontroli wypłaty świadczeń, gdyż to na stronie postępowania ciąży obowiązek wypełnienia dokumentów zgodnie ze stanem faktycznym, według jej wiedzy co do faktu, m. in. zamieszkania dzieci, którą niezaprzeczalnie skarżący w tym zakresie dysponował.
Odnosząc się do zarzutu nie poinformowania o trwającym postępowaniu i braku skutecznego doręczenia pism, Kolegium wskazało, że sposób doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 42-44 kpa. Organ przytoczył treść tych przepisów i podniósł, że wysłanie pisma na adres znany organowi z poprzednio prowadzonego postępowania jest zgodne z art. 42 § 1 kpa. W sytuacji, gdy strona nie podejmuje korespondencji, przepisy przewidują, tzw. tryb doręczenia zastępczego opisanego w art. 44 kpa.
Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że przesyłka zawiadamiająca o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i informująca o możliwości zapoznania się z aktami i złożenia wyjaśnień była awizowana [...] kwietnia 2018 r., a następnie [...] kwietnia 2018 r. (informacja o przesyłce pozostawionej do odbioru w UP [...], ul. [...]). W związku z niepodjęciem przesyłki w terminie 14 dni, przesyłka została zwrócona do organu I instancji. Organ zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się także notatka służbowa pracownika socjalnego z [...] kwietnia 2018 r., z której wynika, że w dniach [...],[...] i [...] lutego 2018 r. pracownik nie zastał nikogo pod adresem zamieszkania skarżącego, jak również brak było śladów świadczących o obecności kogokolwiek na posesji (były opady śniegu). W skrzynce pocztowej pracownik socjalny pozostawił prośbę o kontakt z OPS.
Kolegium wskazało, że skarżący ze względu na liczne pobyty w szpitalu oraz wyjazdy rehabilitacyjne powinien wykazać się dbałością o swoje sprawy i ustanowić osobę do odbioru ewentualnej korespondencji. Natomiast fakt, że strona nie podjęła zawiadomienia o wszczęciu postępowania i nie zapoznała się z jego treścią mógłby mieć znaczenie wyłącznie w sytuacji, gdy skarżący nie złożył odwołania. Tymczasem składając odwołanie miał on możliwość wykazania wadliwości prowadzonego postępowania. Kolegium zapoznało się z treścią odwołania i uznało, że argumenty tam podnoszone nie zasługują na uwzględnienie.
Reasumując Kolegium stwierdziło, że skarżący świadomie pobrał nienależne mu świadczenia wychowawcze w wysokości [...] zł na drugie dziecko, a zatem organ I instancji prawidłowo orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami za opóźnienie.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2019 r. złożył J.P.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że wskazywał na występujące w pierwszym okresie realizacji świadczeń wychowawczych liczne problemy techniczne w komunikacji poszczególnych systemów i rejestrów publicznych, co uniemożliwiało uzyskanie rzetelnych danych o beneficjentach i wyeliminowanie przypadków nienależnego pobierania świadczeń. Zdaniem skarżącego, gdyby system i technika działały należycie, to już po pierwszym miesiącu albo natychmiast, a nie dopiero po trzech latach, okazało by się, że wnioski rodziców są zdublowane.
Skarżący wskazał, że młodszy syn spędza połowę czasu u niego, a u matki jest przejściowo i tymczasowo. Syn pozostaje także na jego utrzymaniu, gdyż płaci na niego alimenty i opłaca dodatkowe zajęcia. W ocenie skarżącego w tej sytuacji postanowienie Sądu nie ma znaczenia dla oceny ponoszenia kosztów na syna. Podniósł, że pobrane świadczenia przeznaczył na potrzeby dzieci.
Skarżący zaznaczył, że jest w trudnej sytuacji materialnej, mając minimalne i niewystarczające dochody i nie jest w stanie zwrócić pobranej kwoty. Podkreślił, że nie było z jego strony złej woli, tylko nastąpił splot niekorzystnych nieporozumień i błędów systemowych, technicznych przy świadczeniach wychowawczych, a także nie działająca należycie Poczta Polska.
W piśmie procesowym z [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Uzupełniając skargę zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
- art. 7, 77, 80 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie załatwienie jej z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, a także naruszenia obowiązku zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny, w szczególności oparcie decyzji na orzeczeniu w przedmiocie zabezpieczenia miejsca zamieszkania małoletnich i zeznania M.J. i przyjęcie jej wersji bez analizy akt postępowania rozwodowego z pominięciem twierdzeń skarżącego dotyczących opieki nad małoletnimi w okresie pobierania świadczeń i mimo istniejącego konfliktu z żoną i niewiedzy skarżącego o złożeniu przez żonę wniosku o świadczenie rodzinne na syna A., niezbadanie stanu faktycznego sprawy i uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu, mimo wskazywania na trudności w odbiorze korespondencji, co skutkowało błędnym przyjęciem jakoby skarżący wprowadził organ świdomie w błąd;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, poprzez wadliwe ustalenie, że świadczenie pobrane przez skarżącego było nienależne podczas, gdy brak było podstaw do uznania jakoby działanie skarżącego polegało na świadomym wprowadzeniu organu w błąd, albowiem w dacie składania wniosku władza rodzicielska przysługiwała obojgu rodzicom, ojciec miał kontakty z dziećmi i łożył na ich utrzymanie, a uzyskane świadczenia przeznaczył na potrzeby dzieci i nie miał wiedzy, że matka również pobrała świadczenie.
Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu pisma.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 8 kwietnia 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, o czym pełnomocnik skarżącego i organ zostali powiadomieni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę decyzji organu stanowiły przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.
Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.
Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się, zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy świadczenie przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie. W art. 25 ust. 3 ustawy wskazano, że od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie.
Uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga zaistnienia dwu przesłanek: po pierwsze - świadczenie zostało przyznane lub też wypłacone; po drugie - podstawą przyznania bądź wypłaty tego świadczenia była jedna ze wskazanych w nim okoliczności: świadome wprowadzenie w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie. Pierwsza z tych przesłanek w sposób niebudzący żadnych wątpliwości zaistniała, bowiem świadczenie było przyznane i wypłacane. Należy podzielić stanowisko organów, że w niniejszej sprawie zaistniała także druga przesłanka. Zważyć należy, że świadomym wprowadzeniem w błąd jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się o świadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jej uprawnień lub się na to godzi, podając nieprawdziwe fakty lub zatajając istotne dla sprawy okoliczności (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2234/14). Świadome wprowadzenie w błąd organu to również przemilczenie istotnych okoliczności mających wpływ na przyznanie świadczenia.
Podkreślić należy, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek podania informacji zgodnych z prawdą. W postępowaniu dotyczącym pobrania nienależnie przyznanego świadczenia przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która była świadoma okoliczności, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w przypadku świadomego zaniechania przekazania organowi posiadanych informacji wywierających wpływ na prawo do świadczenia.
Przenosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że we wniosku z [...] czerwca 2016 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. skarżący wskazał, że syn zamieszkuje z nim i pozostaje na jego utrzymaniu (pkt. 3 rubryki wniosku). Jako członków rodziny wspólnie zamieszkujących ze skarżącym wskazał żonę i dwóch synów – J. i A.. W części II formularza wniosku zawarte jest, m.in. oświadczenie: "powyższe dane są prawdziwe, zapoznałam/zapoznałem się z warunkami uprawniającymi do świadczenia wychowawczego". Formularz został przez skarżącego podpisany.
Zważyć należy, że w dacie składania wniosku toczyło się (od 2014 r.) postępowanie o rozwód pomiędzy małżonkami P.. Postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2015 r., sygn. [...] ustalone zostało, na czas trwania procesu o rozwód, miejsce zamieszkania dzieci J. i A. w miejscu zamieszkania matki M.J.. Natomiast postanowieniem tego Sądu z [...] listopada 2015 r., sygn. [...] uregulowane zostały kontakty ojca z synami oraz zobowiązano go do łożenia alimentów na dzieci w łącznej kwocie [...] zł. Skarżący nie przekazał tych informacji organowi lecz podał, że syn A. zamieszkuje wraz z nim i pozostaje na jego utrzymaniu. Nie sposób przyjąć, że skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu o rozwód i wydanych (ponad pół roku przed złożeniem wniosku o świadczenie wychowawcze) postanowieniach Sądu Okręgowego w [...]. Jak wynika z notatki służbowej pracownika organu I instancji z [...] stycznia 2018 r. skarżący będąc w biurze organu poinformował, że od pięciu lat toczy się sprawa o rozwód. Odmówił wówczas złożenia oświadczenia z kim mieszkają dzieci.
Nie zasługują na wiarę twierdzenia o zamieszkiwaniu dzieci ze skarżącym jak również, że dzieci połowę czasu spędzają z nim, wobec czego w dobrej wierze złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na syna A. (wówczas [...] - letniego). Jak wynika z akt administracyjnych, w tym zaświadczenia o zameldowaniu syna, oświadczenia M.J. z [...] kwietnia 2018 r. i protokołu jej przesłuchania z [...] stycznia 2019 r., dzieci od października 2015 r. mieszkały z matką przy ul. [...] w [...] i uczęszczały do szkół w [...]. Wskazują na powyższe także zaświadczenie Fundacji [...] z [...] listopada 2015 r., opinia z [...] maja 2018 r. wydana przez dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] dotycząca A.P., pismo dyrektora tej szkoły z [...] kwietnia 2018 r. skierowane do organu I instancji. Dowody te korespondują z treścią wyżej powołanych postanowień Sądu Okręgowego w [...].
Z postanowienia w przedmiocie uregulowania kontaktów skarżącego z dziećmi wynika, że kontakty te miały się odbywać w co drugi parzysty weekend miesiąca od piątku po zakończeniu zajęć szkolnych do niedzieli, w każdy wtorek po zakończeniu lekcji oraz w określone dni Świąt Bożego Narodzenia i przerw świątecznych. Zsumowanie tych dni wskazuje, że zdecydowaną większość czasu spędzała z synami matka. Biorąc pod uwagę obowiązki szkolne dzieci, wiek syna A. i odległość od miejsca zamieszkania dzieci do miejsca zamieszkania ojca nie sposób przyjąć, aby dzieci były w stanie połowę czasu spędzać ze skarżącym. To matka sprawowała bieżącą pieczę nad nimi. Skarżący natomiast zobowiązany został do łożenia alimentów na dzieci i ustalone zostały jego kontakty z dziećmi. Z przyczyn powyżej omówionych wskazanie przez skarżącego we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia alimentacyjnego, że syn zamieszkuje z nim i pozostaje na jego utrzymaniu mijało się z prawdą. Skarżący zataił także informacje o toczącym się postępowaniu rozwodowym, o wydaniu postanowień w przedmiocie zabezpieczenia kontaktów z dziećmi, alimentów i ustalenia miejsca zamieszkania dzieci na czas procesu.
Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie miał wiedzy, iż żona wcześniej od niego wystąpiła o przyznanie świadczenia nie ma dla tej sprawy istotnego znaczenia. Ważne jest, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia podał nieprawdę co do zamieszkiwania syna z nim i pozostawania syna na jego utrzymaniu.
Skarżący w odwołaniu wskazał, że: "Dlatego też, mając w dodatku ogromne kłopoty finansowe i brak środków do życia z powodu niezdolności do pracy i braku dochodów, w dobrej wierze wystąpiłem o świadczenia wychowawcze, jednakże nie biorąc ani grosza dla siebie, lecz w całości przekazując żonie na dzieci (...)" - str. 2 odwołania. Powyższe stwierdzenia skarżącego odnośnie jego sytuacji zdrowotnej i materialnej nie pozwalają na przyjęcie, że dzieci w dacie składania wniosku o świadczenie wychowawcze były na jego utrzymaniu i zamieszkiwały z nim. Podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wypełnienia dokumentów zgodnie ze stanem faktycznym, według jego wiedzy co do, m.in. zamieszkania dzieci, którą niezaprzeczalnie w tym zakresie skarżący dysponował. Wobec tego zarzuty dotyczące niesprawnego, w ocenie skarżącego, systemu kontroli wypłaty świadczeń i nienależycie działającej Poczty Polskiej nie mogą być skuteczne. Jak wyżej zaznaczono skarżący będąc w biurze organu I instancji [...] stycznia 2018r. odmówił odpowiedzi na pytanie odnośnie miejsca zamieszkania dzieci (notatka z [...] stycznia 2018 r.).
Zdaniem Sądu, wypełniona została przesłanka określona w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, wobec czego zarzut naruszenia tego przepisu jest nieskuteczny.
Odnośnie zarzutu nie poinformowania o postępowaniu wskazać należy, że zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony. Sposób doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 42-44 kpa, które to przepisy organ przytoczył i odniósł do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Pisma organu były wysyłane na adres wskazany przez skarżącego we wniosku o przyznanie świadczenia.
Jak wynika z akt sprawy pracownicy socjalni trzykrotnie próbowali skontaktować się ze skarżącym w jego miejscu zamieszkania, skierowano także pismo w sprawie kontaktu z pracownikiem, kierowano wezwania pisemne. Działania te okazały się bezskuteczne (notatki służbowe z [...] i [...] kwietnia 2018 r.). Nie udało się także przeprowadzić wywiadu środowiskowego.
Skarżący miał wiedzę o toczącym się postępowaniu. Odebrał wysłane drogą pocztową: pismo z [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie przesłuchania w drodze pomocy prawnej żony M.J., pismo z [...] lutego 2019 r. zawiadamiające o niemożności załatwienia sprawy w terminie, decyzję organu I instancji od której złożył odwołanie, odebrał pismo z [...] kwietnia 2019 r. skierowane przez organ I instancji do organu odwoławczego. Z powyższych przyczyn niezasadny jest zarzut skargi dotyczący niepoinformowania skarżącego o toczącym się postępowaniu.
Podsumowując uznać należy, że prawidłowo ustalony przez organy stan faktyczny sprawy dostarczył jednoznacznych podstaw do zakwalifikowania świadczeń pobranych przez skarżącego jako pobranych nienależnie. Konsekwencją powyższego było również rozstrzygnięcie o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 9 ustawy z 11 lutego 2016 r.
Wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły prawa i przeprowadziły postępowanie stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 7, 77 i 80 kpa oraz dokonały trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienia decyzji spełniają wymogi z art. 107 § 3 kpa. Organy dokonały oceny całego materiału dowodowego, w tym zebranych w sprawie dowodów z dokumentów, a organ II instancji w obszerny sposób przytoczył najistotniejsze zarzuty odwołania i odniósł się do nich. Skarżący w toku postępowania, poza stanowiskiem zawartym w odwołaniu, nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Na ocenę zaskarżonej decyzji nie mogą mieć wpływu relacje skarżącego z żoną i tocząca się sprawa o rozwód. Wbrew zarzutom skargi organy nie poprzestały na przesłuchaniu żony skarżącego, lecz zebrały także dowody z dokumentów, w tym postanowień Sądu.
Podnoszona w skardze trudna sytuacja materialna skarżącego nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu lecz w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 25 ust. 10 ustawy, tj. w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia, odroczenia termu płatności lub rozłożenia na raty.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło