I SA/Wa 190/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w K. sprawy ze skargi S.O. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz S.O. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 190/05 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2002 roku numer [...] Wojewody [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1982 roku numer [...] Naczelnika Gminy G. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, iż z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w K. z dnia [...] czerwca 1977 roku wynika, że A.N. był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsi G. o pow. [...] metrów kwadratowych. Na wniosek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K., decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 roku numer [...] Naczelnik Gminy w G., działając na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. 10/74, poz. 64 ze zmianami), orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. z przeznaczeniem pod budowę kopalni "[...]" szeregu nieruchomości położonych we wsi G., w tym części nieruchomości stanowiącej własność A.N., a składającej się z działek gruntu oznaczonych numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] metrów kwadratowych oraz zobowiązał Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w K. do wypłaty A.N. ustalonego odszkodowania. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] maja 1984 roku A.N. i J.N. przenieśli nieodpłatnie własność tego gospodarstwa rolnego na rzecz S. i Z. małżonków O. Spadek po A.N. zmarłym dnia [...] sierpnia 1990 r. nabyli : żona J.N. oraz dzieci J.N., K.N. i S.O. – postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 2002 r. sygn. Akt [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 1995 roku numer [...] Wojewoda [...], działając na podstawie przepisów ustawy z 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. 79/90, poz.464 ze zmianami) stwierdził, że z dniem [...] września 1990 roku Przedsiębiorstwo Państwowe [...] w K. nabyło prawo użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa o łącznej powierzchni [...] hektara, w tym prawo użytkowania działek gruntu położonych we wsi G. i oznaczonych numerami [...] i [...]. W dniu [...] grudnia 2000 roku były dyrektor [...] w K. złożył pisemne oświadczenie dotyczące postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 roku numer [...] Naczelnika Gminy w G. W dniu [...] marca 2001 roku były Naczelnik Gminy w G. złożył pisemne oświadczenie dotyczące postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 roku numer [...] Naczelnika Gminy w G. W dniu [...] stycznia 2002 roku S.O. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 1982 roku numer [...] Naczelnika Gminy w G. w części dotyczącej działek gruntu oznaczonych numerami [...] i [...]. Decyzją z dnia [...] października 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 1982 roku numer [...] Naczelnika Gminy w G. w części dotyczącej wywłaszczenia działek gruntu oznaczonych numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] metrów kwadratowych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2002 roku numer [...] Wojewody [...]. Na decyzję z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła S.O. Skarżąca, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła, że organ administracji publicznej nie przedstawił żadnych dowodów na to , że A.N. pobrał odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, a ponadto Wojewoda [...] naruszył przepisy art. 156 § 1 pkt. 3 i 4 k.p.a. utrzymując w mocy niezgodną z prawem decyzję Naczelnika Gminy G. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art.7 k.p.a., art.77 k.p.a. i art.80 k.p.a. zadaniem organu administracji publicznej jest podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w celu ustalenia stanu sprawy zgodnego z rzeczywistością. Oznacza to, że obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozostaje w ścisłym związku z obowiązkiem zgromadzenia całego materiału dowodowego. Zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i istotne okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania administracyjnego i skutkuje o wadliwości decyzji. Ponadto należy stwierdzić, że z zasadą prawdy obiektywnej w ścisłym związku pozostaje także zasada swobodnej oceny dowodów. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest ocena wiarygodności i mocy dowodowej według własnej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania o wartości dowodowej poszczególnych dowodów i ich wpływie na ustalenie stanu faktycznego. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do wyłączenia w postępowaniu nadzorczym ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a więc zasady te znajdują zastosowanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Oczywistym jest, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy określona decyzja administracyjna jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że organ w postępowaniu nadzorczym nie jest władny do rozpatrywania sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. ( vide wyrok NSA z 22.05.1987 r IV S.A. 1062/86, ONSA 1/87 poz.35, wyrok NSA z 14.08.1987 r IV S.A. 393/87, ONSA 1/90 poz.1). Z akt sprawy wynika, że przedmiotem postępowania nadzorczego była ostateczna decyzja z [...] sierpnia 1982 roku numer [...] Naczelnika Gminy G. dotycząca wywłaszczenia szeregu nieruchomości położonych w G., w tym także nieruchomości oznaczonej jako działki numer [...] i [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych, a stanowiącej przedmiot własności S.O. Z wymienionej wyżej decyzji wynika, że wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę kopalni "[...]". Poza sporem pozostaje okoliczność, że inwestycja w postaci budowy kopalni "[...]" została zrealizowana. Ostateczna decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Gminy G. wydana została w oparciu o przepisy ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. 10/74, poz.64 ze zmianami). Z tych względów postępowanie nadzorcze miało dać odpowiedź na pytanie, czy w trakcie postępowania wywłaszczeniowego organ administracji publicznej naruszył przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego w sposób dający podstawę do uznania, iż zachodzi którakolwiek z przesłanek wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. W oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dokumentacyjny stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania, iż organ administracji publicznej wyczerpał wszystkie możliwości poszukiwania akt postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydana została decyzja objęta kontrolą w postępowaniu nadzorczym. W szczególności wskazać należy na treść pisma Prokuratury Okręgowej w K. [...] maja 1999 roku, które znajduje się – miedzy innymi - w aktach sprawy I SA 2607/02 i znane jest Sądowi z urzędu. Z treści tego pisma wynika, że organ ten dysponował aktami Urzędu Wojewódzkiego w [...] oraz aktami Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K., a także dokumentami Banku [...] w G., dokumentami Dyrekcji Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w K., dotyczącymi wypłacenia wywłaszczonym rolnikom odszkodowania za przejęty na rzecz Skarbu Państwa grunt. Koniecznym więc jest ustalenie, czy Prokuratura Okręgowa w K. bądź Prokuratura Rejonowa w K. dysponuje tymi aktami bądź kserokopiami akt, ewentualnie organy te winny umożliwić ustalenie miejsca i podmiotu, do którego zostały przekazane. Ponadto w aktach sprawy znajdują się pisma i informacje wskazujące na to, że postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone przez służby geodezyjno-inwestycyjne Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. Z akt sprawy nie wynika, aby zostały zbadane zasoby archiwalne tegoż podmiotu bądź jego następcy prawnego. Wreszcie z akt sprawy nie wynika, czy badane były zasoby archiwalne w Urzędzie Gminy w G. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c, art.152, art.200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.