I SA/Wa 1903/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w C. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego D.G. opiekunowi prawnemu D. i B. D.. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione konieczne przesłanki, pozwalające na przyznanie D.G., opiekunce prawnej D. i B. D., świadczenia pielęgnacyjnego. Według organu pierwszej instancji D. i B. D. nie są niepełnosprawnymi dziećmi w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a co za tym idzie D.G. nie jest opiekunem niepełnosprawnych dziećmi, a tylko opiekunowi niepełnosprawnego dziecka ustawa pozwala na skorzystanie z tej formy. Od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odwołanie wniosła D.G.. Wskazała w nim, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem w jej przypadku zostały spełnione wszystkie konieczne warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego i z uwagi na to wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania D.G. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, decyzją z dnia [...] września 2005 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 17 przewiduje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie w sytuacji, gdy spełnionych jest łącznie szereg ustawowo wskazanych warunków: nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i jest to związane z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: - osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; - osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty socjalnej, emerytury lub renty; - dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu; - osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 9 wskazuje, że termin "niepełnosprawne dziecko" oznacza wyłącznie osobę w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W przedmiotowej sprawie nie została więc, zdaniem organu drugiej instancji, spełniona jedna z koniecznych przesłanek, bez której wypełnienia nie jest dopuszczalne przyznanie prawa do korzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie D. i B. D., w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie byli niepełnosprawnymi dziećmi w chwili wydania zaskarżonej decyzji przez organ pierwszej instancji. Z załączonych do akt sprawy odpisów skróconych aktów urodzenia wynika, że D.D. urodził się 1 września 1973 r., zaś B.D. urodził się 26 kwietnia 1972 r., obydwaj więc w chwili wydania decyzji przez organ pierwszej instancji ukończyli 16 lat. Z uwagi na ten fakt, przyznanie świadczenia rodzinnego w formie świadczenia pielęgnacyjnego D.G. było niedopuszczalne z mocy prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie mogła zostać uwzględniona. Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego występuje opiekun prawny. Powyższe brzmienie art. 17 ust. 1 zostało nadane ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732), która weszła w tej części w życie w dniu 1 września 2005 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (druk nr 3393, IV kadencja Sejmu RP) "skreślenie w art. 17 ust. 1 wyrazów opiekunowi prawnemu dziecka wnikało z faktu, że zarówno świadczenie pielęgnacyjne, jak i dawny zasiłek stały z pomocy społecznej, który zastąpiony został przez świadczenie pielęgnacyjne, kierowane było i jest do rodziców w związku z opieką nad dzieckiem własnym lub przysposobionym, niezależnie od wieku tego dziecka. Dopuszczenie opiekuna prawnego niebędącego rodzicem może spowodować znaczne rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do tego świadczenia na osoby niepracujące". Z powyższego fragmentu uzasadnienia wynika, że ustawodawca nie wziął pod uwagę, że opiekunem dziecka legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie zawsze mogą być rodzice, bowiem tak jak np. w rozpatrywanej sprawie rodzice B. i D. D. nie żyją. W konsekwencji ich opiekun prawny – D.G. została pozbawiona świadczenia pielęgnacyjnego, chociaż sprawuje nad nimi opiekę, tak jak by ją sprawowali ich rodzice. Ustanowienie D.G. opiekunem prawnym B. i D. D. nastąpiło na podstawie postanowień Sądu Rejonowego w O. z dnia 7 lipca 2000 r. sygn. akt [...] oraz [...]. W sytuacji jednoznacznego wyłączenia w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy opiekuna prawnego z kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia rodzinnego, Sąd był obowiązany skargę oddalić. Zaskarżona decyzja, aczkolwiek błędnie uzasadniona, zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. Obowiązkiem organu odwoławczego było bowiem uwzględnienie zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałego po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.