I SA/Wa 1904/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2014 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...] oraz postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej E. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...] i umorzył postępowanie wznowione postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] września 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość położona w P., stanowiąca fragment ulicy [...], zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy P.- [...] w P. oznaczonej geodezyjnie obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, pozostającej w tej dacie we władaniu Miasta P., z dnia 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa za odszkodowaniem własnością Miasta P., jako grunt zajęty pod drogę publiczną. Postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją własną z [...] września 2009 r. wobec uzyskania informacji o śmierci strony postępowania tj. H.G. Decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję własną z [...] września 2009 r. i stwierdził, że część nieruchomości położonej w P., stanowiąca fragment ulicy [...], zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy P.- [...] w P., stanowiąca współwłasność w [...]części udziału A. A., w [...] części udziału O. B., w [...] części udziału J. E., w [...] części udziału M. K., w [...] części udziału E. G., w [...] części udziału A. S., w [...] części udziału L. W., w [...] części udziału A. T., w [...] części J. N., w [...] części udziału Z. N., w [...] części udziału Z. A., w [...] części udziału J. A., w [...] części udziału P. A., a w dniu [...] grudnia 1998 r. stanowiącej współwłasność w [...]części udziału J. A., w [...] części udziału O. B., w [...] części udziału J. E., w [...] części udziału B. K., w [...] części udziału A. K., w [...] części udziału H. G., w [...] części udziału p. A. T., w [...] części udziału J. N., w [...] części udziału Z. N., w [...] części udziału Z. A., w [...] części udziału J. A., w [...] części udziału P. A., w [...] części udziału K. K., oznaczonej geodezyjnie: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, pozostającej w tej dacie we władaniu Miasta P., z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa za odszkodowaniem własnością Miasta P., jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę gminną. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła E. G. podnosząc, iż o fakcie zajęcia przedmiotowej nieruchomości dawni współwłaściciele nieruchomości dowiedzieli się w październiku 2009 r., a zatem po upływie 4 lat od wygaśnięcia terminu do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania. Decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r i umorzył postępowanie wznowione. W uzasadnieniu organ wskazał, że prowadzenie postępowania wobec osoby zmarłej winno być rozpatrywane w kontekście przesłanek nieważnościowych z art. 156 k.p.a., nie zaś w oparciu o przesłanki dotyczące wznowienia postępowania wynikające z art. 145 k.p.a. Tym samym Wojewoda [...] nieprawidłowo wznowił postępowanie i tym samym decyzja z [...] listopada 2010 r. podlega uchyleniu, a postępowanie umorzone. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniosła E. G. W uzasadnieniu wskazała, że wznowienie postępowania było w pełni prawidłowe. Jednocześnie podniosła, iż postępowanie prowadzone przez Wojewodą [...] obarczone jest wadą, albowiem wszelkie pisma składane przez skarżącą miały zmierzać do przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki morskiej wniósł o zawieszenie postępowania, albowiem w skutek powzięcia wiadomości o śmierci strony postępowania administracyjnego tj. O. B. wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Pismem z [...] czerwca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju poinformował o zawieszeniu ww. postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zatem zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga również to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze lecz ale mające wpływ na wynika sprawy. Kierując się tą regułą Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] maja 2013 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestionowana decyzja została skierowane do osób nieżyjących – O. B. (uprzednio O.-B.) zmarłej [...] listopada 2011 r. (por. nadesłany do akt administracyjnych odpis skrócony aktu zgonu z [...] czerwca 2013 r., nr [...]) oraz J. E. zmarłego [...] kwietnia 2011 r. (por. nadesłany do akt sądowych odpis zupełny aktu zgonu z [...] czerwca 2014 r., nr [...]). W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że zarówno O. B. zmarła [...] listopada 2011 r. , jak i J. E. zmarły [...] kwietnia 2011 r., nie mogli być stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Ze znajdującego się odpisu księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. - [...] w P., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych (k. [...] akt administracyjnych) wynika, ze zarówno O. B. (Dział [...] "Własność", podrubryka 2.2.5.-osoby fizyczne, Lp. 4 – k. 77 v.), jak i J. E. (Dział [...] "Własność", podrubryka 2.2.5.-osoby fizyczne, Lp. 5 – k. 77 v.) zostali wpisani jako współwłaściciele nieruchomości. W ocenie Sądu trwające postępowanie administracyjne w przedmiocie nieważności kontrolowanej decyzji nie stoi na przeszkodzie w wydaniu niniejszego wyroku, albowiem Sąd ocenia legalność decyzji na dzień jej wydania, zaś autokontrolne postępowanie administracyjne zostało zawieszone. Jednocześnie należy wskazać, że decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r., i postanowienie tego organu z [...] grudnia 2009 r., również obarczone są wadą skutkującą koniecznością wyeliminowania tych orzeczeń (decyzji i postanowienia) z obrotu prawnego. Należy wskazać, że organ I instancji rażąco naruszył prawo, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uznając, że w sprawie wystąpiły "nowe okoliczności nieznane organowi", tj. śmierć H. G. Tymczasem z akt sprawy wynika, że powzięcie wiadomości o śmierci H. G., której zgon nastąpił przed wydaniem decyzji z [...] września 2009 r., nie uprawniało Wojewody [...] do wszczęcia i prowadzenia postępowania w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Po pierwsze, śmierć strony w toku postępowania i wydanie wobec niej rozstrzygnięcia, daje podstawę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia. Po drugie, H. G. aktem notarialnym nr rep. [...] z [...] kwietnia 2009 r.(k. 85-88 akt administracyjnych sprawy) przeniosła w drodze darowizny cały przypadający jej udział do nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...] na rzecz E. G., A. S., L. W. Również w aktach sprawy administracyjnej znajduje się notatka urzędowa z dnia [...] października 2009 r. (k. 73 akt administracyjnych), z której wynika, że E. G. poinformowała organ o dokonaniu ww. darowizny oraz wskazała osoby, którym aktualnie przysługuje tytuł własności wraz z adresami ich zamieszkania. Powyższe oznacza, że w dacie orzekania przez Wojewodę [...] w postępowaniu zwykłym, przymiot strony miały osoby obdarowane, tj. E. G., A. S., L. W.. Nieuczestniczenie tych stron w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] września 2009 r. stanowi przesłankę wznowieniową, ale na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja i orzeczenia ją poprzedzające podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanych wyżej przyczyn, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wskazane przez Sąd wady orzeczeń wypełniają jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania z urzędu sprawy w trybie uproszczonym. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a